ماكوان عیزەت -هەولێر

شێرپەنجەی گون یەکێکە لەو نەخۆشیانەی کە زۆرجار لە نێوان تەمەنی ٢٠ بۆ ٣٥ ساڵاندا دەردەکەوێت، بەڵام مەترسییەکەی هەموو تەمەنەکان دەگرێتەوە. پسپۆڕانی تەندروستی جەخت دەکەنەوە کە پشکنینی مانگانە و بەردەوام، کلیلی بنبڕکردنی ئەم نەخۆشییەیە، چونکە ئەگەر لە قۆناغی سەرەتاییدا دەستنیشان بکرێت، ڕێژەی چاکبوونەوەی زۆر بەرزە.

بۆچی پشکنینی مانگانە گرنگە؟
دەستپێکردنی پشکنینی خۆیی لە تەمەنی ١٥ ساڵانەوە بە کارێکی ژیرانە دادەنرێت. ئەم پڕۆسەیە تەنها چەند خولەکێکی کەم دەخایەنێت، بەڵام یارمەتیدەرە بۆ ئەوەی پیاوان ئاشنای شێوە سروشتییەکەی گونیان بن و هەر گۆڕانکارییەکی کوتوپڕ یان نائاسایی بەزوویی بدۆزنەوە. هەرچەندە زۆربەی گرێکان مەرج نییە شێرپەنجەیی بن، بەڵام پێویستە هەر گۆڕانکارییەک لەلایەن پزیشکی پسپۆڕەوە هەڵسەنگاندنی بۆ بکرێت.
چۆن پشکنینەکە دەکەیت؟
باشترین کات بۆ ئەنجامدانی ئەم پشکنینە، دوای گەرماوێکی گەرمە؛ چونکە گەرمی دەبێتە هۆی خاوبوونەوەی توورەکەی گون و پشکنینەکە ئاسانتر دەکات. دەتوانیت ئەم هەنگاوانە پەیڕەو بکەیت:
1. بەرامبەر ئاوێنە بوەستە: سەیری هەر ئاوسان یان گۆڕانکارییەک لە ڕەنگ و شێوەی پێستی تورەکەی گون بکە.
2. بەکارهێنانی هەردوو دەست: هەر گونێک بە جیا بپشکنە. پەنجەی شایەتمان و ناوەڕاست بخەرە ژێر گونەکە و پەنجە گەورە لەسەرەوە بێت.
3. جووڵەی نەرم: بە ئەسپایی گونەکە لە نێوان پەنجەکانتدا بسووڕێنە بۆ گەڕان بەدوای هەر گرێیەک یان ڕەقبوونێک. (لەیادت بێت؛ گونی تەندروست لووس و هێلکەییە و کەمێک ڕەقە).
چ شتێک ئاساییە و چ شتێک مەترسیدارە؟
زۆر گرنگە جیاوازی نێوان حاڵەتە سروشتییەکان و نیشانە نائاساییەکان بزانیت:
• حاڵەتی ئاسایی: هەبوونی جیاوازییەکی کەم لە قەبارەی نێوان هەردوو گونەکە ئاساییە. هەروەها هەستکردن بە پەلەوەرێکی نەرم لە پشت گونەکان (ئەپیدیدیمیس) بەشێکی سروشتی جەستەیە.
• نیشانە نائاساییەکان: سووربوونەوە، تێکچوونی پێستی توورەکەی گون، یان هەستکردن بە ئازار و قورسی لە گونەکاندا.
• حاڵەتەکانی تر: هەموو ئاوسانێک شێرپەنجە نییە؛ لەوانەیە نیشانەی (هەوکردن، دەوالی، کۆبوونەوەی شلە، یان فتق) بن، کە هەموویان پێویستیان بە چارەسەری پزیشکی هەیە.
کەی پەیوەندی بە پزیشکەوە بکەیت؟
ئەگەر لە کاتی پشکنینەکەدا هەستت بە هەر جۆرە گرێیەک، ڕەقبوونێکی نائاسایی، یان گۆڕانکاری لە قەبارەی گونەکاندا کرد، بێ دوودڵی سەردانی پزیشکی پسپۆڕی میز و میزەڕۆ (Urologist) بکە.