جنوب ئیسماعیل
کەتووارێ کارکرنا ئافرەتێ د سەردەمەکێ نە گەلەک دوور دا، گوهۆڕینەکا مەزن و جەوهەری دگەل کارکرنا وێ د ڤی سەردەمی دا هەیە. دەرکەفتن و کارکرنا وێ د بەرێ دا وەک دەرکەفتن ژ داب و نەریتان دهاتە دیتن؛ ل شوونا دەرگەهێ کار و ڕاهێنانێ ل بەرامبەر هاتبانە ڤەکرن، بەرووڤاژی دەرگەهێ ڕەخنە و لۆمەکرنێ ل هەمبەر خوە ددیتن! ئەرێ وەرچەرخانێن ڤێ گوهۆڕینێ چنە؟ چاوا ئافرەتێ شیا هەبوونا خوە بسەلمینیت و کار بکەت مل ب ملێ ڕەگەزێ بەرامبەر؟ ئەرێ ئابووری پەیوەندی دگەل ئەڤێ وەرچەرخانێ هەبوویە؟
د ڤی بواریدا، چالاکڤان “ناڤین سمۆقی” بۆچوونا خۆ بۆ هێلین میدیا دیار دکەت و دبێژیت: “نێرینا جڤاکی بۆ ئافرەتێ د بەرێ و نوکە دا گەلەک گوهۆڕین ب خوە ڤە دیتنە. ژبەر ئاستێ ڕەوشەنبیری یێ جڤاکی، گوهۆڕینەکا مەزن ب سەر دا هاتییە. بەریا نها، ل دەما ئافرەتەکێ کار دکر ژ دەرڤەیی مال، گەلەک ڕەخنە لێ دهاتنە گرتن و ب شێوەیەکێ خراب دەربڕین ژ کار و پۆستێ وێ دهاتە کرن، هەبوونا وێ ژ دەرڤەیی مال ب لاوازی و نێرینەکا نە کەتوواری دهاتە دیتن. لێ د نوکە دا نێرین و هزرا جڤاکی بۆ ئافرەتێ هاتییە گوهۆڕین و ئێدی ئافرەت بوویە ستوونەکا سەرەکی و بەشەکێ دانەبڕاو د بازاڕێ کاری دا، بەرووڤاژی کارێ وێ ئەڤڕۆ وەک پێدڤی و دەرفەت دهێتە سەحکرن ژ لایێ جڤاکی ڤە.”
هەروەسا ناڤهاتی دیار کر ژی کو ئافرەتا ئەڤڕۆ خودان ئابوورەکێ سەربەخۆیە و ڕێز ل بڕیارێن وێ یێن ئابووری دهێتە گرتن. ئێدی ئافرەت دشێت خوە و مالا خوە بڕێڤە ببەت ژ لایێ ئابووری ڤە، ئەڤێ چەندێ ژی وەکرییە کو ئافرەت پتر گرنگیێ ب شیانێن خوە بدەت و خوە ژ لایێ ئابووری ڤە پتر پێشڤە ببەت، ئێدی ترسا پاشەڕۆژەکا نەدیار ل دەڤ نەمینیت و بشێت پشتبەستنەکا تەمام ب داهاتێ خوە بکەت.
دەربارەی ڕەگ و ڕیشالێن وەرچەرخانێ، “دلڤین حەجی” بۆ هێلین میدیا دبێژیت: “ئەو هۆکارێن سەرەکی یێن دیتنا جڤاکی گوهۆڕین، ژ بلندبوونا ئاستێ ڕەوشەنبیریێ دەست پێ کر و جڤاکی پتر گرنگی ب قوتابخانە و خواندنێ دا. هەروەسا ئافرەتێ باوەرنامە، زانست و زانینا خوە وەک چەکەک ب کار ئینا و دەرگەهێن کارکرنێ ل پێشیا خۆ ڤەکرن. پێشڤەچوونا تەکنۆلۆژیایێ، ڕاگەهاندن، بەلاڤبوونا بنەمایێن مافێن مرۆڤی و دەرکەفتنا نموونەیێن سەرکەفتی یێن ئافرەتێن کارمەند، قەیدێن جڤاکی یێن دانایی شکاندن.”
هەر دیسان ناڤهاتی دیار دکەت و دبێژیت: “زەحمەتییا هەژاریێ و بارێ گران یێ خێزانێ بوویە ئەگەر کو هندەک ژ داب و نەریتێن کەڤنار بهێنە بنپێکرن ژ پێخەمەت دابینکرنا بژێوێ ژیانێ. ب ڤی ئاوایی هزرا جڤاکی بەرەڤ کەتووارەکێ جیاواز ڤە چوو، ئێدی قەید هاتنە شکاندن و بەربەستێن بەرامبەر ئافرەتێ هاتنە کێمکرن. ئەڤێ چەندێ ئابوورێ خێزانێ دووبارە پێناسە کر؛ خێزان ژ بارێ هەژاریێ بەرەڤ چینا ناڤین ڤە چوو، ئەڤێ چەندێ ژی بازاڕ پتر سەقامگیر کر، هێزا کڕینێ بەرەڤ بلندبوونێ ڤە چوو و گەشەکرنا ئابووری پەیدابوو.”
ناڤهاتی زێدەتر گۆت ژی: “کارێ ژ دەرڤە بۆ ئافرەتێ بارێ وێ دوو جاران گرانتر لێ کر، ژبەر ئەرکێن وێ یێن ناڤ مال دا. ئێدی ڤیابیت ئافرەت ژ دەرڤەیی مال و د ناڤ مال دا کار بکەت، هەر دەما ژ کارێ ژ دەرڤە خلاس دبیت، دێ دەست ب ئەرکێن خوە یێن ناڤ مال دا کەت. دبیت ئەڤ چەندە وەسا ل ئافرەتێ بکەت هندەکێ کێمتر ژ ڕەگەزێ بەرامبەر پێشڤە بچیت ژبەر ئەرکێ وێ یێ دوو لایەنی.”
هەیام حسێن سەبارەت قەبوولکرنا ب مەرج یا جڤاکی بۆ هێلین میدیا دبێژیت: “هندەک جاران جڤاک وەسا سەح دکەتە کارێ ئافرەتێ کو بتنێ دشێت هندەک پۆستێن دیارکری وەرگریت و کارکرنا وێ چ گوهۆڕینێ د جڤاکی دا پەیدا ناکەت، یان بۆ دەمەکێ دەستنیشانکرییە. لێ د ڕاستی دا، ل دویف جیهانا نوکە و پێلێن جیهانگیریێ، ئافرەتێ شیایە د ئاستەکێ بالا دا خۆ ببینیت و بشێت ل جهـ و پۆستێن بلند کاریگەریەکا مەزن دروست بکەت. ب تایبەت د جیهانا نهۆ دا ئافرەتێ ڕۆلەکێ کارا هەیە د هەمی بواران دا، ژبەر کو مێشکەکێ بەرفرەهـ، سەبرەکا باش و هزرکرنەکا کویر د بابەتان دا هەیە.”
زێدەتر گۆت: “زۆربەیا جاران ئافرەت وەسا دهێتە دیتن کو ئەگەر هات و کارەک کر و قازانجەکێ باش ب دەست خوە ڤە ئینا، ئاساییە کار بکەت. لێ پێدڤییە جڤاک ژ هزرا گرتی یا کەڤنەپەرست دەرکەڤیت و بەرەڤ نویبوونا جیهانێ بچیت، ئێدی ئافرەتا مە ژی چاڤ ل ئافرەتێن دی یێن جیهانێ بکەت و داهێنان و پێشکەفتنێ ب دەست خوە ڤە بینیت.”
ناڤهاتی زێدەتر دیار کر و گۆت: “دیتنا نفشێ نوو بۆ ئافرەتێ ب شێوەیەکێ گشتی، ل چاڤ نفشێ کەڤنتر هاتییە گوهۆڕین بۆ باشتر؛ ژبەر کو ئافرەتا ئەڤڕۆ شیایە هەبوونا خوە بسەلمینیت ب شارەزایی و ئەکادیمییەتا خوە، شیایە ڕۆلەکێ کارا بگێڕیت. ب پێچەوانەی نفشێ کەڤن کو وەسا دزانی و هزر دکر کو ئافرەت بتنێ ڕۆل د ناڤ مال دا هەیە و نابیت مایێ خوە د جیهانا ژ دەرڤەیی مال دا بکەت. لێ یا ئەڤڕۆ دهێتە دیتن، جیهان زۆر پێدڤی ب هزر و دیدا ئافرەتێ هەیە و ئەم دبینین ئەڤ پێلا ژ دەرڤە یا ئافرەتان چەند وەرار و پێشڤەچوون ئێخستییە د ناڤ کار و بار و ژیانا ڕۆژانە یا جڤاکی دا.”