سەرکردەکانی سێ پارتە سەرەکییە جوداخوازەکانی سکۆتلەندا، وێڵز و ئیرلەندیای باکوور بڕیارە لە شاری کاردیف، پایتەختی وێڵز، کۆببنەوە؛ بە مەبەستی پەرەپێدان بە هەوڵەکانیان بۆ بەڕێوەبردنی پرۆسەی جیابوونەوە لە شانشینی یەکگرتوو.
لە کۆبوونەوەکەدا، جۆن سوینی، سەرۆکی پارتی نیشتیمانی سکۆتلەندا، ڕۆن ئەپ ئیوورۆرث، سەرۆکی پارتی «پلاید کەمری» لە وێڵز، و میشێل ئۆنێیل سەرۆکی پارتی «شین فێن»ی کۆماریخواز لە ئیرلەندا، گفتوگۆ دەکەن لەسەر ڕێگاکانی هاوکاریی نێوانیان و پشتیوانیکردن لە بانگەشەی ڕێفراندۆم لە ناوچەکانی خۆیان.
بەپێی بەیاننامەیەکی هاوبەش، سەرکردەکان دەیانەوێت بزانن چۆن پارتەکانیان دەتوانن بە شێوەیەکی سازندە و کاریگەر لەگەڵ یەکتر هاوکاری بکەن. هەروەها باس لە دیاریکردنی بوارە کردارییەکانی هاوبەشی دەکرێت، لەوانە:
– ئابووری؛
– وزە؛
– هاوکاریی ئەورووپی و نێودەوڵەتی؛
– گەشەپێدانی پەیوەندییە نێوان ناوچەکان.
لە بەیاننامەکەدا هاتووە کە سەرکردەکان بانگەوازی حکومەتی بەریتانیا دەکەن بۆ ئەوەی ئامادەکاری و پلان بۆ گۆڕانکاریی دەستووری لە وێڵز، سکۆتلەندا و ئیرلەندیای باکوور بکات و ڕێگە بۆ ئەم گۆڕانکارییە بخاتەڕوو.
کاریگەریی وتەکانی ترەمپ
ئەم کۆبوونەوەیە چەند ڕۆژێک دوای ئەوە ڕوودەدات کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ڕایگەیاند پشتیوانی لە دروستبوونی ئیرلەندایەکی یەکگرتوو دەکات. لە بەرامبەردا، ئاندی بێرنەمهام، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا، ئەنجامدانی ڕێفراندۆمێک لە ئیرلەندیای باکوور لە ماوەی نزیکدا ڕەتکردووەتەوە.
پاشخانی ڕێفراندۆمی سکۆتلەندا
سکۆتلەندا لە ساڵی ٢٠١٤ ڕێفراندۆمێکی سەربەخۆیی بەڕێوەبرد. لەو دەنگدانەدا، ئەو کەسانەی پشتیوانی مانەوەی سکۆتلەندا لە چوارچێوەی شانشینی یەکگرتوودا بوون، بە جیاوازییەکی کەم سەرکەوتن.
لەو کاتەوە، حکومەتە یەک لە دوای یەکەکانی بەریتانیا ئەنجامدانی ڕێفراندۆمێکی نوێیان لە ماوەی نزیکدا ڕەتکردووەتەوە. لە هەمان کاتدا، پارتە سەرەکییەکانی بانگەشە بۆ سەربەخۆیی لە سکۆتلەندا و وێڵز، بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٩ەوە، زۆرترین کورسییان لە پەرلەمانە ناوخۆییەکانی ئەو دوو ناوچەیە بەدەست نەهێناوە.
بەڵام لە ئیرلەندیای باکوور، پارتی «شین فێن» لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە وەک گەورەترین پارت لە پەرلەمانی ناوخۆیی ئەو ناوچەیە ماوەتەوە.
دەسەڵاتەکانی پەرلەمانە ناوخۆییەکان
پەرلەمانەکانی سکۆتلەندا، وێڵز و ئیرلەندیای باکوور لە بوارەکانی تەندروستی، پەروەردە، نیشتەجێبوون، گواستنەوە و ژینگەدا دەسەڵاتی سەرەکییان هەیە. هەروەها لە هەندێک بابەتی پەیوەندیدار بە باج و داراییەکانیش دەسەڵاتی سنوورداریان هەیە.
کۆبوونەوەی سەرکردەکانی ئەم سێ پارتە دەتوانێت هەماهەنگییە سیاسییەکانیان بەهێزتر بکات و بابەتی خۆبڕیاری و گۆڕانکاریی دەستووری لە ناو شانشینی یەکگرتوودا جارێکی تر بخاتە سەر ڕووی گفتوگۆی سیاسی.
سەرچاوە: شرق الأوسط