کوردستان ٢٤؛ داڕشتنەوەی شوناسی کوردی

کامیل فەخرەدین
کاتێک لە هەناوە فکری و ڕەهەندە مەعریفییەکانی دەزگای ڕاگەیاندن و ڕۆشنبیریی “کوردستان ٢٤” دەکۆڵینەوە، تەنها بەرامبەر دامەزراوەیەکی تەکنیکی یان کەناڵێکی هەواڵی ناوەستین، بەڵکو بەرامبەر پڕۆژەیەکی ڕۆشنبیری و هۆشیاریی گشتی ڕاوەستاوین کە ئەرکی مێژوویی بەرهەمهێنانەوەی شوناسی نەتەوەیی، پاراستنی یادگەی بەکۆمەڵ و نوێنەرایەتیکردنی دەنگی کوردستان لە ئاستی نێودەوڵەتیدا لە ئەستۆ گرتووە. لە یادی دامەزراندنی ئەم دەزگایەدا، ئاوڕدانەوە لە کاروانەکەی، شیکردنەوەی ڕۆڵی میدیایە لە شۆڕشکردن بەسەر بێدەنگیی مێژووییدا.
کوردستان ٢٤ لە بۆشاییەوە لەدایک نەبووە؛ بەڵکو بەرهەمی دیالێکتیکییانەی خەباتی گەلێکی زوڵملێکراوە کە لە سەردەمێکەوە بۆ سەردەمێکی تر، لە ناو هاوکێشە زلهێزەکاندا، بەرگری لە مافی هەبوون و دیاریکردنی چارەنووسی خۆی کردووە. لە ڕووی پێکهاتەی فکری و ڕێبازییەوە، ئەم دەزگایە لە دوو کانیی قووڵی مەعریفی و ڕۆحییەوە ئاو دەخواتەوە:
– هزری بارزانیی نەمر: کە وەک فەلسەفەیەکی ڕزگاریخوازیی نەتەوەیی، کۆڵەکەی سەرەکیی بەرخودان، خۆڕاگری، کۆڵنەدان و یەکێتیی ڕێزەکانی گەلی کوردستانە. ئەم هزرە بنەمایەکی ئەخلاقیی قووڵە بۆ سەربەستی و سەربەخۆیی.
– تەریقەتی نەقشبەندی: کە لە ڕووی مێژوویی و سۆسیۆلۆژییەوە لە کوردستاندا، ڕۆڵێکی کارای هەبووە لە ڕێکخستنی کۆمەڵایەتی، نەهێشتنی جیاوازییە چینایەتییەکان، بڵاوکردنەوەی گیانی لێبوردەیی، و پێشکەشکردنی چوارچێوەیەکی ئەخلاقی و ڕۆحی بۆ پاراستنی کەرامەتی ئینسان.
تێکەڵبوونی ئەم دوو ڕەهەندە، سیمایەکی فکری جیاوازی بە گوتاری کوردستان ٢٤ بەخشیوە؛ ڕاگەیاندنێک کە زانست و ڕاستگۆیی لەگەڵ بەها ئەخلاقی و نەتەوەییەکاندا ئاوێتە دەکات.
له‌ ئایینده‌یه‌كی نزیكدا رۆڵی ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی له‌ بزاڤی رزگاریخوازی كوردستانیدا زیاتر ره‌نگده‌داته‌وه‌ .
لە دنیای هاوچەرخی میدیادا، یەکێک لە گەورەترین دەستکەوتەکانی کوردستان ٢٤ ئەوەیە کە توانیویەتی سنوورەکانی جۆگرافیای ناوخۆ ببڕێت. ئیمڕۆ ئەم دەزگایە تەنها گوازەرەوەی هەواڵی ئەوانی تر نییە، بەڵکو بووەتە سەرچاوەیەکی سەرەکی و باوەڕپێکراوی هەواڵ بۆ کەناڵ و دەزگا میدیاییەکانی وڵاتانی دراوسێ و میدیا جیهانییەکان.
کاتێک رووداوە سیاسی، سەربازی و ئابوورییەکانی ناوچەکە ڕوودەدەن، میدیا بیانییەکان بۆ وەرگرتنی زانیاریی ورد و ڕاستگۆیانە لەسەر کوردستان و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پشت بە ڕوماڵ و سەرچاوەکانی کوردستان ٢٤ دەبەستن. ئەمەش نیشانەی گەیشتنی میدیای کوردییە بە ئاستی پیشەییگەریی نێودەوڵەتی و سەلماندنی توانای کورد لە بەڕێوەبردنی میدیایەکی بەهێز لە هاوکێشە هەرێمییەکاندا.
ئەو گۆڕانکارییە دیموگرافییەی لە دوای ڕاپەڕین ڕوویدا، نەوەیەکی نوێی هێنایە ئاراوە کە ئەزموونی ئازار و سەختییەکانی خەباتی چەکداریی بەچاوی خۆی نەبینیوە. لەم خاڵەدا، ئەرکی فکریی کوردستان ٢٤ لە دوو ئاستدا بەرجەستە دەبێت:
یه‌كه‌م : گێڕانەوەی میژووی پڕ لە خەباتی بزووتنەوەی ڕزگاریخوازیی کورد بۆ گەنجان، تا بزانن ئازادیی ئەمڕۆ بەرهەمی چ قوربانییەک بووە، بەمەش ئینتما بۆ خاک و نەتەوە لە ناو هۆشیارییاندا پتەوتر دەکات.
دووه‌م : کوردستان ٢٤ تەنها لە ڕابردوودا ناژێت، بەڵکو لە ڕێگەی بەرنامەکانیەوە کار لەسەر دروستکردنی ئاییندەی گەنجان دەکات؛ هانیان دەدات بۆ زانست، داهێنان، خۆپێشخستن و بەشداریی کارا لە ئاوەدانکردنەوەی نیشتمان و ئابووریی هاوچەرخدا.
کوردستان ٢٤ سەلماندوویەتی کە نیشتمانپەروەری بەبێ پێکەوەژیانی ئاشتییانە بێواتایە. کوردستان هەمیشە ماڵی ئارامی ئەتنیك و ئاینزاکانی تر بووە، و کوردستان ٢٤ش بووەتە ڕەنگدانەوەی زیندووی ئەم ڕاستییە:
ڕەنگدانەوەی دەنگی تەواوی پێکهاتەکانی نەتەوەیی و ئایینی (کورد، تورکمان، کلدان، ئاشووری، سریانی، ئێزدی، موسڵمان، مەسیحی و…)، و پیشاندانی کوردستان وەک نموونەیەکی درەوشاوەی پێکەوەژیان لە ناوچەیەکی ئاڵۆزدا.
دروستکردنی فەزایەک بۆ ڕێزگرتن لە ئازادییەکانی تاک، و بەهێزکردنی پێگەی ئافرەتان وەک کارەکتەری بنەڕەتی لە گۆڕەپانی کار، بڕیاردانی سیاسی و ڕۆشنبیریدا.
لە یادی دامەزراندنی کوردستان ٢٤دا، ئەم دەزگایە سەلماندوویەتی کە تەنها مینبەرێک نییە بۆ گەیاندنی دەنگوباس، بەڵکو سەکۆیەکی نەتەوەیی و نێودەوڵەتییە؛ شوێنێک کە تێیدا متمانەی میدیایی، ڕاستیی هەواڵ، بەها ئەخلاقییەکان و گەشەپێدانی ئاییندەی گەنجان یەکدەگرنەوە. ئەم یادە نوێکردنەوەی پەیمانە بۆ بەردەوامبوون لە پاراستنی دەستکەوتەکان، بەهێزکردنی تەبا لە نێوان پێکهاتەکاندا و گەیاندنی زیاتری دەنگی ڕەوای کوردستان بۆ سەرانسەری جیهان.