ئیدریس سرحۆکی
ئەگەر خۆڕاگری پەیڤەک بیت، ئەڤە کچا ئێزدی ل شنگالێ ئەو پەیڤە یا کو ب خوین و روندکێن خۆ ژ نوو پێناسە کری، و ب ئێش و ئازارێن خۆ لاپەڕەکێ نوو ژ مێژوویا کەرامەتا مرۆڤایەتیێ ڤەکر. ئەو تراژیدیایا ل مەها تەباخا (ئاب) سالا ٢٠١٤ێ ب سەرێ وێ هاتی، نە تنێ ئارمانجکرنەکا جەستەیی و دەروونی یا دەمکی بوو، بەلکوو بزاڤەکا ڕێکخستی بوو بۆ ژێبرنا ناسنامەیێ، شکاندنا ئیرادەیێ، و کۆیلایەتییا گیانێ مرۆڤایەتیێ ل ئێک ژ قێزەونترین تاوانێن قڕکرنا ب کۆم (جینۆساید) ل سەردەمێ نوو.
برینێن بەرزەکرنێ و ئازارێن نەخۆشیێ، دەمێ تاریاتییا تیرۆرێ ب سەر چیا و گوندێن شنگالێ یێن هێمن دا هاتی، کچا شنگالی خۆ ل هەمبەر کابۆسەکێ دیت کو مرۆڤایەتیێ هزر تێدا نەدکر. ژ مال و ڕەوشا وێ یا ئارام هاتە ڕەڤاندن، مالباتا وێ هاتە بەلاڤکرن، و ب چاڤێن خۆ دیت کا چەوا هەموو بهایێن مرۆڤایەتیێ هاتنە بنپێکرن. ئازارێن ئێسیریێ و بازرگانیکرنێ ب مرۆڤان کێشان، و تەحلییا بەرزەکرنا پشکەکا ڕەسەن ژ مالبات و وەلاتێ خۆ هەلگرت.
ئەڤ تراژیدیایە نە تنێ دەمەکێ کورت بوو و ب دەربازبوونا ڕۆژان ب دوماهی هاتبیت، بەلکوو برینەکا کـوور بوو ل سەر دلێ هەموو جڤاکێ ئێزدی، و هەوڵەکا پیس بوو بۆ ڤەمراندنا مۆما ژیانێ ل دلێ کچەکێ کو هەر ئامێزا پاراستنا خێزانێ و پارێزەرا کەلەپوور و بیرهاتنان بوو.
ژ دلێ ئازارێ خۆڕاگری پەیدا دبیت، بەلێ چێرۆک ل پشت دیوارێن ئێسیریێ و ژێر بارێ نەخۆشیێ ب دوماهی نەهات. سەرەڕای هەموو ئەو دڕکێن ل ڕێکا وێ هاتینە چاندن، کچا شنگالی ڕەت کر کو تنێ وەک “قوربانیەک” بمینیت کو ل جڤینان گری ل سەر بهێتە کرن.
ژ ناڤ کەڤر و ڕوخساران، ژ دلێ کەمپان، و ژ ژێر سێبەرا ئاوارەییێ، ئەڤ کچا مەزن ڕابوو دا کو تۆزا فاجعەیێ ژ خۆ بتەکینت. تەحلییا بەرزەکرنێ بوو ب هێزا گۆڕینێ، و زۆلمیا قڕکرنێ بوو ب دەنگەکێ کو ل هەموو جیهانێ گازییا حەقێ دکەت.
ئەو پارێزەرا ناسنامە و بیرهاتنانە؛ سەرەڕای ئازارا ئاوارەییێ، کچا شنگالی هەر ب پشتیڤانەیا پاراستنا نەریت و کەلەپوورێ ئێزدی یێ ڕەسەن ما، و وانەیێن حەژێکرنێ، ئاشتیێ و گرتنا ئاخێ گەهاندنە نەوەیێن پاشەڕۆژێ. ئەڤ کچە نیشانەیا ئیرادە و بەرخودانێ یە، و چێرۆکێن خۆڕاگرییا وێ بوونە چرایا ڕێکا هەموو بێدەستەڵاتێن جیهانێ، و دوپات کر کو کەرامەت ب بەندێن قەیدان نارەڤیت و حەق ب دەربازبوونا دەمی نامریت.
وەک گولەکێ د ناڤ دلێ بیابانێ دا پشکڤتی، ئەڤرۆ کچا شنگالی نە تنێ شاهدا تاوانەکا مێژوویی یە، بەلکوو چێکەرا هیڤیێن خۆ یە. چێرۆکا وێ بوویە نیشانەکا جیهانی کو سنوورێن جوگرافی دەربازکرینە، دەنگێ وێ دەستهەڵات و بێدەنگیا جڤاکا نێڤدەولەتی تاوانبار کر دا کو دانپێدانێ ب ڕاستیێ بکەت و دادپەروەریێ بینیت.
ئەو وەک گولەکا چیایی یا بەردەوامە؛ ئەگەر ئاگر دەورپێچ بکەت و ڕەماد داپۆشیت، ڕەت دکەت ئیلا ڕەهێن خۆ کـوور ببەتە ناڤ کەڤران و ڕێکا خۆ بەرەڤ ڕۆناهیێ ڤەکەت، دا کو ژ نوو پشکڤیت و جیهانێ ب هەناسەیا سەربلندی، ئازادی و ژیانێ پڕ بکەت.