ئەنوەر مەسیفی
لە هەر کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و هۆشیاردا، ڕاگەیاندن ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەری هەیە لە دروستکردنی هۆشیاریی گشتی، پاراستنی ئارامیی کۆمەڵگا و گەیاندنی ڕاستییەکان بە هاووڵاتیان. ئەرکی راگەیاندن تەنها بڵاوکردنەوەی هەواڵ نییە؛ بەڵکو بەرپرسیارێکی گەورەی کۆمەڵایەتییە.
لە کاتی تەنگانە، قەیران و کارەساتدا، ئەو بەرپرسیارێتییە زیاتر گرنگ دەبێت. لەو کاتانەدا کۆمەڵگا پێویستی بە زانیاریی دروست، سەرچاوەی باوەڕپێکراو و هەواڵێکی دوور لە هەڵە و شڵەژان هەیە. ڕاگەیاندن دەبێت ببێتە هۆی ئارامکردنەوەی خەڵک، نەک زیادکردنی ترس و دڵەڕاوکێ.
بەداخەوە، لە کوردستان هەندێک دەزگای ڕاگەیاندن لە هەندێک کاتدا لە ئەرکی ڕاستەقینەی خۆیان دوور دەکەونەوە. لەبری ئەوەی ڕاستییەکان بۆ خەڵک ڕوون بکەنەوە و هۆشیاریی کۆمەڵگا بەرز بکەنەوە، دەبنە سەرچاوەی بڵاوکردنەوەی هەواڵی نادروست، دڵەڕاوکێ، بێمتمانەیی و هەندێک جار زیاترکردنی کێشە کۆمەڵایەتییەکان.
ئەمە تەنها کێشەیەکی میدیایی نییە؛ چونکە هەواڵ و شێوازی پەخشکردنی هەواڵ دەتوانێت کاریگەریی ڕاستەوخۆ لەسەر ژیانی خەڵک و ئارامیی کۆمەڵگا هەبێت. هەواڵێکی نادروست یان هەواڵێک کە بە شێوەیەکی هەستیارانە و بێ پشتڕاستکردنەوە بڵاودەکرێتەوە، دەتوانێت لە ماوەیەکی کەمدا بێ متمانەیی و شڵەژان دروست بکات.
لەبەر ئەوە، دەزگای راگەیاندن دەبێت پێش هەر شتێک پابەندی پیشەیی و ئەخلاقی خۆی بێت؛ سەرچاوەی هەواڵ بپشکنێت، ڕاستی لە شایەعە جیا بکاتەوە و لە بڵاوکردنەوەی هەر زانیارییەک کە دەتوانێت زیان بە ئارامیی کۆمەڵگا بگەیەنێت، دوور بێت.
ئێمە پێویستمان بە ڕاگەیاندنێک هەیە کە دەنگی ڕاستی بێت، نەک دەنگی دڵەڕاوکێ؛ هۆشیارکەرەوە بێت، نەک شڵەژێنەر؛ پردی نێوان خەڵک و ڕاستی بێت، نەک سەرچاوەی بێ متمانەیی.
ئازادیی راگەیاندن مافێکی بنەڕەتییە، بەڵام لەگەڵ ئەو مافەدا بەرپرسیارێتییەکی گەورەش هەیە. ئەو دەزگایەی ئەم بەرپرسیارێتییە بە باشی جێبەجێ بکات، خزمەت بە کۆمەڵگا دەکات؛ بەڵام ئەوەی راگەیاندن بکاتە ئامرازێک بۆ زیادکردنی ترس، دابەشبوون و کێشە، لە ئەرکی پیرۆزی راگەیاندن دوور کەوتووەتەوە.
کوردستان زیاتر لە هەر کاتێک پێویستی بە راگەیاندنێکی پیشەیی، بەرپرسیار، دادپەروەر و ڕاستگۆ هەیە؛ راگەیاندنێک کە لە کاتی تەنگانەدا لەگەڵ کۆمەڵگا بێت و بە هێمنی و هۆشیاری، ڕێگای دەرچوون لە قەیران نیشان بدات، نەک قەیرانەکان گەورەتر بکات.
دەزگاکانی ڕاگەیاندن و بڵاوکردنەوەی دڵەڕاوکێ
