كارزان گلی – ههولێر
توركیا ژمارەی پێوانەیی شكاند، بەوەی زۆرترین ژمارەی دەستگیركراوی لێیە و گرتووخانەكانی توركیا پڕبوون لە خەڵك و رێژەكەی ١٣١٪ی تێپەڕاندووە. توركیا، لە ریزبەندی یەكەم وڵاتە لە وڵاتانی یەكێتی ئەورووپا كە زۆرترین دەستگیركراوی لێیە.
زانكۆی لۆزان، لێكۆڵینەوەیەكی ئەنجامداوە، لەبارەی ئەو وڵاتانەی ئەندامی كۆنسەی یەكێتی ئەورووپان، بەوەی تا چەند ژمارەی دەستگیركراوەكانیان لەگەڵ ستانداردەكانی جیهاندایە، بۆی دەركەوتووە توركیا و فەڕەنسا زۆرترین ژمارەی دەستگیركراوی لێیە.
بەگوێرەی راپۆرتەكە بێت، توركیا و فەڕەنسا زۆرترین ژمارەی دەستگیركراویان تێدایە، بەڵام بەرپرسانی فەڕەنسا باس لەوە دەكەن، ئەو راپۆرتە بۆ ساڵی ٢٠٢٥ە، ئەوكات توركیا لەڕووی ژمارەی دەستگیركراوان لەپێش فەڕەنسا بوو، بەڵام ئێستا فەڕەنسا لە پێشترە و رێژەی دەستگیركراوان گەیشتووەتە ٣٩.١٪.
لە راپۆرتەكەدا هاتووە، لەكۆی ٤٦ وڵاتی ئەندام لە كۆنسەی یەكێتی ئەورووپا، توركیا لەریزبەندی یەكەمە و ١٠٠ هەزار و ٤٥٨ دەستگیركراوی لێیە. بەدوای ئەودا ئازەربێجان دێت، ئەو وڵاتەش ژمارەیەكی زۆری دەستگیركراوی لێیە.
لە ٢٠٢٥دا، رێژەی ئافرەت لەناو دەستگیركراوەكانی توركیادا ٥.٢٪، ئەمەش لە كاتێكدایە لە ٢٠٢٤ ئەو رێژەیە ٤.٨٪ بوو.
لە تەواوی وڵاتانی ئەندام لە كۆنسەی یەكێتی ئەورووپا، یەك ملیۆن و ١٠٠ هەزار دەستگیركراو لە گرتووخانەكاندا بوونیان هەیە، بەبەراورد بە ٢٠٢٤، رێژەكە ٨.٥٪ زیادی كردووە.
بەگوێرەی گوتەی چەند بەرپرسێكی دەم پارتی، لە توركیا ١٠٠ هەزار زیندانی سیاسی بوونی هەیە، كە هەموویان بەتۆمەتی ئەوەی سەر بە پەكەكەن دەستگیر كراون، بەشێكیان زیاتر لە ٣٠ ساڵە دەستگیر كراون و ئازاد ناكرێن.
یەكێك لە داواكارییەكانی دەم پارتی لە حكوومەتی توركیا ئەوەیە، زیندانیان سیاسی ئازاد بكرێن و یاسای تایبەتیان بۆ دەربچێت، بەڵام توركیا هیچ هەنگاوێكی نەناوە.
چاودێرانی سیاسی پێیانوایە، ئەگەر توركیا ئەو زیندانییە سیاسییانە ئازاد بكات، ئەمە دەبێتە هەنگاوێكی كرداری و پرسی چارەسەریی كورد چەندین هەنگاو دەباتە پێشوەوە، بەڵام تاوەكوو ئێستا هیچ زیندانییەكی سیاسی ئازاد نەكراوە.
وەزارەتی دادی توركیا، رەزامەندی نیشانداوە لە تەواوی توركیادا چەندین گرتووخانەی تر دروست بكرێن، چوونكە. گرتووخانەكان بەرگەی ئەو هەموو دەستگیركراوانە ناگرێت.
بەڵام رێكخراوەكانی مافی مرۆڤی لە توركیا، دژی ئەم هەنگاوەن و دەڵێن، ئەگەر ئەم وڵاتە بەرەو دیكتاتۆری نەچێت، نابێت بڕیار لەبارەی دروستكردنی گرتووخانەی تازە بدرێت، چوونكە دروستكردنی گرتووخانەی دیكە، بەو مانایە دێت ئازادی و دیموكراتی لە مەترسیدایە.