كارزان گلی – ههولێر
لەو چەند رۆژەدا، لە ئیستانبۆڵ زیاتر لە ١٠ كەس خۆیان كوشتووە؛ ئەمەش بووەتە باسێكی گرنگی توركیا، چونكە خۆكوشتن تەنیا لە ئیستانبۆڵدا نییە، بەڵكوو لە زۆربەی شارەكانی توركیا، بە باكووری كوردستانیشەوە خۆكوشتنی لێ هەیە.
بە گوێرەی زانیارییەكانی دەزگای ئاماری توركیا، رێژەی خۆكوشتن لە توركیا ساڵ بە ساڵ لە زیادبووندایە بەم شێوەیەی خوارەوە:
ساڵی ٢٠٢٠ ژمارەی خۆكوشتن لە تەواوی توركیادا ٣هەزار و ٧١٠ كەس بووە؛ ٢٠٢١ ئەو ژمارەیە بەرز بووەتەوە بۆ ٤هەزار و ١٩٤ كەس؛ ٢٠٢٢ بۆ ٤هەزار و ٢١٨ بەرز بووەتەوە و، ٢٠٢٣ کەمێ کەمی کردووە و بووەتە ٤هەزار و ٨٩ كەس و، ساڵی ٢٠٢٤ دیسان هەڵکشاوە و بووە بە ٤هەزار و ٤٦٠ كەس.
ئەم رێژەیە زەنگێكی مەترسییە بۆ توركیا، چونكە ئەگەر رێژەی خۆكوشتن بەو شێوەیە بەرز ببێتەوە و نەتوانن بەری پێ بگرن، بەو مانایە دێت خەڵكی ئەو وڵاتە خۆشگوزەران نین.
محەمەد كەسكین، مامۆستای زانكۆ لە ئیستانبۆڵ، پێی وایە لەگەڵ زیادبوونی ژمارەی دانیشتوان، ژمارەی خۆكوشتنیش زۆر بووە، بەڵام بۆ ئەوەی لەوە تێبگەین بۆچی رێژەی خۆكوشتن لە توركیا زیادی كردووە، دەبێت لێكۆڵینەوەی ورد بكرێت.
رێژەی خۆكوشتن لە توركیا، لە رێژەی مردوان زیاترە، واتە ئەوانەی بە مردنی خۆیان دەمرن، رێژەكەیان كەمترە لەوانەی خۆیان دەكوژن.
رێكخراوە جیهانییەکەی تەندروستی بڵاوی كردووەتەوە، لە تەواوی جیهاندا ژمارەی ئەو كەسانەی خۆیان دەكوژن ٧٢٠هەزار كەسە.
ئەو رێكخراوە ئاشكرای دەكات، ئەوانەی خۆیان دەكوژن گەنجی زۆر تێدایە، ئەوانەی تەمەنیان ١٥ بۆ ٢٩ ساڵانە، لە ریزبەندی سێیەم دێن، بەڵام لە توركیا جیاوازترە و ئەوانەی خۆیان دەكوژن زیاتر گەنجن و لە ریزبەندی یەكەمن.
كەسكین قسەی بۆ ئاژانسی (DW)ی توركی كردووە و پێی وایە، بۆیە گەنجێكی زۆر خۆیان دەكوژن، چونكە بێئومێد بوونە، ئەو بێئومێدییە وای كردووە كۆتایی بەژیانی خۆیان بهێنن، هەروەها بابەتی مادەی هۆشبەریش زۆر گرنگە و بەشێكیان بەكاری دەهینن و پاشان ئاگایان لە خۆیان نییە و خۆیان دەكوژن.
بێكاری بابەتێكی زۆر گرنگە لە توركیا، ئەوانەی كاریان هەیە بەپارەیەكی كەم كار دەكەن و ئەوانەشی كاریان هەیە، دووچاری نەخۆشی دەروونی بوون، چونكە ماوەیەكی زۆر كاریان پێ دەكرێت و ماندوو دەبن و توانای ئەو جۆرە كارانەیان نییە، ئەمەش گوتەی ئۆزدەمیر ئونالە، كە مامۆستای زانكۆیە.
بە گوێرەی زانیارییەكانی دەزگای ئاماری توركیا، بەشێكی زۆری ئەوانەی لە توركیا خۆیان كوشتووە پەیوەندیی بەوەوە هەبووە، نەخۆش بوونە و پارەی پێویستیان نەبووە بۆ چارەسەری نەخۆشییەكەیان، بۆیە كۆتایییان بە ژیانی خۆیان هێناوە.
ئەرکی میدیا لە چۆنیەتیی بڵاوکردنەوەی هەواڵی خۆكوشتن
كاتێك كەسێك خۆی دەكوژێت، گرنگە میدیا بزانێت چۆن هەواڵەكە بڵاو دەكاتەوە، نەکا رێگە خۆش بكات كەسانێک لاسایی بكەنەوە، بەتایبەت ئەو کاتانەی كەسێكی بەناوبانگ كۆتایی بەژیانی خۆی دەهێنێت.
ئونال باس لە چەمكی (Werther) دەكات، كە لە سەدەی ١٨ ئەو كەسایەتییە كارئەكتەرێكی سەرەكی رۆمانی نووسەری ئەڵمانی گۆتە بوو، دوای بڵاوبوونەوەی رۆمانەكە، دەیان كەس لەژێر كاریگەریی (Werther) كۆتایییان بە ژیانی خۆیان هێنا.
واتە دەبێت وریا بین لە بڵاوكردنەوەی چۆنیەتیی هەواڵ و شیعر و رۆمان كە كار نەكاتە سەر گەنجان بۆ لاساییكردنەوە؛ بۆ نموونە، ساڵی ١٩٩٤ كاتێك مۆزیسیانی بەناوبانگی ئەمریكی (Kurt Cobain) كۆتایی بە ژیانی خۆی هێنا، میدیاكان بە جۆرێك كردیانە هەواڵ، چەندین كەس بە هۆی خۆشەویستیانەوە بۆ ئەو مۆزیسیانە كۆتایییان بە ژیانی خۆیان هێنا.