هەڵبژاردن بەشەرتی چەقۆ لاوازترین خاڵی ئاسایشی نەتەوەیی كوردستان

مەشخەڵ كەوڵۆسی
هەموومان دەزانین گرتنە بەری پرۆسەی دیموكراسی و بابەتی دەنگدان لەسەرەتای تەمەنی حوكمڕانی كوردیدا دەستكەوتێكی گەورەی نەتەوەیی بوو، نیشانەی ڕوون بوو لەسەر دووركەوتنەوەو دابڕان لە كەلتوری سیاسی عێراق كە هەمیشە بەكۆدەتاو خوێنڕشتن و ئاڵوگۆڕی شەكڵییان دروست دەكرد.
كورد لەدوای ڕاپەڕین بەئەنجامدانی هەڵبژاردن و پێكهێنانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بەگوێرەی ئەنجامەكانی یەكەم دەنگدان لە 1992دا. ئەوەی بەكۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و دۆستانی كورد گوت: هەركات كورد هەلومەرجی بۆ بڕەخسێت، گەلێكە ئاشقی ئاشتی و پێكەوەژیان و شارستانیەتی هاوچەرخە.
ئەو دەمە هەڵبژاردن جوانترین تەعبیر بوو لە ئازادبوونی گەلێكی شەكەتی ژێر چنگاڵی داگیركەرێكی بەربەری و دڕندە. بۆیە هەمووان بەگوڕ و تینەوە دەچوون پەنجەیان بە مۆرەكەدا دەكرد و، شانازییان بە پەنجەی مۆركراوەوە دەكرد و، تەنانەت لەنێو كۆڕ و كۆبوونەوەی خەڵكی ئەو قۆناغەدا، بەجۆرێك لەشانازییەوە باسیان دەكرد كە چەندجارێك دەنگیان داوە! تێگەیشتنی كۆمەڵگەی سیاسی كوردی لەو كاتەدا، ئەوەندەی بایەخی بەوە ئەدا جیاوازی خۆی لەگەڵ عێراق پیشانی كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بدات، نیو ئەوەندە بۆی گرنگ نەبوو، ئەسڵەن واتایشی نەبوو چەند جارێك دەنگدان بۆ ناوبانگی هەڵبژاردنەكە دەبێتە خەوش!
هەڵبژاردن خۆی بۆخۆی ببووە سیمبولی دژایەتی داگیركەر، بۆیە ئەوەندەی خۆی گرنگ بوو، نیوئەوەندە وردەكارییە تەكنیكییەكانی گرنگ نەبوون، لانی كەم لای وشیاری سیاسی كورد لەو كاتەدا.
لە ئێستادا ئەو وێنەیەی دەنگدان و دیموكراسی و هەڵبژاردن بەتەواوی گۆڕاوە، لەبری ئەوەی كورد لەهەڵبژاردندا وێنەی جوانی خۆی پیشانی دۆست و دوژمن بدات، بەپێچەوانەوە خودی هەڵبژاردن بووەتە گەورەترین هەڕەشە لەسەر ئاسایشی نەتەوەیی وئەنجامەكانیشی بوونەتە هۆكاری پەكخستنی ژیانی سیاسی و قوفڵكردنی پرۆسەی حوكمڕانی كوردی! هاوكات لەبری ئەوەی بەرەو كامڵبوونمان بەرێت، هەڵبژاردن جار لەدوای جار، بەگوێرەی لۆژیكی ” شەرتی چەقۆ” هەڵبژاردن نابووت تر دەكرێت، وەك چۆن كڕیارێك تاكو شوتییەكەی بەچەقۆ بۆ شەرت نەكرێت، نایكڕێت، حیزبی كوردیش تاكو پێشوەختە دڵنیانەبێت لەوەی چەند كورسی دەدرێتێ هەڵبژاردنی قبوڵ نیە و، ئامادەیە ڕێگربێت لەوە حیزبی براوەش ” بەیەك ملیۆن دەنگەوە” حكومەت پێكبهێنێت! بۆیە جار لەدوای جار هەڵبژاردن هەموو عەیب و عارە بونیادی و وەزیفییەكانی كورد دەردەخات. ئەوەمان بۆ ڕوون دەكاتەوە كە هەڵبژاردن وەك مۆدیلێكی سیاسی چەقی بەستووەو، نەریتی سیاسی و پاشخانی یاسایی لەكوردستان نەیتوانیوە هاوكار بێت بۆ ئەوەی پرۆسەی دیموكراسی و دەنگدان ئەپدەیت بكرێنەوە و، بخرێنە خزمەتی كامڵكردنی ئەم قۆناغەی خەباتی ڕزگاریخوازی گەلی كوردستانەوە.
كەلتوری سیاسی كورد نەك هەر بەراورد بە سێ دەیەی پێشتر چەقی بەستووە، بەڵكو پاشەكشەیشی كردووە، چونكە ئەگەر تەنها دەنگدان وەك پێنوێنێكی سادە وەربگرین، تێدەگەین لە پاشەكشەی مەترسیدارداین و، ئەگەر یەكەمجار دەنگدان وەك مقاوەمەی نەتەوەیی سەیر دەكرا، لەئێستادا ئەركی هەڵبژاردن گۆڕاوەو، بۆ شكاندنی ئێسقانەكانی یەكتر بەكاردێت، بگرە هەڵبژاردن بۆ ئەم قۆناغە هیچ ئەركێكی نەتەوەیی نیە، چونكە بە شەرتی چەقۆ قبوڵ دەكرێت. بەبێ گوێدانە ناوبانگی كورد، حیزب بێباكانە هەڵبژاردن لەماناكانی بەتاڵ دەكاتەوە و، هەر ئەنجامێكی بەدڵ نەبوو، ڕێگە دەگرێت لەوەی بەگوێرەی ئەنجامی هەڵبژاردن كار بكرێت.
پرسیارە ڕاستەقینەكە ئەمەیە: ئەگەر كار بە ئەنجامی هەڵبژاردن نەكرێت، هەڵبژاردن بە شەرتی چەقۆ قبوڵ بكرێت، ئەگەر هەڵبژاردن ببێتە هۆی تێكدانی پێوەرەكان و خاڵی كردنەوەی لەهەر مانایەكی نەتەوەیی و تەنانەت ئەوانەی كە دوژمنن بە قەوارەی هەرێم بەهۆی هەڵبژاردنەوە بگەنە پێگەی هەستیار و هیچ فلتەرێك نەبێت بۆ پاكژكردنەوەی ناوەكان، هەروەها ئەگەر هەڵبژاردن ببێتە هۆكاری لاوازكردنی ئاسایشی نەتەوەیی كوردستان، ئیتر بۆچی پرۆسەی دیموكراسی و هەڵبژاردن كەنسڵ نەكرێتەوە و، دوانەخرێت بۆ قۆناغێكی تر كە تیایدا كورد پێگەیشتووتر بێت لەڕووی وشیاری سیاسی و نەریتی دیموكراسییەوە؟.