ئاریان دەرگەڵەیی – هەولێر
گەشەسەندنی و پێشكەوتنی ئابووری یەكێكە لە گرنگترین پێوەرەكانی پێشكەوتنی هەر وڵات و هەرێمێكە. هەرێمی كوردستان، بەهۆی شوێنی ستراتیژی سەرچاوە سروشتییە دەوڵەمەندەكانی، هەڵكەوتە و پێگەكەی، لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ توانیی گەشەیەكی بەرچاو بەخۆیەوە ببینێت. ئەم گەشەیە لە بوارەكانی نەوت و غاز، بیناسازی، بازرگانی، گەشتیاری و وەبەرهێنان دەردەكەوێت، وەبەرهێنەرێكی زۆر ڕووی لە هەرێمی كوردستان كردووە، هەرچەندە هێشتا چەندین ئاستەنگی ئابووری و دارایی بەردەوامن.
(هێمن شوكر) شارەزا لە بواری كاگێری و ئابووری لە دیمانەیەكیدا لەگەڵ “هەولێر” دەلێت:” ئابووری هەرێمی كوردستان بە شێوەی سەرەكی پشت بە سەرچاوەكانی نەوت و غاز دەبەسێت، كە بەشێكی زۆری داهاتەكانی حكومەت پێك دەهێنن. لەگەڵ ئەوەشدا، كشتوكاڵ، بازرگانی، پیشەسازی، گەشتیاری و خزمەتگوزاریش ڕۆڵی گرنگیان هەیە. حكومەتی هەرێم هەوڵى داوە وەبەرهێنان بەرەو بوارە نانەوتییەكان ببات بۆ كەمكردنەوەی پشتبەستن بە نەوت.
لە دیدی (هێمن شوكر) هەندێك لە هۆكارەكانی گەشەسەندنی ئابووری هەرێمی كوردستانیش خۆی دەبینێـتەوە لە هەبوونی سەرچاوەی زۆری نەوت و غاز وجێگەی جوگرافی ستراتیژی لەنێوان عێراق، توركیا، ئێران و سووریا و یاسای وەبەرهێنانی هەرێم و هاندانەكانی بۆ وەبەرهێنەران و گەشەی پرۆژەكانی بیناسازی، ڕێگا و فڕۆكەخانەكان و فراوانبوونی بازاڕ و بازرگانی ناوخۆیی و دەرەكی.
(هێمن شوكر) پێی وایە لەگەڵ ئەو گەشانەدا، ئابووری هەرێم ڕووبەڕووی چەندین كێشەی گرنگ بووەتەوە، لەوانە:خۆسەپاندی حكومەتی فیدراڵی عێراق لە هەندێك بابەتی ئابووری كە پەیوەندی بە قوت و بژێوی ژیانی خەڵكی كوردستان هەیە هەروەها بەرزبوونەوە و نزمبوونەوەی نرخی نەوت لە بازاڕی جیهانی و كاریگەریی دۆخی سیاسی و ئاسایشی ناوچەكە و تێوەگلانی هەرێمی كوردستان لە شەڕی ناچارەکی كە ئەمە خواستی هەرێمی كوردستان نییە.
دیدگای سەرۆكی حكوومەت بۆ ئابوورییەكی بەهێز
سەبارەت بە دیدگای سەرۆكی حكوومەت بۆ گەشەسەندی ئابووری كوردستان (هێمن شوكر) دەڵێت: ئەوەی تێبینمان كردووە لە كابینەی (نۆ)ی حكومەتی هەرێمی كوردستان گەشەسەندنی ئابووری هەرێمی كوردستان تەنها پشتی بە زیادكردنی داهاتی نەوت نەكردووە، بەڵكو بە جۆراوجۆركردنی ئابووری، خۆی دەبینێتەوە، حكوومەتی هەرێم پشتگیری لە چاكسازی دارایی، حكومەتی دیجیتاڵ، هاندانی وەبەرهێنان و، پەرەپێدانی پەروەردە و كشتوكاڵ و ژێرخان كردووە. ئەم ڕوئیایە ئامانجی درێژخایەن بۆ دروستكردنی ئابوورییەكی بەردەوام و كەمتر پشتبەستوو بە نەوت هەیە.
پڕۆژەی هەژماری من
پڕۆژەی هەژماری من، لە ساڵی 2023 لە لایەن بەرێز مەسرور بارزانی، سەرۆكی حكومەتی هەرێمی كوردستان ڕاگەیەندرا، وەك بەشێك لە كارنامەی كابینەی نۆیەمی حكومەت بۆ بە مۆدێرنكردنی خزمەتگوزارییە بانكییەكان و بەهێزكردنی گشتگیری دارایی لە سەرانسەری هەرێمی كوردستان. ماڵپەری فەرمی هەژماری ئاشكرای كردووە كە تا ئێستا، زیاتر لە 915،000 مووچەخۆر كارتی بانكییان وەرگرتووەتەوە لە ڕێگەی پڕۆژەی هەژماری من كە 950،000 مووچەخۆری كەرتی گشتی خۆیان تۆماركردووە لە پڕۆژەكە.
(هێمن شوكر) سەبارەت بە پڕۆژەی هەژماری من دەڵێت: لە ڕووی ئابوورییەوە پرۆژەكە یارمەتی گەشەی ئابووری هەرێمی كوردستان دەدات، (هەژماری من) بەهێزكردنی سیستەمی بانكی، زیادكردنی بەشداری هاووڵاتیان لە خزمەتگوزارییە داراییەكان، كەمكردنەوەی بەكارهێنانی پارەی كاشە و بەرەوپێشبردنی پارەدانی ئەلیكترۆنی هان دەدات. بۆیە بە رای بسپۆران و ئابووریناسان دەتوانرێت بگوترێت پڕۆژەی «هەژماری من» تەنها پڕۆژەیەكی پارەدان نییە، بەڵكوو بناغەیەكی گرنگی چاكسازیی دارایی و گەشەپێدانی ئابووری لە هەرێمی كوردستانە. ئەم پرۆژەیە ئابووری كوردستانی لە قوناغێكەوە بردە قوناغێكی دیكە، ئێستا هەرێمی كوردستان لە ڕووی دیجیتالییەوە هیچی كەمتر بە بەراورد لەگەڵ وڵاتانی جیهان و وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێمیش بە هەموو توانایەكییەوە پاڵپشتی پرۆژەكەیە.
سەرچاوە مرۆییەكان و بنەمای گەشەی ئابووری
(هێمن شوكر) دەڵێت: سەرچاوە مرۆییەكان بریتین لە هەموو ئەو تاكانەی كە لە ڕێگەی كار، زانیاری، شارەزایی و بەهرەكانیان بەشداری لە گەشەی دامەزراوەكان، كۆمپانیاكان و ئابووری وڵات دەكەن. ئەم سەرچاوانە گرنگترین سەرمایەی هەر كۆمەڵگایەكن، سەرچاوە مرۆییەكان بنەمای گەشەی ئابووری و كۆمەڵایەتی هەر وڵاتێكن. ئەگەر حكومەت و دامەزراوەكان گرنگی زیاتر بە پەروەردە، فێركاری و گەشەپێدانی مرۆڤ بدەن، دەتوانرێت ئابوورییەكی بەهێز، كۆمەڵگایەكی پێشكەوتوو و داهاتوویەكی باشتر بۆ نەوەكانی داهاتوو دابین بكرێت
بنەماكانی بەهێزكردنی ئابووری
(هێمن شوكر) لە رێگەی چەند خاڵێكەوە بنەماكانی بەهێزكردنی ئابووری هەرێمی كوردستان شیكردەوە كە ئەمانەی خوارەوەن:
• جۆراوجۆركردنی ئابووری و كەمكردنەوەی پشتبەستن بە نەوت.
• پشتگیری بواری تایبەت و هاندانی وەبەرهێنانی ناوخۆیی و بیانی.
• پەرەپێدانی كشتوكاڵ، گەشتیاری، پیشەسازی و تەكنەلۆجیا.
• چاكسازی سیستمی دارایی، گومرگ و باج و زیادكردنی شەفافیەت.
• وەبەرهێنان لە ژێرخان و پەروەردە و تەندروستی بۆ دروستكردنی هێزی كارێكی شارەزا.
• بەهێزكردنی بازرگانی و هەناردەكردنی بەرهەمی ناوخۆ.