سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا
لارس نوورێن (Lars Norén)، شانۆنووسی ناوداری سویدی، بە توانای خۆی لە وێناکردنی قووڵاییەکانی دەروونی مرۆڤ و پەیوەندییە ئاڵۆزەکانی نێوان تاکەکان ناسراوە. شانۆنامەی “تێرمیناڵ ٣” (Terminal 3) یەکێکە لەو کارانەی کە بە شێوەیەکی هونەری و فەلسەفی، چاوەڕوانی مرۆڤ لە نێوان دوو خاڵی دژبەیەکدا – ژیان و مردن – دەخاتە ڕوو. ئەم شانۆنامەیە بە دیمەنێکی سادە و دیالۆگێکی پڕ لە مانا، پرسیارگەلێکی قووڵ دەربارەی چارەنووس، کات و، سروشتی پەیوەندییە مرۆییەکان دەورووژێنێت.
“تێرمیناڵ ٣” لە ژوورێکی چاوەڕوانی نەخۆشخانەیەکدا ڕوو دەدەن، کە شوێنێکی “سنووری”یە و لە نێوان دوو جیهاندا هەڵکەوتووە.
نوورێن بە لێهاتووییەوە ئەم شوێنە سادەیە دەکاتە گۆڕەپانێک بۆ پێکدادانی هەست و سۆزی جیاواز. لە لایەکەوە، ژن و مێردێکی گەنج چاوەڕوانی لەدایکبوونی یەکەم منداڵیان دەکەن، کە هێمایە بۆ سەرەتایەکی نوێ، هیوا و، بەردەوامی ژیان. لە لایەکی دیکەوە، ژن و مێردێکی بەتەمەن چاوەڕوانی ناسینەوەی تەرمی کوڕە مردووەکەیان دەکەن، کە هێمایە بۆ کۆتایی، خەم و، لەدەستدان. ئەم دوو دیمەنە دژ بەیەکە، بە شێوەیەکی هونەری پێکەوە گرێدراون، وەک ئەوەی نوورێن بیەوێت بڵێت ژیان و مردن دوو ڕووی یەک دراون.
تەوەری سەرەکییەکانی “تێرمیناڵ ٣” بریتییە لە تەوەری کات و چارەنووس. نوورێن بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەنگە ژن و مێردە بەتەمەنەکە، وەشانی داهاتووی ژن و مێردە گەنجەکە بن، یان لانیکەم نوێنەرایەتی دوو قۆناغی جیاوازی ژیانی دایک و باوکایەتی دەکەن. ئەمەش هەستێکی قووڵی چارەنووسگەری و خولگەییبوون دەبەخشێتە شانۆنامەکە.
لێرەدا پرسیارێک دەێتە ئاراوە؛ ئایا مرۆڤ دەتوانێت لە چارەنووسی خۆی هەڵبێت؟ ئایا ئەو خۆشییەی لەدایکبوون دەتوانێت لە کۆتاییدا ڕووبەڕووی خەمی مردن نەبێتەوە؟ نوورێن بە وریاییەوە ئەم پرسیارانە دەوروژێنێت بەبێ ئەوەی وەڵامی ڕاستەوخۆ بداتەوە، بەڵکو خوێنەر یان بینەر ناچار دەکات بیر لە سروشتی ژیان و مردن بکاتەوە. بێدەنگی و ناتەواوی پەیوەندییەکانهەر وەک لە زۆربەی کارەکانی نوورێندا، بێدەنگی و ئەو شتانەی کە ناگوترێن ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینن لە “تێرمیناڵ ٣”دا. دیالۆگەکان پڕن لە پچڕان، دووبارەکردنەوە و، ئەو بۆشاییانەی کە پڕن لە هەستی ناتەواو و قسەی نەوتراو. ئەمەش کاریگەریی نووسەرانی وەک ساموێل بێکێت (Samuel Beckett) و هارۆڵد پینتەر (Harold Pinter) نیشان دەدات، کە ئەوانیش بە بەکارهێنانی بێدەنگی و دیالۆگی پچڕپچڕ ناسراون بۆ گەیاندنی هەستی نامۆیی و نائومێدی. پەیوەندی نێوان کارەکتەرەکان، بەتایبەتی نێوان ژن و مێردەکان، پڕە لە گرژی و تێگەیشتنی هەڵە، کە نیشانەی ئەوەیە چۆن تەنانەت لە نزیکترین پەیوەندییەکانیشدا، مرۆڤەکان ناتوانن بە تەواوی لە یەکتر تێبگەن. پەیامی نوورێن لە”تێرمیناڵ ٣” پەیامێکی قووڵ دەگەیەنێت دەربارەی سروشتی ژیان. نوورێن پێمان دەڵێت کە ژیان خولگەیەکی بێ کۆتایی لە لەدایکبوون و مردن، هیوا و نائومێدی، خۆشی و خەم. ئەو “تێرمیناڵ”ـە تەنها شوێنێکی فیزیکی نییە، بەڵکو حاڵەتێکی بوونیشە کە تێیدا مرۆڤ بەردەوام لە چاوەڕوانیدایە، چاوەڕوانی سەرەتایەک یان کۆتاییەک. ئەم شانۆنامەیە بانگەوازێکە بۆ قووڵبوونەوە لە مانای بوون و تێگەیشتن لەوەی کە چۆن لەدایکبوون و مردن بە شێوەیەکی نەپچڕاو پێکەوە گرێدراون و، چۆن مرۆڤ لە نێوان ئەم دوو خاڵەدا هەوڵی مانەوە و تێگەیشتن دەدات