ماكوان عيززهت-هەولێر
زۆرێک لە هاووڵاتیان تووشی ملئێشە دەبن، بەتایبەتی ئەو کەسانەی ڕۆژانە کاتێکی زۆر لەبەردەم شاشەی کۆمپیوتەر و مۆبایلدا بەسەر دەبەن. د. شوان شیروان عەلی ئەمین، پسپۆڕی نەشتەرگەریی مێشک و گازەرە (فەقەرات) و دەمارەکان، گرنگترین ڕێگاکانی چارەسەری ملئێشە لەم خاڵانەی خوارەوەدا کورت دەکاتەوە:
1. پشوو و دوورکەوتنەوە لە فشار
• پشوودان: دەرفەت بدە بە ماسوولکە و شانەکانت تا دووبارە چاک ببنەوە.
• دوورکەوتنەوە: لەو چالاکی و جووڵە توندانە دوور بکەوەرەوە کە فشار دەخەنە سەر مل و ئازارەکەت زیاد دەکەن.
2. چارەسەر بە سەرما یان گەرما
• سەهۆڵ (سەرما): یارمەتیدەرە بۆ کەمکردنەوەی هەوکردن و سڕکردنی ئازارە توندەکە.
• گەرمی: ماسوولکەکان ئارام دەکاتەوە و سووڕی خوێن لەو ناوچەیەدا چالاک دەکات.
• شێوازی بەکارهێنان: بۆ ماوەی ١٥-٢٠ خولەک، چەند جارێک لە ڕۆژێکدا بەکاری بهێنە.
3. بەکارهێنانی دەرمانی پێویست
• بەکارهێنانی ئازارشکێنەکان (بە ڕێنمایی پزیشک) بۆ کەمکردنەوەی ئازار و نەمانی هەوکردنی ماسوولکەکان.
4. چارەسەری فیزیایی (سروشتی)
• کردنی ڕاهێنانی تایبەت بە ڕاکێشان (Stretching) و بەهێزکردنی ماسوولکەکانی مل.
• ئەم چارەسەرە یارمەتی باشترکردنی جوڵەی مل دەدات و ئازارەکە بە شێوەیەکی بنەڕەتی کەم دەکاتەوە.
5.ڕاستکردنەوەی دۆخی جەستە (Posture)
• پێویستە لە کاتی دانیشتن و کارکردندا پشت و ملت ڕاست بێت بۆ ئەوەی زۆرترین فشار لەسەر ماسوولکە و فەقەراتی مل لابچێت.
6. شێلاندن (مەساجکردن)ـی زانستی
• شێلاندن یارمەتی خاوکردنەوەی گرژیی ماسوولکەکان دەدات و سووڕی خوێن لە ملدا باشتر دەکات.
7. گۆڕینی شێوازی ژیان
• وەرزشکردن: پەیڕەوکردنی چالاکی جەستەیی بەردەوام بۆ بەهێزکردنی ماسوولکەکانی دەوروبەری مل و شان.
• دۆخی خەوتن: بەکارهێنانی سەرینی گونجاو (نە زۆر بەرز و نە زۆر نزم) و خەوتن لەسەر پشت.