حەسەن حەمەد ئاندێکی
تاقیکردنەوەکانی پۆلی دوانزە یەکێکن لە هەستیارترین قۆناغەکانی ژیانی قوتابی، چونکە ئەنجامەکانیان کاریگەریی ڕاستەوخۆیان لەسەر چارەنووسی ئەکادیمی و هەڵبژاردنی داهاتوو هەیە. ئەم ماوەیە تەنها تاقیکردنەوەی زانیاری نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەی ئارامی دەروونی، توانای بەڕێوەبردنی کات و بەرگری لە دژی فشار و نیگەرانییە. لەم قۆناغەدا، ڕۆڵی دایک و باوک زۆر گرنگتر لەوەیە کە تەنها داوای خوێندنی زیاتر لە منداڵەکەیان بکەن؛ ئەوان دەتوانن سەرچاوەی هێمنی و متمانە بن، یان بە پێچەوانەوە، بەهۆی فشار و چاوەڕوانیی زۆر، دڵەڕاوکێی منداڵ زیاد بکەن. یەکەم ئەرکی دایک و باوک دروستکردنی ژینگەیەکی ئارام و هاوسەنگە لە ماڵەوە. زۆربەی قوتابییانی پۆلی دوانزە هەست دەکەن کە داهاتوویان بە ئەنجامی ئەم تاقیکردنەوانە بەستراوە. ئەگەر لە ماڵەوەش بەردەوام بەراورد بکرێن بە هاوڕێکانیان یان بەردەوام پرسیاری وەک (چەندی خوێندووە و چەند کات داناوە) یان (ئەگەر نمرەت کەم بێت چی؟) لێ بکرێت، فشارەکە زیاتر دەبێت. بەڵام گفتوگۆی نەرمی پڕ لە تێگەیشتن و دڵنیاییپێدان، هەستی ئاسایش و متمانە لە ناو منداڵدا بەهێز دەکات. لە هەمان کاتدا، پشتگیریی دەروونی گرنگترە لە چاودێریی خوێندن. قوتابی زۆرجار پێویستی بە کەسێک هەیە کە گوێی لێ بگرێت و هەستەکانی بە سروشتی بزانێت. فشار لەم قۆناغەدا دەتوانێت بە شێوەی نەخەوتن، سەرئێشە، دڵتەنگی، کەمبوونی حەزی خواردن یان تووڕەیی دەرکەوێت. ئەگەر ئەم نیشانانە بەردەوام بوون، پێویستە دایک و باوک لەگەڵ مامۆستا، ڕاوێژکار یان پسپۆڕی دەروونی هاوکاری بکەن، چونکە چارەسەری زوو باشترین ڕێگای پاراستنی تەندروستیی دەروونیی قوتابییە.
ڕێکخستنی ژیانی ڕۆژانەش بەشێکی گرنگی ئەرکی دایک و باوکە. سەرکەوتن تەنها بە زیادکردنی کاتژمێرەکانی خوێندن دێت نا، بەڵکو خەوی تەواو، خواردنی تەندروست، پشووی گونجاو و کەمێک جوڵەی جەستەیی ڕۆڵی بنەڕەتی هەیە. توێژینەوەکان پیشان دەدەن کە خەوی باش یارمەتی مێشک دەدات زانیارییەکان باشتر جێگیر بکات و لە کاتی تاقیکردنەوەدا بە ئاسانی بیر بکرێنەوە. بۆیە دایک و باوک دەتوانن بە دابینکردنی شوێنی ئارام، خواردنی گونجاو و ڕێکخستنی کاتی خوێندن، یارمەتیدەری سەرەکیی منداڵەکەیان بن. لە لایەکی ترەوە، پشتگیری نابێت بگۆڕدرێت بۆ کۆنترۆڵکردن. کاتێک هەموو سەرنج لەسەر نمرە و پلە بێت، منداڵ وا هەست دەکات کە بەهای خۆی تەنها بە ئەنجامی تاقیکردنەوە دەسەلمێندرێت. ئەم بیرکردنەوەیە دەتوانێت ببێتە هۆی ترسی تاقیکردنەوە، کە تێیدا قوتابی، سەرەڕای ئامادەکاریی باش، لە کاتی وەڵامدانەوە دچار بە لەبیرچوون و دڵەڕاوکێی توند دەبێت. باشترین پشتگیری ئەوەیە کە دایک و باوک هەوڵ، ماندووبوون و پێشکەوتنی منداڵ بە نرخ بزانن، نەک تەنها نمرەی کۆتایی. کاتێک منداڵ هەست بکات خێزانەکەی لە هەموو بارودۆخێکدا پشتگیری دەکات، بە متمانە و ئارامیی زیاتر دەچێتە ناو تاقیکردنەوە. بۆیە ڕۆڵی دایک و باوک لەم قۆناغەدا تەنها چاودێریی خوێندن نییە؛ بەڵکو پاراستنی هاوسەنگیی دەروونی و دروستکردنی هیوای سەرکەوتنە. ئەو خێزانەی ئارامی و متمانە دەبەخشێت، تەنها یارمەتی دەرچوونی تاقیکردنەوە ناکات، بەڵکو کەسایەتییەکی بەهێز و خۆباوەڕ بۆ داهاتوو بنیات دەنێت.
سەرچاوە:
https://www.nhs.uk/mental-health/children-and-young-adults/advice-for-parents/help-your-child-beat-exam-stress/