حەسەن حەمەد ئاندێکی
مرۆڤ وەک بوونەوەرێکی کۆمەڵایەتی، هەمیشە پێویستی بە دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ دەوروبەرەکەی هەیە. لە ناو هەموو پەیوەندییە مرۆڤایەتییەکاندا، هاوڕێیەتی یەکێکە لە جوانترین، پاکترین و بەهێزترین جۆرەکانی پەیوەندی کە دەتوانێت سنوورەکان تێپەڕێنێت. لە سۆنگەی گرنگیی ئەم پەیوەندییە قووڵەوە، نەتەوە یەکگرتووەکان (UN) ڕۆژی ٣٠ی تەمووزی هەموو ساڵێکی وەک ڕۆژی جیهانیی هاوڕێیەتی (International Day of Friendship) بە فەرمی دیاری کردووە. ئەم بڕیارە لە ساڵی ٢٠١١دا لەلایەن کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە دەرچوو. ئامانج لەم ڕۆژەدا هەوڵێک بوو بۆ بەکارهێنانی هاوڕێیەتی وەک ئامرازێکی کاریگەر بۆ بڵاوکردنەوەی ئاشتی و لێکتێگەیشتن لە سەرتاسەری جیهاندا.
تێپەڕاندنی قەیرانەکان لە ڕێگەی هاوڕێیەتییەوە
جیهانی ئەمڕۆمان پڕە لە ئاڵەنگاری، قەیران، جەنگ، و ململانێی سیاسی و ئابووری کە زۆرجار دەبنە هۆی دروستبوونی کەلێن لە نێوان نەتەوەکاندا. لە ناو ئەم هەموو کێشە ئاڵۆزانەدا، نەتەوە یەکگرتووەکان باوەڕی وایە کە پەیوەندییەکی سادە و مرۆڤانەی وەک هاوڕێیەتی دەتوانێت ڕۆڵێکی گەورە بگێڕێت لە کەمکردنەوەی جیاوازییەکان و نەهێشتنی ڕق و کینە. ئامانجی سەرەکیی نەتەوە یەکگرتووەکان لەم ڕۆژەدا، هاندانی گەلان، وڵاتان و کولتوورە جیاوازەکانە بۆ ئەوەی پردی پەیوەندی لە نێوان خۆیاندا دروست بکەن. کاتێک تاکەکان لە نەتەوە و ئایینە جیاوازەکان دەبنە هاوڕێی یەکتر، دەتوانن ئەو دیوارە دەستکردانە بڕووخێنن کە دەبنە هۆی جیاکاری و دوژمنایەتی. ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دروستکردنی جیهانێک کە تێیدا ڕێزگرتن لە یەکتر و هاوسۆزی جێگەی توندوتیژی و جیاکاری دەگرێتەوە.
کلتووری هاوڕێیەتی و گەنجان
هاوڕێیەتی تەنها لە نێوان دوو کەسدا قەتیس نابێت، بەڵکو دەتوانێت ببێتە کلتوورێکی گشتی کە کۆمەڵگەکان بەیەکەوە گرێ دەدات. لە ڕۆژی جیهانیی هاوڕێیەتی،جەختێکی زۆر لەسەر ڕۆڵی گەنجان دەکرێتەوە، چونکە ئەوان سەرکردە و دروستکاری داهاتوون. ئەگەر گەنجان فێری قبوڵکردنی یەکتر ببن و ببنە هاوڕێ لەگەڵ ئەو کەسانەی کە لە ڕووی کلتوورییەوە لێیان جیاوازن، ئەوا نەوەی داهاتوو نەوەیەکی ئاشتیخواز و کراوە دەبێت. هاوڕێیەتی دەتوانێت ببێتە هۆکارێک بۆ ئەوەی خەڵک زیاتر هاوسۆزی یەکتر بن لە کاتی قەیران و کارەساتە سروشتییەکاندا. کاتێک گەلێک تووشی نەهامەتی دەبێت، ئەو گەلانەی کە پەیوەندییەکی دۆستانەیان لەگەڵیاندا هەیە، زووتر بە هانایانەوە دەچن و هاوکارییان دەکەن.
دیپلۆماسی و لێبوردەیی
پێویستە ئەوەش بزانین چەمکی هاوڕێیەتی لە دیدی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە، تەنها هەستێکی سۆزداری نییە، بەڵکو پابەندییەکی ئەخلاقی و مرۆڤایەتییە. کاتێک ئێمە باسی هاوڕێیەتیی نێودەوڵەتی دەکەین، واتە ڕێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ و ڕێگەگرتن لە هەر جۆرە پێشێلکارییەک کە دژی کەرامەتی مرۆڤ بێت. هەر بۆیە کۆڕبەندە جیهانییەکان هەمیشە هانی وڵاتان دەدەن کە پەیوەندییە دیپلۆماسییەکانیان لەسەر بنەمای دۆستایەتی و بەرژەوەندیی هاوبەش بنیاد بنێن، نەک لەسەر بنەمای ململانێ و قۆرخکاری. ئەمەش وا دەکات کە وڵاتەکان بتوانن لە کەشێکی ئارامدا پێکەوە بژین و هاوکاریی یەکتر بکەن بۆ زاڵبوون بەسەر کێشە جیهانییەکانی وەک هەژاری و نەخۆشییەکان. لەم ڕۆژەدا حکومەتەکان و ڕێکخراوەکان هان دەدرێن بەرنامەی ڕۆشنبیری و چالاکیی وا ڕێک بخەن کە خزمەت بە پرەنسیپەکانی لێبوردەیی بکەن.
ڕۆژی جیهانیی هاوڕێیەتی وەبیرهێنانەوەیەکە بۆ هەموومان کە ئێمە وەک مرۆڤ، پێویستمان بە یەکترە و بەبێ یەکگرتوویی ناتوانین بەسەر سەختییەکاندا زاڵ بین. هاوڕێیەتی ئەو هێزە شاراوەیە کە دەتوانێت جیهان لە تاریکیی جەنگ ڕزگار بکات و بەرەو ڕووناکی ئاشتی و تەبایی ببات. با هەموومان ئەم ڕۆژە بکەینە دەرفەتێک بۆ نوێکردنەوەی پەیوەندییەکانمان، بەخشینی لێخۆشبوون، و دروستکردنی هاوڕێیەتیی نوێ لە پێناو بنیاتنانی جیهانێکی باشتردا.
سەرچاوە:
www.un.org/en/observances/friendship-day