نورەدین جاف
ژن لە بەردەم کانڤاسی سپیدا تەنیا پەڕەمووچەکەی ناجووڵێنێت، ڕۆحی خۆی پێدا دەڕێژێت و جیهان دەخاتە ناو ڕەنگی زیندووەوە. بینینی ژنێک کە هونەر پراکتیزە دەکات و قووڵبوونەوە لە کایەکانی ڕەنگ و سێبەردا، مرۆڤ پڕ دەکات لە شانازی و سەرسامی. ئەو تەنیا بە پەڕەمووچەکەی ڕەنگ ناکات؛ ئەو واقیع بە دیدێکی بینراوی ناوازە دادەڕێژێتەوە کە هەستی ناسک لەگەڵ بیرکردنەوەی قووڵ تێکەڵ دەکات.
هونەر هەرگیز تایبەتی هیچ گرووپ و ڕەگەزێک نەبووە، بەڵام بوونی ژنان لە دیمەنی هونەردا هەمیشە ناوازە بووە. ژنە هونەرمەندەکان لێهاتوویی بێهاوتای خۆیان لە گەڕان بەدوای جیهانی ڕەنگەکاندا سەلماندووە، جا چ لە ڕێگەی وێنەکێشانی دەستی ئازادەوە بێت، چ لە ڕێگەی پلەبەندی ڕۆن و ڕەنگی ئاوەوە، یان جووڵەی قووڵی ئەبستراکت.
ئافرەت خاوەنی توانایەکی زگماکی و بەدەست هێنراون بۆ گرتنی وردەکارییەکان و گۆڕینی بۆ هێمای بینراو کە چیرۆک لە ڕۆحی مرۆڤەوە دەگێڕنەوە. بوێری لە نزیکبوونەوەدا: بوێری هونەرمەند لە هەڵبژاردنی بابەتەکان و توانای وێرانکردن و بنیاتنانەوەی فۆرمەکان لەسەر کانڤاس بە زمانێکی بینراوی ناوازە دیارە.
کاتێک بیر لە ژنێک دەکەینەوە کە کات و ماندووبوونی خۆی تەرخان دەکات بۆ ئەوەی ببێتە کەسێکی هونەرمەند و خولقێنەر، بەرجەستەیەکی زیندوو لە هێز و ئازادی دەبینین. لای ئەو تابلۆکە تەنیا فەزای ڕەنگەکان نییە، بەڵکو پانتاییەکی فراوانە بۆ دەربڕین و تێڕامان، فەزای ئازادە کە وشەکان تێدەپەڕێنێت بۆ ئەوەی ڕاستەوخۆ لەگەڵ دەروون و دڵەکاندا قسە بکات. لە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانە جوانی دروست دەکات و مادەی بێ گیان بە ڕۆحێک دەڕژێنێت کە مانا قسە دەکات.
شانازیکردن بە هونەرمەندی ژن شانازییە بە خودی داهێنان و ئامانجە بەرزەکانی. هەر پەڕەمووچێک کە دەست لە کانڤاسەکە دەدات، هەموو ڕەنگێک تێکەڵ بە چاودێری و سەرنجدان، هەنگاوێکی زیادەیە بەرەو دەوڵەمەندکردنی ڕۆحی مرۆڤ و نەمرکردنی ساتەوەختە جوانەکان. سڵاوێک بۆ هەر ژنێک کە هونەری کردووە بە پەیام و ڕەنگکردنی ماڵێک بۆ جوانی و ئازادی.
بەهرەی هونەری شێوەکارانی ژن کاریگەرییەکی قووڵ بەجێ دەهێڵێت کە دیوارەکانی گەلەری تێدەپەڕێنێت، دەگاتە دڵی کۆمەڵگا.
دەور و پێگەی ژنانی شێوەکار لە مێژووی هونەردا لانکەی داهێنان، تێکۆشان و گوزارشتکردن بووە لە قووڵایی کۆمەڵگە و دەروونی مرۆڤ. ژنان لە ڕێگەی ڕەنگ و پهڕەمووج وە توانیویانە شونپەنجەی خۆیان لەسەر بزاوتە هونەرییە جیهانییەکان و ناوخۆییەکان جێ بهێڵن.
ڕۆڵی ژنانی شێوەکار لە گۆڕەپانی هونەردا
• شکاندنی تابۆ و سنوورەکان: بۆ ماوەیەکی درێژ لە مێژوودا، هونەر پانتاییەک بوو کە زیاتر پیاوان تێیدا زاڵ بودند، بەڵام ژنانی شێوەکار بە بەرهەمە مەزنەکانیان توانیویانە ئەم دیوارە چینایەتی و کۆمەڵایەتیانە بشکێنن و ببنە پێشەنگ.
• گوزارشتی قووڵ و دیدی جیاواز: ژنانی شێوەکار بە تێڕوانینی تایبەتی خۆیانەوە سەیری جیهانیان کردووە؛ ئەوان لە ڕێگەی تابلۆکانیانەوە باسیان لە ئازار، جوانی، هێز، دایکایەتی و، دۆخی دەروونی و کۆمەڵایەتی ژنان و مرۆڤایەتی کردووە.
• کاریگەری لەسەر بزاوتە هونەرییەکان: چەندین ژنی شێوەکاری مەزن لە مێژوودا (وەک فریدا کالۆ، ئارتێمیسیا جێنتیلێسکی و، هتد) بوونەتە خاوەنی قوتابخانە و شێوازی تایبەت بە خۆیان کە بوونەتە سەرچاوەی ئیلهام بۆ نەوەکانی دوای خۆیان.
هونەری شێوەکاری لە چاوی وێنەکەوە
وەک لەم وێنەیەدا دەبینرێت، ژنی شێوەکار لە کاتی کارکردندا هێمایەکە بۆ سەرنج، داهێنان و، ئارامگرتن. تێکەڵبوونی ڕەنگەکان، هەڵوێستی جەستەی شێوەکارەکە لە بەردەم ستاند ئەو پەیوەندییە قووڵەی کە لە نێوان هونەرمەند و تابلۆکەیدا دروست دەبێت، ڕەنگدانەوەی ئەو ڕۆحە هونەرییەیە کە ژن تێیدا خەیاڵ دەکاتە ڕاستی و ژیان بە پاشبنەمایەکی ڕەش یان تاریک دەبەخشێت.
ژنانی شێوەکار لە هەر شوێنێکی جیهان و لە کوردستانیشدا، ڕۆڵێکی گرنگ و نەمرانەیان لە دەوڵەمەندکردنی کەلتوور و هۆشیاریی کۆمەڵگەدا هەبووە و هەن.