كارزان گلی – ههولێر
كێڵگەگازی پارس، کە دەكەوێتە باشووری ئێرانەوە، چەند رۆژێك لەمەوبەر کەوتە بەر هێرشی ئیسرائیل؛ گازەڵانی پارس، گەورەترین كێڵگەگازی ئێرانە؛ ئەمە كاریگەریی لەسەر توركیاش هەبوو، چونكە لەو كێڵگەیەوە گاز بۆ توركیا دێت.
بەگوێرەی راپۆرتێكی ئاژانسی (بلومبێرگ)، بە هۆی ئەو بۆردومانەوە ئێران ٧٥٪ی گازی سروشتی كەمی كردووە، وەزیری وزەی توركیاش دووپاتی دەكاتەوە، هەموو ئەو دەنگۆیانە درۆن كە باس لەوە دەكەن، ئێران گازی سروشتی بۆ توركیا راگرتووە.
ئاڵپئەرسلان بەیرەقدار، وەزیری وزەی توركیا، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا گوتی: ”هیچ شتێكی لەو شێوەیە نییە گازی سروشتی ئێران بۆ توركیا راگیرابێت، كۆگاكانی توركیا ٧١٪ گازی سروشتی تێدایە و هیچ قەیرانێك بوونی نابێت.“
رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەركۆماری توركیا لەبارەی قەیرانی وزە هاووڵاتیانی توركیای دڵنیا كردەوە، هەنگاوی گرنگیان ناوە بۆ ئاسایشی وزەی توركیا، سەرچاوەكانی وزە فرەلایەن دەكەن، چەند پڕۆژەیەكی بەرهەمهێنانی گازی سروشتی توركیاش برەو پێ دەدەن.
بەیرەقدار، لە دیمانەیەكدا بۆ ئاژانسی (ئەنادۆڵی) توركی ئاماژەی دا، هاتنی گازی سروشتی لە ئێرانەوە بۆ توركیا رانەگیراوە، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە لە رۆژانی داهاتوو گازی سروشتی ئێران رانەگیرێت، بۆیە هەموو رێكارێكیان گرتووەتە بەر لە ئەگەری ئەوەی گازی سروشتی ئێران بۆ توركیا رابگیرێت چی بكەن.
توركیا یەكێكە لەو وڵاتانەی بە قەبارەیەكی زۆر بچووك پەیوەستە بە گازی سروشتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستەوە؛ تورکیا بەشێكی زۆری گازەكەی لە رووسیا دەكڕێت.
توركیا گازی سروشتی لەم وڵاتانە دەكڕێت:
رووسیا ٣٦.٥٪
ئازەربێجان ٢٠.٦٪
ئەمریكا ١٥٪
ئێران. ١٣.٥٪
جەزایر ٧.٧٪
لە وڵاتانی تر ٦.١٪
بە گوێرەی گوتەی وەزیری وزەی توركیا، ساڵی ٢٠٢٥ توركیا ٥٨ملیار مەتر سێجا گازی سروشتیی هاوردەی وڵاتەكەی كردووە، كە بەشێكی زۆری ئەو گازەی لە رووسیا و ئازەربێجان كڕیوە. هەروەها ساڵانە بایی ١١ملیار دۆلاری ئەمریكی گازی سروشتی دەكڕێت.
بەگوێرەی گوتەی شارەزایانی بواری وزە لە توركیا، ئەگەربێتو گازی سروشتی ئێران بۆ توركیا رابگیرێت بەهۆی جەنگەوە، كاریگەرییەكەی لەسەر توركیا سنووردار دەبێت و بەبێ كێشە دەتوانێت بەدیلی ئێران بدۆزێتەوە، ئەویش رووسیا یان ئازەربێجانە.
توركیا گازی سروشتیی لە سەكاریا دۆزیوەتەوە، واتە لە سەكاریا بۆ خۆیان گازی سروشتی بەرهەم دەهێنن، كە رۆژانە ٩ملیۆن مەتر سێجایە، بەشێ ٩ملیۆن خێزان دەكات، بەڵام ئەو گازە سروشتییە وەكوو پێویست نییە و یەدەكیشی كەمە، بۆیە هەوڵی توركیا بۆ ئەوەیە لە دەریای سپی ناوەڕاست گازی سروشتی دەربهێنێت، بەڵام یۆنان و قوبرس و ئیسرائیل لەنگەرن لە بەردەمیدا و رێگەی پێ نادەن؛ پێنج ساڵ زیاتریشە مانۆڕەی سەربازی لە دەریای سپی ناوەڕاست ئەنجام دەدات و ناتوانێت گازی سروشتی بەرهەم بهێنێت.
بە گوێرەی گوتەی وەزیری وزەی توركیا بێت، لە باكووری كوردستان نەوتیان دۆزیوەتەوە و رۆژانە بەرهەمی دەهێنن، بەڵام توركیا رۆژانە پێویستی بە یەك ملیۆن بەرمیل نەوت هەیە، بۆیە ناچارە نەوتی ئازەربێجان و رووسیا بكڕێت، چونكە بەرهەمهێنانی نەوت لە باكووری كوردستان، ناگاتە رۆژانە ١٠٠هەزار بەرمیل.