فەرحانی حاجی حەسەنی
پێشەکی
شانۆ رەوتێکی هاوبەشی داهێنانە کە لە یەکگرتنی بیرۆکە، وشە و کرداردا مانای هونەری وەردەگرێت. لەم رەوتەدا نووسەر، دەرهێنەر و ئەکتەر سێ هێزی سەرەکین؛ هەر یەکەیان لە جێگایەکی جیاوازەوە بەشداری لە دروستکردنی نمایش دەکات. بەڵام پرسیارەکە ئەوەیە: شانۆ بەرهەمی کام لەمانەیە؟ یان لە هاوکاریی نێوانیاندا خۆی دەدۆزێتەوە؟
یەکەم: نووسەر؛ بنەمای بیرۆکە و جیهانی دراماتیکی
نووسەر بە خەیاڵ و تێگەیشتنی خۆی لە مرۆڤ و کۆمەڵگا، جیهانێکی دراماتیکی دادەڕێژێت. ئەو بە کارەکتەر، ململانێ و گفتوگۆ، تەنها چیرۆک ناگێڕێتەوە، بەڵکو پرسیاری فکری و مرۆیی دروست دەکات. دەقی بەهێز ئەوەیە کە لە سنووری گێڕانەوە تێپەڕێت و بینەر هان بدات بیر بکاتەوە. بەمەش دەق دەبێتە خاڵی دەستپێکی پڕۆسەی داهێنان، نەک سنوورێکی داخراو بۆ نمایش.
دووەم: دەرهێنەر؛ لێکدانەوە و بینینی شانۆیی
دەرهێنەر دەق لە جیهانی وشەوە دەگوازێتەوە بۆ جیهانی وێنە و کردار. ئەو بە خوێندنەوەیەکی هونەری، مانای شاراوەی دەق دەدۆزێتەوە و لە ڕێگەی جووڵە، ڕووناکی، دەنگ، بۆشایی و ڕیتمەوە بینینێکی شانۆیی دروست دەکات. ئەرکی ئەو تەنها فەرماندان نییە، بەڵکو دۆزینەوە و گەشەپێدانی توانای ئەکتەرە. دەرهێنانی سەرکەوتوو ئەوەیە کە هاوسەنگی لە نێوان ڕۆحی دەق و ئازادیی داهێنەرانەدا بپارێزێت.
سێیەم: ئەکتەر؛ بەرجەستەکردنی مانا
ئەکتەر پردی زیندووی نێوان دەق و بینەرە. ئەو وشەکان دەکاتە دەنگ، هەست و کردار و بە جەستە و ڕوخسار و بێدەنگی، ژیانی کارەکتەر دروست دەکات. لە هونەری ئەکتەرایەتیدا کاریگەری تەنها بە جووڵەی زۆر و دەنگی بەرز دروست نابێت؛ بەڵکو بە ڕاستگۆییی هەست، وردیی کردار و هۆشیاریی ئەکتەر لە بەکارهێنانی جەستە و دەنگەوە بەدەست دێت. ئەکتەرێکی داهێنەر تەنها گەیەنەری پەیام نییە، بەڵکو بەشدارە لە دروستکردنی مانای نمایشدا.
چوارەم: بینەر؛ هاوبەشی دروستکردنی مانا
بینەر تەنها سەیرکەر نییە؛ بە پێی ئەزموون و پاشخانەی فکریی خۆی لێکدانەوەی تایبەتی بۆ نمایش دروست دەکات. بۆیە سەرنجڕاکێشانی بینەر تەنها بە دەقی بەهێز یان ئەدای باش مسۆگەر نابێت، بەڵکو ئەنجامی یەکگرتنی دەق، دەرهێنان و ئەکتەرایەتییە. نمایشێکی کاریگەر ئەوەیە کە پرسیار لە ناخی بینەر دروست بکات و دوای داخرانی پەردەش بیرکردنەوەی بەردەوام بکات.
ئەنجام
نووسەر بیرۆکە دەڕێژێت، دەرهێنەر بینین دروست دەکات و ئەکتەر مانا بەرجەستە دەکات؛ بەڵام هیچ کامیان بە تەنها نوێنەری تەواوی شانۆ نین. هێزی ڕاستەقینەی شانۆ لە هاوکاری، گفتوگۆ و ڕێزگرتن لە ئازادیی داهێنانی ئەم سێ هێزەدا دەردەکەوێت. چونکە شانۆ تەنها ئەوە نییە کە لەسەر تەختەی شانۆ ڕوودەدات، بەڵکو ئەو مانایەشە کە لە مێشک و هەستی بینەردا دروست دەبێت. سێ هێز یەک شانۆ دروست دەکەن، بەڵام ئەوە بینەرە کە مانای ئەو شانۆیە تەواو دەکات.
