مەشخەڵ كەوڵۆسی
هەفتەی پێشوو باسی “دابەشكردنی سەروەری”م كرد، وەكو جومگەی سەرەكی ئەو فشارانەی كەلەم قۆناغەدا دەخرێنە سەر هەرێمی كوردستان. بێگومان ئەو فشارە تەنها ڕوویەكی نیە، بەڵكو ئاڵقەی دیكەی هەیە و پێكەوە دەتوانن گوشارەكە بگەیەننە ئەوپەڕی قورسایی خۆی بە ئامانجی نووچدانی كورد و هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی كوردستان.
ئەوەی چاودێری میدیاكان و لێدوانی بەرپرسانی باڵای عێراقی كردبێت، هەر لەگەڵ هاتنە پێشەوەی مشتومڕی تایبەت بە چەككردنی گرووپەكانیان و ڕادەستكردنەوەی چەكەكانیان بەحكومەتی عێراق، بێ ئەوەی هیچ پەیوەستەگییەكی سیاسی و یاسایی ومێژویی ولۆژیكی لەنێوان چەكی ئەوان و چەكی پێشمەرگەی ئێمەدا هەبێت، دێن بەزۆری زۆردارەكی دانانی چەك دەبەستنەوە بەوەی پێشمەرگەش چەك دابنێت؟.
هاوكات ئەوەی لێرەدا جێگەی سەرنجی وردە، ئەوان بەس بەكردنەوەی ئەو بواری فشارە دەستهەڵناگرن، بەڵكو لەتازەترین لێدوانیاندا، كەسێكی وەكو همام حمودی یان هادی عامری، بەڕوونی و ڕاشكاوی باسی ” سەپاندنەوەی سەروەری و گەڕانەوەی سوپای عێراق بۆ سەرجەم خاكی كوردستان” دەكەن.
ئاخەر كاتێ دەگوترێت: سەروەی دابەش ناكرێت، بەمانای ئەوەی پێویستە یەك ئیرادە و بڕیاری مەركەزی لەسەرتاسەری خاكی عێراق بەهەرێمی كوردستانیشەوە هەبێت. ئەو ئامانجەش نایەتە دی ئەگەر سوپای عێراق نەتوانێت لەمپەڕ بۆ ئەوپەڕی عێراق كۆنترۆڵ بكات و، ئەو ئیرادەیە بسەپێنێت!.
جارێ لەوە گەڕێ كە ئەم بانگەشەیە پێچەوانەی دەستورە، چونكە بەگوێرەی دەستور پێشمەرگە هەم قەوارەكەی و هەم چەكەكەی بەشێكە لە “سیستەمی بەرگری عێراق” ئەوەش درگا لەسەر هەموو گومان و مشتومڕێك لەسەر هێزی پێشمەرگە و كۆنترۆڵی هەرێم لەلایەن پێشمەرگەوە و چەكی پێشمەرگە دادەخات. بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە: كەی و لەكوێدا دەستور جێبەجێكراوە تاكو لەم پرسەشدا جێبەجێ بكرێت و، هەبوونی بڕگە و مادەی دەستوری تایبەت بە پێشمەرگە ببێتە هۆی دڵنیایی بۆ كورد؟.
هێشتا تەپوتۆزی بابەتی “دابەشكردنی سەروەری” نەنیشتۆتەوە، سیاسییەكانی بەغدا بابەتی گەڕاندنەوەی سوپای عێراقیان هێناوەتە پێشەوە. ئەگەرچی لەئێستادا تەنها باسوخواسەكە لە چوارچێوەی ” تاقیكردنەوەی كاردانەوە”ی لایەنی كوردیدا تاوتوێ دەكرێت، بەڵام بێ هیچ گومانێك خودی ئەو تاوتوێكردنە بەشێكە لە پرۆسەی ماركێتین بۆ ئەو بابەتە هەرە هەستیارە.
قسەكردن لەسەر ئەم بابەتە یەكەمجار نیە، پێشتریش بەداخەوە بەشێكی میدیای كوردی و پەرلەمانتارەكان ڕاسپێردرابوون بۆ ئەوەی بابەتەكە بوروژێنن، تاكو ئاستی كاردانەوەی كورد و هەستیاری شەقامی كوردییان بێتە دەست. ئەوەی ئێستا قۆناغێكی پێشترە لەو باسوخواسەو گەیشتۆتە ڕادەی ماركێتین.
كردنەوەی درگایەكی تری دانانی فشار لەسەر هەرێمی كوردستان، تەها ژاوەژاوی ئاسایی نیە، بەڵكو لەچوارچێوەی ئەو دۆخە بابەتیی و خودییەدایە كە بۆ كورد هاتۆتە پێشەوە. ئێستا دۆخێكی تازەیە و لایەنی عێراقی پێی وایە دەتوانێت خەیاڵەكانی هەڵوەشاندنەوەی هەرێمی كوردستان لە ڕێگەی تیۆری ئەوپەڕی فشارەوە بخاتە بواری جێبەجێكردن.
كورد خۆی چۆن مامەڵە لەگەڵ ئەم قۆناغەدا دەكات؟ چۆن دەستوپەنجە لەگەڵ مەترسییەكەدا نەرم دەكات؟ ئایا بەجدی ئەم بابەتە وەردەگرێت؟ یان وەك هەمیشە دەیداتە دەستی قەدەر؟ هێنانە پێشەوەی كۆی ئەم فشارانە لە كوێی دەستور و پێكەوە ژیان و سازاندا جێگەی دەبێتەوە كە عێراقی نوێیان لەسەر دروستكرا؟ كاتێ بەغدا مانەوە ودەستەڵاتەكانی هەرێم بە ڕكابەری خۆی بزانێت نەك تەواو كار، چۆن باس لە سیستەمی فیدراڵی بكەین؟