دوكانی سیاسی و ئەتککردنی دیموکراسی

مەشخەڵ كەوڵۆسی
هیچ گومان لەوەدانیە دیموكراسیەت یەكێكە لە سیستەمە قبوڵكراوەكان و ڕەنگە باشترینیش بێت بۆ ڕێكخستنی كۆمەڵگەكان و، دابەشكردنی ئەرك و بەرپرسیارێتی و تەنزیمكردنی پرۆسەی حوكمڕانی. دیموكراسیەت بەهەموو ڕواڵەت و دیاردەكانییەوە” كە فرە حیزبی یەكێكیانە” دیاردەیەكی تەندروست و سروشتیی كۆمەڵگەكانی ڕۆژئاوایە و، لەشوێنی خۆیدا ئەركی مێژوویی خۆی بۆ خزمەتی مرۆڤایەتی ڕادەپەڕێنێت.
بەڵام سێ تێبینی گرنگ لەئارادان پێویستە ئاماژەیان پێبدەین:
یەكەم: دیموكراسیەتی پرۆسەیەكی دیسپلینكراوە و، ئەقڵ و پلانێك لە پشتییەوە هەیە و، ئاراستەكارییەكی ئاشكرا و نەخشە و پلانێك هەیە كە دیموكراسییەت بەڕێوە دەبات و، بڕیار لەسەر تەنانەت یاساكانیش دەدات. واتە ئەم پرۆسەیەی عەبەسی وهەوانتە نیە و، ستراتیژێك ئەیجوڵێنێت.
دووەم: دیموكراسییەت نەگەیشتۆتە كۆتا قۆناغی كامڵبوونی خۆی، بەڵكو پرۆسەیەكە و بەردەوام خۆی ئیدیت دەكات و، نوسخەی گونجاوتر پێشكەش دەكات. بۆیە كاتێ كۆمەڵگەكان، یان ئەو ئەقڵەی لە پشتەوە ئیدارەی پرۆسەكە دەدات و ڕێكی دەخات، هەستیكرد یەكێك لە لێكەوتەكانی دیموكراسیەت لەگەڵ كۆمەڵگە و هێلە سورەكاندا ناگونجێت، دەستكاری دەكات و، لەگەڵ ڕۆح و بەرژەوەندی باڵای كۆمەڵگە دەیگونجێنێت.
سێیەم: دیموكراسیەت مۆركی كۆمەڵگەكان وەردەگرێت و، مەرج نیە لەهەموو جێگە و سەردەمێكدا بەیەك شێواز جێبەجێ بكرێت، بەڵكو بەپێچەوانەوە یەكێك لە تایبەتمەندییەكانی دیموكراسیەت ئەوەیە كە بەگوێرەی كۆمەڵگەكان خۆی دەگونجێنێت. مەرج نیە پرۆسەكە كۆپی پەیست بێت و، لەهەموو جێگە و سەردەمێك بەیەك جۆربێت.
لەم پێشەكییە تیۆرییە بترازێت، دەڵێم: كۆمەڵگەی كوردی بەحوكمی زۆر هۆكاری فەرهەنگی و مێژوویی، یان پێویستی بەدیموكراسییەت نیە بەم مانایەی كە ئێستا هەوڵ ئەدەن لە زیهنییەتی ئێمەدا بیچەسپێنن، یان پێویستی بە كۆپییەك لەدیموكراسییەتە كە تایبەت بێت بەو كەلتورە ساوایەی خۆی و تیایدا ڕەچاوی دۆخی شل و شێواوی ئاسایشی نەتەوەیی بكرێت.
لەو كۆپییەی دیموكراسیەتی كوردیدا، دیموكراسیەت لەگەڵ نیگەرانییە ئەمنییەكاندا بگونجێندرێت و، ڕێگە بگیرێت لەو پاشاگەردانییەی ئێستا بەناوی دیموكراسیەتەوە هەیە.
لە دیموكراسیەتی كوردیدا، ژێرخان نیە، بەڵام ڕواڵەتی سەرخان هەیە! یانی چی تۆ كۆڵەكە ئابووری و فەرهەنگییەكانی دیموكراسیەت كە دەبنە بنەما، بەزۆری زۆردارەكانی دەسڕیتەوە، كەچی دێیت دەستدەگریت بە شەكڵیاتێكی بچوكی سەرخانی دیموكراسییەوە وەكو فرەحیزبی!. كامە فەیلەسوف و بیرمەند دەتوانێت پێمان بڵێت: ئەوە كامە جۆری دیموكراسیەتە كە ڕەوایەتی دەدات بەوەی هەركەس هەڵسێت و دوكانێكی سیاسی دابنێت و، بێ بەرنامە و بێ ستراتیژ و بێ گوێدانە ئاسایشی كۆمەڵایەتی، بەشداری هەڵبژاردن بكات و، دواتر بكەوێتە سەوداو مامەڵە بەكورسییەكانییەوە، كەچی لەو لاوە بازاڕت بچوكترین بنەمای لیبراڵیزمی ئابووری و بازاڕی ئازادی تێدانەبێت، بگرە سەدا سەدی بازاڕت قۆرخ بێت!.
ئازادی تاك نیە! كەلتوری كۆمەڵگە ڕێگرە لە ئازادی تاك، یاساش كە دەرهاویشتەی كەلتوری كۆمەڵگەكەیە ئازادی تاكەكەسی سفركردۆتەوە، كەچی ئازادی دوكانی سیاسی هەیە. چۆن بتوانین پێناسەیەك بۆ ئەو دیموكراسیەتە بكەین؟ دوكانی سیاسی یەكێكە لەكێشە هەرە گەورەكانی كوردستان، بەجۆرێك بەتەواوی دیموكراسیەتی لەماناكانی خۆی بەتاڵ كردۆتەوە، دوكانەكان بەجۆرێك زۆربوون، نە بەرنامەیان هەیە و، نە وشەكانیش بەش دەكەن بۆ ناولێنانی ئۆرگان و پۆستەكانیان. نەهیچكامیشیان ستراتیژ و بەرنامەیان هەیە. كەچی دەتوانن لە هەڵبژاردندا هاوكێشە سیاسییەكان بگۆڕن و، مەترسی لەسەر ئاشتەوایی لەهەرێم دروست بكەن. بۆیە پێم وایە: كۆتایی دیاردەی دوكانی سیاسی، سەرەتای ئۆقرەیی سیاسی دەبێت و كەماڵی دیموكراسی دەبێت.