ئەنفال یان جینۆساید!

موزەفەر فەیلی
بەشی یەکەم
هەرچەند بچینە ناو قووڵایی تێگەیشتنی ئاركیۆلیژیای مرۆڤناسی و كۆمەڵگاكان و مرۆڤ بەگشتی، دەگەینە یەك راستی و ئەوەش ئەوەیە كە هەموو میللەت و كۆمەڵگەكان لە راستیدا خۆی هەر لە یەك سەرچاوەیە. بەڵام دوای ساڵان و بەپێی دیمۆگرافیا و شەڕ و پێكدادان و كۆچكردن و هەروەها كۆمەڵێك هۆی سروشتی پەیتاپەیتا نەتەوە و میللەت و ئایین و ئایینزا و پاشایەتی و وڵات و سنوور و، هتد، هاتە دی. گەلەكەمان یەكە لەو گەلانەیە كە تووشی زڵم و ستەمی زۆر هات و لێرە مەبەستمان لەم بابەتە باسی ئەو نەهامەتییەی كە بەسەر گەلەكەماندا هاتووە نە لەبەر بیر و باوەری راسیزمانەیە چوونكە ئەو نەهامەتییە كە بەسەر (گەلی كورد)دا هاتووە زۆر قورسە و دەبێت لەبیر نەكرێت.
راستیەکەی باسكردن لەسەر بابەتێك هێندە گران نییە لە بەرامبەر ئەوەی كە لە ناو بابەتەكە بژیت! باس كردن لەسەر بابەتێك بە قسە كردن شتێكە و لە ناو راستی بابەتەكە ژیان و گوزەران كردن شتێكی ترە و زۆر جیاوازە! هەروەكو روون و ئاشكرایە ئەوەی لەسەر هاووڵاتیانی فەیلی عێراقی هات لە ساڵانی 1936-2003، لە بێسەروشوێنكردنی زیاتر لە (22000) لاو لە تەمەنی نێوان (18-40) ساڵان و راگواستنی یەك ملیۆن (1000،000) بۆ سنوورەكانی ئێران و لەسێدارەدانی هەزاران كەس و هەروەها زیندانیكردن و ئەشكەنجەدان و لێوەرگرتنەوەی رەگەزنامەی عێراقی و تێكدان و بەڵاوەپێكردنی پەیوەندیی گەرمی خانەوادەیی و تەعریبكردنی ناوچەكانی باب و باپیرانیان و دەیان زڵم و زۆری تر. هەروەها لە ساڵی (1983) نزیكەی (8000) بارزانی بی سەروشوێن كران و لە ساڵی (1988) زیاتر لە (183.000) گەرمیانی بێسەر و شوێن كران و هەروەهاش لە هەمان ساڵ (1988) شاری هەڵبجە كیمیاباران كرا و زیاتر لە (5000) كورد تێدا شەهید كران و دەیان زڵم و زۆری تر.
لە هەموو یادەوەری كارەسات و زڵم و زۆرداری كە بەسەر هەموو گەلانی عێراقی هاتووە وشەی (ئەنفال) بەكار دێت كە خۆی لە خۆی زۆر هەڵەیە. پێش هەر شتێك من بە پێویستی دەزانم كە تێڕوانینێكی خێرا لەسەر وشەی (انفال-ئەنفال) ئەنجام بدەین. با بزانین بەكارهێنانی ئەم وشەیە دروستە یان نە؟! واتای چی یە و لە چ كاتێكدا بەكار هاتووە؟ خودای گەورە لە قورئانی پیرۆز لە سورەتی (الأنفال) ئایەتی یەكەم فەرموویەتی : ((یسئلونك عن ألأنفال قل ألأنفال لله والرسول فاتقوا الله واصلحوا ذات بینكم واطیعوا الله ورسوله ان كنتم مومنین)) . واتە: ((ئەی محەمەد پرسیارت لێ دەكەن دەربارەی دەسكەوتەكان، تۆ بڵێ: هەموو دەسكەوتەكان هی خوا و پێغەمبەرن (هەر ئەوان بۆیان هەیە بڕیاری چۆنیەتیی دابەشكردنی بدەن)، كەواتە لە خوا بترسن و، نێوانی خۆتان چاک بكەن (مەیەڵن لەسەر تەماعی دنیا نێوانتان بشێوێت) و فەرمانبەرداری خوا و پێغەمبەرەكەی بن، ئەگەر ئێوە ئیماندارن.)).
(ئەنفال) بە مانای دەستكەوت هاتووە و بۆ یەكەم جار ئەم سورەتە پیرۆزە لە شەڕی (بدر) هاتە خوارەوە. بەپێی شیكردنەوەی قورئانی پیرۆز، راڤەی ئیبن‌کەسیر، بە گشتی (ئەنفال) بە واتای دەستكەوتی شەڕ، واتا دوای شەڕی نێوان سوپای ئیسلام و كافرەكان ئەوەی دەستی موسەڵمانان دەكەوێت بە دەستكەوت دەژمێردرێت و حەڵاڵ دەبێت بۆ پەیرەوانی ئیسلام و دەبێ بەشێوەیەكی رێكوپێك و دروست كاری پێ بكرێت و بە گوێرەی فەرمانی خودا و پێغەمبەری خۆشەویست لە رێگەی خێر و دروست بەپێی بنەماكانی ئایینی ئیسلام بەكار بهێنرێت.
بەڵام بەكارهێنانی وشەی (ئەنفال) لەسەر كارەسات و رووداوەكانی ساڵانی شەستەكان و حەفتاكان و هەشتاكان و هەتا دوایی لە راستیدا خۆی لە خۆیدا تاوانێكی ترە لە ناو مێژوو لەسەر گەلەكەمان و رۆڵەكانی وڵاتەكەمان! بەم شێوەیە رۆژ لە دوای رۆژ تێپەڕی و لاپەڕەی كتێبی مێژووی جیهان گەیشتە لاپەڕەكانی (1980)ی زایینی و، مێژوونووسی جیهان بانگەشەی روودانی كارەساتی جینۆسایدی خوێندەوە. پاش زیاتر لە (1400) ساڵ تێپەڕین بەسەر مێژووی ئایینی ئیسلام و، دوای هاتنی سەر دەسەڵاتدارێتی رژێمی بەعسی زاڵم، بۆ یەكەمین جار وشەی (ئەنفال) بەكار هێنرا.
رژیمی بەعسی زاڵم بە پشت بەستن بە سیاسەتی دیماگۆجییانەی كۆسمۆپۆلتیسمی عێراق هەوڵی دا شێوە و رۆخساری خۆی و رژێمەكەی بە دروست و پاك و لە هەمان كاتدا بە ئەلترناتیڤ و سەركردەی وڵاتانی عەرەبی پشان بدات! بەڵام زۆری پێ نەچوو كە رووی رەشی خۆی و دەسەڵاتەكەی روون و ئاشكرا بوو بۆ هەموو جیهان. رژێمی بەعسی بە پیادە كردنی سیاسەتی سكتاریسم بۆ خنكاندن و نەهێشتنی هیچ جۆر هزر و ئایدۆلۆژیای دیمۆكراتی و ئازاد و جێ بە جێ كردنی بیر و باوەری لەتكردن و دابەش كردن بۆ نەهێشتن و لەناوبردنی هەموو بنەمایەكی نەتەوەیی، هەوڵی دا كە هەموو گەلانی رەسەن و هاوبەش لە ناو عێراق لەناو ببات و تەنها یەك ناونیشان هەبێت و ئەوەش (حیزبی بەعس) و لە سەرووی ئەوەش (صدام)!
رژێمی بەعسی بە ئەنجامدانی پرۆسەی جینۆساید و بزركردن و كوشتن و راگوێزانی هەزاران رۆڵەی گەلەكەمان لە هەموو ناوچەكانی عێراق و بەتایبەت ناوچەكانی باب و باپیرانیان، وێرای ئەنجامدانی تاوانێكی جیهانی و نامرۆڤانە بەسەر گەلەكەمان و دژ بە هەر ڕێكخراو و مەڵبەندێكی مافی مرۆڤ و یاسای مافی مرۆڤ لە جیهان، تەنانەت لە ناو مێژوو تاوانێك بەرامبەر بە گەلەكەمان ئەنجامدا ئەوەش بەكارهێنانی وشەی (ئەنفال) بەسەر ئەو كارەساتەی كە بە حەقی گەلەكەمان ئەنجامدا. بەكار هێنانی ئەم وشەیە، خۆی لە خۆیدا لێدانێكی دیماگۆجییانە بوو لە ناو مێژوو لە سەر گەلەكەمان بۆ لەناوبردنی خەباتی گەلەكەمان. بەم شێوەیە كە نەوە لە دوای نەوە ئەوانەی كە دوای ئەم رووداوانە دێنە سەر ژیان هەموو شتێك بەپێچەوانە و دوور لە راستی و بە چەواشەیی ببینن و تەنانەت لە دەرەوەش كەم كەم گرنگی و هەستیاری ئەم كارەساتە لە ئاستی نێونەتەوەیی لە یاد بچێت.