نــــــــورەدین جــــــــاف*
(xakaw art) ئەم تابلۆیە بانگەوازێکە بۆ هاوسەنگی یەکسانی وهاوبەشی، یەکسانی سەرەتای دادپەروەرییە
ئەم تابلۆ هونەرییە پڕ مانایە بەرهەمی دەستی هونەرمەند خاتوو خاکاوە، پانتاییەکی قووڵی فکری و فەلسەفی لە خۆ دەگرێت سەبارەت بە پەیوەندی، هاوسەنگی و، جیاوازییەکانی نێوان ژن و پیاو.
شیکردنەوەی هێما و ڕەنگەکان لە تابلۆکەدا:
* دابەشبوونی ڕەنگەکان و جیهانی دووانە: تابلۆکە بە شێوازێکی هونەری بەسەر دوو بەرەی ڕەنگاوڕەنگدا دابەش بووە؛ لایەکیان بە ڕەنگە ساردەکان (شین و تاریک) داپۆشراوە کە هێمایە بۆ جیهانی نێرینە و، لایەکەی تر بە ڕەنگە گەرمەکان (زەرد و نارنجی و پەمەیی) رووناک بووەتەوە کە ڕەنگدانەوەی جیهانی مێینەیە.
* پرۆفایلی مرۆیی و هێماکان: لە ناوەڕاستدا دوو پرۆفایلی رووبەڕوو دەبینین؛ پیاوێک لە لای چەپ و ژنێک لە لای ڕاست، کە نیشانەی ڕەگەزی (نێر و مێ) لە هەمبەریانەوە جێگیر کراون، ئەمەش جەخت لەسەر ناسنامە و هاوسەنگیی سروشتی دەکاتەوە.
* شەترەنج و ستراتیژی ژیان: دانانی پارچەکانی شەترەنج (مەلیک یان پادشا و شاژن) لەسەر تختی شەترەنجەکە، گوزارشتێکی قووڵە لەوەی کە ژیان و پەیوەندییەکانی نێوان ڕەگەزەکان دەبێت لەسەر بنەمای عەقڵ، ستراتیژی، ڕێزگرتنی هاوبەش و هاوسەنگی بەڕێوەبچێت، نەک تەنها ململانێ.
دەستخۆشی بۆ ئەم تابلۆ پڕ لە جوانی و هۆشیارییە کە توانیویەتی بە زمانێکی ڕەنگاورەنگ پەیامێکی قووڵی کۆمەڵایەتی و فەلسەفی بگەیەنێت.
لێرەدا تیشکێکی زیاتر دەخەمە سەر ناوەڕۆک و ڕەهەندە هونەرییەکانی تابلۆی “جێندەر”:
* فەلسەفەی هاوسەنگی (بالانس): ناونانی تابلۆکە بە “جێندەر” تەنها ئاماژە نییە بۆ جیاوازیی بایۆلۆجی، بەڵکو گوزارشتە لە یەکگرتن و تەواوکەریی نێوان دوو جیهانی جیاواز، کە تێیدا هەردوو لایەن پێکەوە ستوونی هێز و بەردەوامیی کۆمەڵگەن.
* زمانی شتەکان (شەترەنج وەک هێما): هەڵبژاردنی پارچەکانی شەترەنج لە تابلۆکەدا هێمایە بۆ وردبینی، دانایی و، پێویستیی خوێندنەوەی هەنگاوەکانی یەکتر لە پەیوەندییە مرۆییەکاندا، کە تێیدا هەر لایەنێک ڕۆڵێکی ستراتیژی و گرنگی هەیە.
* تێکەڵاوی ڕەنگ و سۆز: بەکارهێنانی دوو بەرەی جیاوازی ڕەنگی (سارد و گەرم) نیشانەی جیاوازیی لە سروشتی هەست و دەرکەوتنی دەروونیی نێر و مێ دەکات، کە لە کۆتاییدا لە چوارچێوەیەک پێکەوە دەگونجێن.
(ژیان شێوەکارییە،هەموو رۆژێک هێڵێکی نوێ)
خاتوو هونەرمەندی شێوەکار (خاکاو)
ئەم ڕستە قووڵ و جوانەی خاتوو خاکاو (هونەرمەندی شێوەکار)، پڕە لە وانەی فەلسەفی، دەروونی و هونەری.
ژیان وەک تابلۆیەکی بەردەوام
* پەیوەندیی کات بە هونەرەوە: تابلۆ لە شێوەکاریدا لەسەر ڕووبەرێکی بێدەنگ دەست پێدەکات و بە تێپەڕبوونی کات دەوڵەمەند دەبێت. خاتوو خاکاو ژیان لەم گۆشەنەوە دەبینێت؛ کات یەکسانە بە فڵچەی کێشان و ڕۆژەکانیش ڕووبەری سپیی ئەو تابلۆیە ئەبەدییەن کە هێشتا تەواو نەبووە.
* داهێنانی بەردەوام: ژیان وەستان نەناسە، هەروەکچۆن شێوەکار ڕۆژانە دەستکاریی کارەکەی دەکات، مرۆڤیش ناچارە هەموو ڕۆژێک لە ڕێگەی هەڵبژاردن، هەڵە و دەستکەوتەکانیەوە شوێنپەنجەی خۆی لەسەر ئەم تابلۆیە جێ بهێڵێت.
* لە شێوەکاریدا، هێڵ بنەمای دروستبوونی شێوە، قەبارە و قووڵاییە. وتنی ئەوەی “هەموو ڕۆژێک هێڵێکی نوێ” واتە هەر ڕۆژێک دەرفەتێکی نوێیە بۆ دەستپێکردنەوە، بۆ ڕاستکردنەوەی هێڵە هەڵەکانی دوێنێ، یان دروستکردنی ئاراستەیەکی جیاواز لە ژیاندا.
* هیچ هێڵێک لە شێوەکاریدا دووبارە نابێتەوە؛ تەنانەت ئەگەر هەوڵی دووبارەکردنەوەیشی بدەیت، خێرایی، باری دەروونی و سۆزی ئەو ساتە دەگۆڕێت. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە هەر ڕۆژێکی ژیان تایبەتە و قابیلی دووبارەبوونەوە نییە.
هونەرمەند تەنها ڕووداوەکان نابینێت، بەڵکو مانا و ڕەنگیان پێ دەبەخشێت. بەراوردکردنی ژیان بە شێوەکاری، دیدگایەکی ڕۆحیی بەرز نیشان دەدات کە تیایدا ناخۆشییەکان و خۆشییەکانی ژیان وەک هێڵگەلێکی ڕەش و سپی یان ڕەنگاورەنگ سەیر دەکرێن کە پێکەوە تابلۆی کۆتاییی تەمەن پێک دەهێنن.
کورتەیەک لەبارەی وتەکەوە:
ئەم دەستەواژەیە بانگهێشتێکە بۆ ئەوەی خۆمان ببین بە بڕیاردەری ژیانی خۆمان. پەیامە جوانەکەی ئەوەیە که با باوەڕمان بەوە هەبێت کە تابلۆی ژیانمان هێشتا نەخشەی کۆتایی وەرنەگرتووە و، هەر بەیانییەک کە هەڵدەستین، فڵچەکە لە دەستی خۆماندایە بۆ کێشانی هێڵێکی جوانتر و داهاتوویەکی ڕووناکتر.
*نووسەر و شرۆڤەکارو ڕەخنەگری بواری هونەری