نورەدین جاف
ڕەنگدانەوەی پەرەسەندنی بیرکردنەوە و کولتووری مرۆڤە. لێرەدا وردەکارییەک لە دوو هونەرمەندی دیار دەخەمە ڕوو.
-پابلۆ پیکاسۆ (1881_ 1973)
_ سەدەی بیستەم
_ بەرهەمە دیارەکان: گورنیکا
_ ستایل: دامەزرێنەری کوبیزمە، پێشەنگ بووە لە شێوازی نوێ کە ئەزموونی مرۆڤی بە شێوازی ناتەقلیدی دەربڕیوە.
سەلڤادۆر دالی (1904_ 1989)
_ سەدەی بیستەم
_ بەرهەمە دیارەکان: “بیرەوەرییەکانی یادەوەری” و “ئەمور فلۆر”.
_ سەر بە سوریالیزمە، بە بەکارهێنانی هێما و خەونەکان بۆ وێناکردنی جیهانە سەیر و نالۆژیکییەکان.
لە ڕێگەی تەکنیکەکانی پەیکەرسازی و نیگارکێشانەوە کاریگەری لەسەر هونەرە بینراوەکان هەبووە.
1_ پیکاسۆ: چەمکی هونەری مۆدێرن گۆڕی و کاریگەری لەسەر زۆرێک لە بزووتنەوە هونەریەکان هەبوو.
2_ دالی: ڕەهەندێکی دەروونی و فەلسەفی بۆ هونەر زیاد کرد بە گەڕان بە دوای نائاگاییدا؛ سوریالیزم.
هەر یەکێک لەو هونەرمەندانە دیدگای نوێیان پێشکەش کرد و بەشدارییان لە داڕشتنی ڕێگاکانی هونەر بە درێژای سەدەکان کرد.
پیکاسۆ و دالی دوو هونەرمەندی هەرە دیاری مێژووی هونەری مۆدێرنن، بەڵام لە شێواز و چەمکدا جیاوازن.
پابلۆ پیکاسۆ
_ ستایل: بە دامەزرێنەری بزووتنەوەی شەشپالوخوازی ناسراوە، فۆرمەکان دەشێوێنێت بۆ ئەوەی لە چەند گۆشەیەکەوە پیشانیان بدات.
_ بابەتەکان: بابەتەکانی لە پۆرترێت و ستیل لایف و دیمەنە کۆمەڵایەتییەکانەوە دەستی پێ دەکرد، زۆرجار ڕەنگدانەوەی هەست و ئەزموونە کەسییەکانی خۆی بوو.
_ لە نێوان ساڵانی ١٨٨١ بۆ ١٩٧٣ ژیاوە و، قورس کاری کردووەتە سەر بزووتنەوەی هونەری.
سەلڤادۆر دالی
_ ستایل: بە پێشەنگی سوریالیزم دادەنرێت، لە بەرهەمەکانیدا هێما و خەونەکان بەکاردەهێنێت، گرنگی بە نائاگایی دەدات.
_ تەوەرەکان: بەرهەمەکانی دیمەنی سەیر و بیرۆکەی نالۆژیکی لەخۆدەگرن، وەک کاتژمێرە تواوەییەکانی فیلمی “بەردەوامی یادەوەری”.
_ لە نێوان ساڵانی ١٩٠٤ بۆ ١٩٨٩ ژیاوە و کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کولتوری باو هەبووە.
_ پیکاسۆ: کوبیست، واقیعبین، دەربڕینی ئەزموونی مرۆڤ.
_ دالی: سوریالیستی، خەیاڵی، گەڕان بەدوای نائاگاییدا.سوریالیدا،
هەردووکیان جێپەنجەیەکی ناوازەیان لەسەر جیهانی هونەر بەجێهێشت.
، چەندین قسەی ئیلهامبەخشی پیکاسۆ هەیە سەبارەت بە داهێنان. لێرەدا چەند دانەیەک:
1. ناتوانرێت فێری داهێنان بکرێت، بەڵام دەتوانرێت هان بدرێت.”
ئەم قسەیە تیشک دەخاتە سەر گرنگی پشتیوانی و پاڵنەر لە پەرەپێدانی داهێناندا.
2. هەموو کارێکی هونەری کاری خۆشەویستییە.”
ئەوە نیشان دەدات کە چۆن پیکاسۆ داهێنەری بە پەیوەست بە هەست و سۆزەوە دەزانی.
3. تەکنیک ئامرازێکە، بەڵام داهێنان ئەوەیە کە دەتکاتە هونەرمەند.”
ئەوە پیشان دەدات کە لێهاتوویی تەکنیکی بە تەنیا بەس نییە؛ داهێنەری ڕاستەقینە پێویستە.
4. ئەگەر دەتەوێت هونەرمەند بیت، دەبێت فێری بینین بیت.”
گرنگیی چاودێری و بیرکردنەوەی ڕەخنەیی لە پرۆسەی داهێنەردا دەردەبڕێت.
ئەم قسانە ڕەنگدانەوەی فەلسەفەی پیکاسۆیە سەبارەت بە چۆنیەتی تەماشاکردنی داهێنان و ڕۆڵی لە هونەر و ژیاندا.
سەلڤادۆر دالی بە بیرۆکە بوێر و داهێنەرەکانی سەبارەت بە هونەر ناسرابوو. لێرەدا چەند وتە بەناوبانگەکانی دەخەمە روو:
1. هونەر شێتی ڕێکخراوە.”
ئەمەش ئەو بیرۆکەیە دەردەبڕێت کە هونەر دەتوانێت ئاژاوەگێڕ بێت بەڵام پێویستی بە پێکهاتە و دیدگاش هەیە.
2. لە کامڵبوون مەترسە، هەرگیز ناگەیت پێی.”
3. خەونەکان ڕاستی نەبینراون.”
ئەمەش ئاماژەیە بۆ گرنگی خەون و خەیاڵ لە خوڵقاندنی هونەریدا.
4. بەدوای ڕاستیدا ناگەڕێم، بەڵکو دروستی دەکەم.”
ئەم قسەیە فەلسەفەی سوریالیزمی ئەو دەخاتە ڕوو، کە هونەر وەک ئامرازێک بۆ دروستکردنی واقیعێکی نوێ خزمەت دەکات.
5. هونەر ئامرازێکە بۆ دەربڕینی دەرنەبڕدراوەکان.”
ئەمەش گرنگی هونەر لە پرۆسێسکردنی هەست و بیرۆکە ئاڵۆزەکاندا دەردەخات.
ئەم قسانە ڕەنگدانەوەی دیدگای ناوازەی دالییە بۆ جیهان و هونەر، ئەمەش وای کردووە ببێتە یەکێک لە هونەرمەندە دیارەکانی مێژوو.