ئەژین عەبدوڵڵا-هەولێر
رەوتی ددانهاتن لە منداڵاندا یەکێکە لە قۆناغە هەرە گرنگەکانی گەشە، کە زۆرجار لەگەڵ خۆیدا کۆمەڵێک گۆڕانکاری جەستەیی و ڕەفتاری بۆ منداڵەکە دەهێنێت. هەرچەندە ئەم قۆناغە لای هەندێک منداڵ بە ئاسایی تێدەپەڕێت، بەڵام لای هەندێکی تر دەبێتە هۆی بێزاری و ناڕەحەتییەکی زۆر.
کەی ددانەکان دەردەکەون؟
بەپێی زانیارییە پزیشکییەکان، زۆربەی منداڵان، دوای تەمەنی شەش مانگانەوە ددان دەردەکەن، بەڵام ئەم کاتە جێگیر نییە و لە نێوان 3 بۆ 12 مانگان بە ئاسایی هەژمار دەکرێت. ئەم پرۆسەیە بەردەوام دەبێت تا منداڵ دەگاتە تەمەنی سێ ساڵان. سەبارەت بە ڕیزبەندی دەرکەوتنیان، ددانەکانی پێشەوەی شەویلگەی خوارەوە یەکەم جار دەردەکەون، پاشان بە ماوەی یەک بۆ دوو مانگ ددانەکانی پێشەوەی شەویلگەی سەرەوە بەدوایاندا دێن.
نیشانەکان و هۆکاری ناڕەحەتی منداڵ
پزیشکان ئاماژە بەوە دەکەن کە نیشانەکانی بێزاری منداڵ نزیکەی پێنج ڕۆژ پێش دەرکەوتنی ددانەکە دەست پێدەکات. ئەمەش بەهۆی کزانەوە و ئاوسانی پووکەوەیە، بەڵام هەرزوو دوای دەرچوونی ددانەکە، ناڕەحەتییەکە کۆتایی دێت. لەم ماوەیەدا منداڵان پەنا دەبەنە بەر:
• گەزەگرتن لە پەنجەکانیان بۆ کەمکردنەوەی فشار.
• کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن و خواردنەوە بەهۆی ئازارەوە.
ڕێگاکانی هێورکردنەوە و هۆشدارییەکان
بۆ تێپەڕاندنی ئەم قۆناغە بە شێوەیەکی ئاسانتر، ڕێنمایی دایکان و باوکان دەکرێت کە “گەزەی لاستیکی” تایبەت بە منداڵان بەکاربهێنن، چونکە یارمەتی کەمکردنەوەی فشاری سەر پووک دەدات.
لە هەمان کاتدا، هۆشداری توند دەدرێت لە بەکارهێنانی دەرمان بەبێ ڕاوێژی پزیشک. ئەم دەرمانانە دەبنە هۆی:
1. زیانی ڕاستەوخۆ بۆ سەر شانەکانی پووک.
2. ڕاگرتنی لیكاو پێش ئەوەی کاریگەری دروست بکەن.
3. سڕکردنی قوڕگی منداڵەکە کە مەترسی بۆ سەر پرۆسەی قوتدان دروست دەکات.
بەرپرسیارێتی دایک و باوک
پێویستە لەسەر دایکان و باوکان بە وردی چاودێری دۆخی منداڵەکانیان بکەن. لە کاتی هەبوونی هەر بارودۆخێکی نائاسایی، پێویستە بە زووترین کات سەردانی ددانپزیشکی پسپۆڕی منداڵان بکەن، بۆ ئەوەی چارەسەری پێویست و زانستییان بۆ بکرێت.