سەدیق سەعید ڕواندزی
زۆربەی شانۆنامەكانی شكسپیر، لە ڕووی ناوەڕۆكەوە تا ڕادەیەكی زۆر لە یەكترییەوە نزیكن و تێماكانیان پەیوەندی بە
ململانێی دەسەڵات و كوشتن و پەیوەندی خێزانی و چەند بابەتێكی دیكەوە هەیە. بەرهەمەكانی ئەو نووسەرە، بە ئێستاشەوە بە دەقی مەزن و جیهانی دەناسێنرێن و نماییش دەكرێن و لە كۆمەڵگەی ئێمەشدا، خۆم گومانێكم لا دروست بووە كە دەبێ شكسپیر كورد نەبێت؟ چونكە ڕۆژ نییە بە نزیكی من بابەتێك لە سەر ئەو نووسەرە، كە لەلایەن نووسەران و هونەرمەندانی كوردەوە نووسراوە، نەخوێنمەوە لە كاتێكدا نێوەندی هونەری و شانۆی كوردی، بە دەست چەندین كێشەو گرفتی هونەری دەناڵێنێت، كەچی ئەوان دێن بۆ سەد جار باسی هاملیت و ڕۆمیۆو ژولێت دەكەن !عەرەبەكان ئەفسانەیەكیان هەیە، دەڵێن شكسپیر عەرەبەو لە شێخ زوبیرەوە هاتووە، ڕوونە ئەمان لە بێ كولتووری و فەرهەنگییەوە وا دەڵێن بەس ئێمەی كورد بۆچی هێندە لە ژێر كاریگەری ئەم نووسەرە داین؟ بڕوام وایە، بەشێكی زۆری شانۆنامەكانی شكسپیر، داهێنانی هونەری ئەو تۆ نین، لە ڕووی زمان و دایەلۆگ و بابەتەوە سادەن، بەڵام ئەو سەردەمە چونكە تەنها شكسپیر لە گۆڕەپانەكە بووە، ئیدی ئەمە وایكردووە، وەك داهێنەرێك و مەزنە نووسەرێك بناسێنرێت. دواتر كە شانۆنامەكانی وەك دوژمنی گەل و لە چاوەڕوانی گۆدۆ و مارا ساد و مێشەكان و چەندانی تر دەنووسرێن، دواتر تاڕادەیەك ئەم بەرهەمانەی شكسپیر، هەمان بەهاو ناوەڕۆكی هونەریی و مێژوویان نامێنێت. لە نێو بەرهەمەكانی ئەم نووسەرەدا، شانۆنامەی ڕۆمیۆ و ژولێت، وەك دەقێكی بێ هاوتا و شاكارێك دەناسرێت، بەڵام ئەم شانۆنامەیە، لە ڕووی دایەلۆگ، زمانی نووسین، تێما و ئاماژەكانی خۆشەویستییەوە یەكجار سادەیە و بڕوام وایە دەقێكی وەها نییە! زۆرجاریش لە بێ ئاگایی و نەشارەزاییەوە، لە نێو ئێمەدا، ئەم شانۆنامەیە بەراورد بە مەم و زین دەكرێت، كە بەڕاستی بێ ئاگایی و نەگونجاوە، چونكە ئەم دوو دەقە نەك شایەن بە بەراورد نین، بەڵكو هاو ئاستیش نین. نزیكەی ساڵێكە، ئێمە سەرقاڵی بەراوردی نێوان مەم و زین و ئەم شانۆنامەیەین و خوا یاربێت لە داهاتوودا وەك كتێب بڵاوی دەكەینەوە، ئیدی لەو پەراوێزەوە بە یەقینی گەیشتووینەتە ئەو ئەنجامەی كە ڕۆمیۆو ژولێت، بە هیچ شێوەیەك لە ئاست مەم و زینی خانی نییە، بەڵام كە شكسپیر ناسرایەو خانی نا، ئەمە لە بەر ئەوەیە كە ئێمە دەوڵەتمان نییەو خانیش وەك شكسپیر ئەرستۆكراتییانە نەژیاوە چونكە ئەم نووسەرە ئینگلیزە، لە زۆربەی شانۆنامەكانیدا، كارەكتەری خزمەتگوزار هەیە، كە ڕوونە ئەم جۆرە تێگەیشتنە لە نووسین، ڕەنگدانەوەی كام ئەقڵیەتە !