ماکوان عیزەت – هەولێر
تەمبەڵی چاو لە قۆناغی منداڵیدا یەکێکە لەو گرفتە تەندروستییانەی ئەگەر لە کاتی گونجاودا و بە زوویی چارەسەر نەکرێت، ڕەنگە ببێتە هۆی کێشەی هەمیشەیی و درێژخایەنی بینین. مەترسیی سەرەکیی ئەم حاڵەتە لەوەدایە کە زۆرجار بە بێدەنگی گەشە دەکات و منداڵ خۆی هەستی پێ ناکات، ئەمەش وادەکات پشکنینی پێشوەختە ببێتە کلیلی سەرەکی بۆ ڕزگارکردنی چاوی منداڵ.
تەمبەڵی چاو چییە و بۆچی ڕوودەدات؟
تەمبەڵی چاو کە لە ڕووی پزیشکییەوە بە ئەمبلیۆپیا (Amblyopia) ناسراوە، کاتێک دروست دەبێت کە مێشک زیاتر پشت بە یەکێک لە چاوەکان دەبەستێت و چاوەکەی تر فەرامۆش دەکات؛ لە ئەنجامدا سیستەمی بینین لە چاوە لاوازەکەدا بە شێوەیەکی دروست و تەندروست گەشە ناکات.
ئەم گرفتەش بە چەند هۆکارێک سەرهەڵدەدات، لەوانە:
• بوونی خێلی (ناڕێکی و ناهاوتەریبیی چاوەکان).
• جیاوازییەکی بەرچاو لە پلەی چاویلکەی نێوان هەردوو چاو.
• بوونی هەر بەربەستێک کە لە تەمەنی سەرەتاییدا ڕێگری لە بینینی ڕوون و ئاشکرا بکات.
بەشە هەستیار و شاراوەکەی نەخۆشییەکە
ئاستەنگیی گەورە لە دەستنیشانکردنی تەمبەڵی چاودا ئەوەیە کە زۆرجار منداڵەکە هەست بە لاوازیی بینینی ناکات؛ چونکە چاوە بەهێزەکە بە تەواوی ئەرکی چاوە لاوازەکە قەرەبوو دەکاتەوە و کێشەکە دادەپۆشێت. هەر بۆیە لە نەبوونی پشکنینی پزیشکیدا، دەکرێت ئەم گرفتە بە نهێنی بمێنێتەوە و پشتگوێ بخرێت.
ڕێگاکانی چارەسەر
پلانی چارەسەر بەپێی قۆناغ و هۆکاری حاڵەتەکە دیاری دەکرێت و دەکرێت یەکێک لەم ڕێگایانە بگرێتەوە:
• بەکارهێنانی چاویلکەی پزیشکی.
• بەستن و داپۆشینی چاوە بەهێزەکە بە پۆشەر (Eye Patch) بۆ چالاککردن و هاندانی چاوە لاوازەکە.
• بەکارهێنانی دڵۆپەی ئەترۆپین بۆ هەمان مەبەست.
جێگەی ئاماژەیە، چارەسەرەکان کاتێک زۆرترین کاریگەری و ئەنجامیان دەبێت کە لە سەرەتای تەمەندا دەست پێبکرێن، واتە لەو قۆناغەی کۆئەندامی بینینی منداڵ هێشتا لە گەشەسەندندایە.
ئەرکی دایک و باوکان چییە؟
پێویستە دایک و باوکان دەستبەجێ منداڵەکانیان ببەنە لای پزیشکی پسپۆڕ ئەگەر ئەم نیشانانەیان تێدا بەدیکرد:
١. دەرنەکەوتنی هاوتەریبیی نێوان چاوەکان یان بوونی خێلی.
٢. لارکردنەوەی بەردەوامی سەر بۆ سەرنجدان و بینینی شتەکان.
٣. هەستکردن بەوەی منداڵەکە زەحمەتی لە بینیندا هەیە.
لە کۆتاییدا پزیشکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە تەنانەت بەبێ دەرکەوتنی هیچ نیشانەیەکی دیاریش، ئەنجامدانی پشکنینی خوولی و پێشوەختەی چاو بۆ منداڵان زۆر گرنگە؛ چوونکە دەستنیشانکردنی پێشوەختە داهاتووی بینینی منداڵەکە لە تەمەنی گەورەییدا مسۆگەر دەکات.