ژن لە نێوان ماڵ و کۆمەڵگەدا؛ چۆن هاوسەنگی بپارێزین؟

ئەڤین ئەبابەکر
لە جیهانی هاوچەرخی ئەمڕۆماندا، ژنی کورد تەنیا بەڕێوەبەری ماڵ نییە، بەڵکو بەشێکی کارا و گرنگی جومگەکانی کۆمەڵگەیە. کاتێک ژن بڕیار دەدات پێ بنێتە ناو کایەی کارکردن، خوێندن، یان چالاکیی کۆمەڵایەتی، ڕووبەڕووی بەرپرسیارێتییەکی دوولایەنە دەبێتەوە؛ لە لایەکەوە دەیەوێت لە ڕووی پیشەیی و کەسییەوە گەشە بکات، لە لایەکی تریشەوە دەیەوێت گەرمی و ئارامیی ناو خێزانەکەی بپارێزێت. ئەم دۆخە زۆرجار دەیخاتە بەردەم پرسیارێکی قورس: چۆن دەکرێت هاوسەنگی لە نێوان ئەم دوو جیهانەدا دروست بکرێت؟
ڕاستییەکە ئەوەیە، سەرکەوتن لە دەرەوەی ماڵ پێویستی بە قوربانیدان بە ئاسوودەیی ناو ماڵ نییە، بە مەرجێک ژن هۆشیاریی تەواوی هەبێت لەسەر چۆنیەتیی بەڕێوەبردنی کات و وزەی خۆی. یەکەم هەنگاو بۆ بەدیهێنانی ئەم هاوسەنگییە، داڕشتنی پلانێکی زیرەکانەیە. کات ڕەگەزێکی سنووردارە، بەڵام کاتێک بە وردی دابەش دەکرێت لە نێوان ئەرکەکانی کار و کاتەکانی خێزاندا، گوشاری دەروونی بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەبێتەوە. لێرەدا، گرنگە ژنان فێری هونەری “نەخێر” گوتن ببن بۆ ئەو کارە لاوەکییانەی کە کاتیان بەفیڕۆ دەدەن.
هەنگاوی دووەم، بەهێزکردنی کولتووری هاوکارییە لە ناو خێزاندا. بەرپرسیارێتیی ماڵ و پەروەردەکردنی منداڵ تەنیا ئەرکی ژن نییە، بەڵکو پڕۆژەیەکی هاوبەشی هاوسەرانە. کاتێک لە ناو ماڵدا پشتگیری و دابەشکردنی ئەرکەکان هەبێت، ژن دەتوانێت بە متمانەبەخۆبوون و دڵنیاییەکی زیاترەوە لە دەرەوە کار بکات. ئەم پاڵپشتییە نەک هەر بارگرانی کەم دەکاتەوە، بەڵکو پێگەی ژن وەک کاندیدێکی سەرکەوتووی گۆڕانکاری لە کۆمەڵگەدا بەهێزتر دەکات.
خاڵێکی تری گرنگ کە زۆرجار پشتگوێ دەخرێت، گرنگیدانی ژنە بە تەندروستیی دەروونی و جەستەیی خۆی. ژن ناتوانێت وزە ببەخشێتە دەوروبەرەکەی ئەگەر گۆزەی وزەی خۆی خاڵی بێت. تەرخانکردنی کاتێکی کورت بۆ حەوانەوە، خوێندنەوەی کتێب، یان گوێگرتن لە مۆسیقا، دەبێتە هۆی نوێبوونەوەی هێزی ناوەکیی ژن. ژنێکی بەهێز و خاوەن ئارامیی دەروونی، هەم دایک و هاوسەرێکی سەرکەوتووترە و هەم لە ژینگەی کارەکەشیدا داهێنەرتر دەبێت.
لە کۆتاییدا، هاوسەنگی لە نێوان ماڵ و کۆمەڵگەدا هێڵێکی ڕاست و ڕەق نییە، بەڵکو هونەرێکی نەرم و بەردەوامە. ژنی هۆشیاری ئەمڕۆ دەزانێت چۆن بە چاوێکی شیک و مۆدێرن سەیری ژیان بکات، لە هەمان کاتدا پارێزگاری لە ڕەسەنایەتی و پێگەی خۆی لە ناو خێزاندا بکات. تێکەڵکردنی ئەم دوو ڕۆڵە، نەک هەر نیشانەی لاوازی نین، بەڵکو گەورەترین سەلمێنەری هێز و توانای بێپایانی ژنی کوردە لە ڕێڕەوی گەشەپێدانی کۆمەڵگەدا.