مافەکانی ئافرەت؛ بناغەی کۆمەڵگەیەکی دادپەروەر و پێشکەوتوو

ئارەزوو جەبار شوانی
کاتێک باس لە مافەکانی ئافرەت دەکەین، باس لە بەشێکی سەرەکی و دانەبڕاوی مافەکانی مرۆڤ دەکەین. نکوڵیکردن لە مافی ئافرەت، لە ڕاستیدا نکوڵیکردنە لە نیوەی کۆمەڵگە و پەکخستنی نیوەکەی ترییەتی. لە مێژووی گەلاندا، هەر کاتێک ئافرەت بێبەش کرابێت لە مافە سەرەتاییەکانی، ئەو کۆمەڵگەیە ڕووبەڕووی دواکەوتوویی و نادادی بووەتەوە. بۆیە پێویستە ئەمڕۆ وەک بنەمایەکی جێگیر باوەڕمان بەوە هەبێت کە ئافرەت تەنیا وەرگری ماف نییە، بەڵکوو داڕێژەری مێژوو و پارێزەری ناسنامەی نەتەوەییە.
لە کایەی سیاسی و خزمەتگوزاریی گشتیدا، ئافرەتی کورد توانیویەتی بیسەلمێنێت کە خاوەن دیدگایەکی ڕوون و توانایەکی بێوێنەیە لە بەڕێوەبردندا. بەشداریی ئافرەت بۆ هێنانەدیی هاوسەنگییەکی عەقڵانییە لە سیاسەتدا. ئافرەتان بە وردبینی و دڵسۆزییەکەیانەوە، ڕەهەندێکی مرۆیی و کۆمەڵایەتییان بەخشیوە بە کایەی سیاسی و لە ڕێگەی خزمەتکردنی گشتییەوە توانیویانە متمانەی هاووڵاتییان بەدەست بهێنن. ئەمڕۆ ئافرەت لە حکوومەت، پەرلەمان و دامەزراوە حزبییەکاندا، کاراکتەرێکی سەرەکییە و بێ بوونی ئەوان، دیموکراسی ناتەواو دەبێت.
لەم پێناوەدا، پشتیوانییە بەردەوامەکانی جەنابی سەرۆک مەسعوود بارزانی بۆ مافەکانی ئافرەتان، وەک چەترێکی پارێزەر و هاندەرێکی گەورە هەژمار دەکرێت. سەرۆک بارزانی هەمیشە لە وتار و ڕێبازە نەتەوەییەکەیدا جەختی لەوە کردووەتەوە کە: «پێشکەوتنی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و یەکسانیی ئافرەت مەحاڵە.» ئەم دیدگایەی سەرۆک، ڕەگێکی مێژوویی هەیە لە قوتابخانەی بارزاندا، کە تێیدا ئافرەت ڕێزێکی تایبەتی لێ گیراوە و وەک هاوبەشێکی ڕاستەقینە لە شۆڕش و خەباتدا بینراوە. ئەم پشتیوانییە بووەتە هۆی ئەوەی ئافرەتانی کوردستان بە متمانەیەکی زۆرەوە بێنە مەیدان و پۆستە باڵاکان بەڕێوە ببەن.
لە لایەکی ترەوە، مێژووی خەبات و پێشمەرگایەتی بەبێ ناوی ئافرەتی کورد نانووسرێتەوە. لە ڕۆژگارە سەختەکانی شۆڕشدا، ئافرەت هەم پشتیوان بووە و هەمیش لە سەنگەری پێشەوەدا ڕووبەڕووی دوژمن بووەتەوە. لە شەڕی دژ بە تیرۆریستانی داعش، جیهان سەرسام بوو بە قارەمانێتیی ئافرەتی کورد. ئەوان نیشانیان دا کە هێزی ئیرادە لە چەکی دوژمن بەهێزترە. هەروەها لە ڕۆژئاوای کوردستان، ئافرەتان بوونە سیمبولی بەرگری و پاراستنی خاک؛ ئەوان نەک تەنیا بۆ مافە نەتەوەییەکان، بەڵکوو بۆ سەلماندنی شکۆی ئافرەتانی جیهان جەنگان. ئەم ئامادەییە لە مەیدانی جەنگدا، گەورەترین وەڵام بوو بۆ ئەو فیکرە تاریکانەی کە دەیانویست ئافرەت لە ماڵەکاندا زیندانی بکەن.
جگە لە مەیدانی جەنگ و سیاسەت، ئافرەت دەتوانێت بە “هێزی نەرم”ی خۆی، گۆڕانکاریی بنەڕەتی لە ناو جەرگەی کۆمەڵگەدا دروست بکات. هێزی نەرم واتە بەکارهێنانی دیالۆگ، پەروەردە و لێبووردەیی بۆ چارەسەرکردنی کێشە ئاڵۆزەکان. ئافرەت وەک دایک، وەک مامۆستا و وەک چالاکوان، دەتوانێت نەوەیەک پەروەردە بکات کە بڕوای بە پێکەوەژیان و ئاشتی هەبێت. لە ڕێگەی ئەم هێزەوە، ئافرەتان دەتوانن ڕووبەڕووی توندوتیژی ببنەوە و کێشە کۆمەڵایەتییەکان بە عەقڵانییەت چارەسەر بکەن، نەک بە هێز و فشار.
لە کۆتاییدا، دەڵێین مافەکانی ئافرەت دیارییەک نین کە پێیان ببەخشرێت، بەڵکوو مافێکی سروشتی و مرۆییە. ئەرکی هەمووانە، بەتایبەتی ئێمە لە کایەی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندندا، کار بکەین بۆ چەسپاندنی ئەم فەرهەنگە. ئافرەتی کورد سەلماندوویەتی کە شایستەی باشترینەکانە، چونکە ئەو هەم پارێزەری خاکە و هەمیش داڕێژەری ژیانە.