ڕەند حەسەن
ئافرەتان لە مێژوودا ڕۆڵێکی گرنگیان لە ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکاندا بینیوە؛ چ وەک سەرکردە و چ وەک بەشداربوو، لە داڕشتنی کۆمەڵگەکان، داکۆکیکردن لە مافەکان و هاندانی گۆڕانکاریی کۆمەڵایەتی. ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکان چەندین جۆر لەخۆ دەگرن، وەک: گروپە کۆمەڵایەتییەکان، ڕێکخراوە ناحکومییەکان (NGOs)، تۆڕەکانی داکۆکیکردن، کۆمەڵە کولتوورییەکان و بزووتنەوە جەماوەرییە بنەڕەتییەکان.
١. زەمینەی مێژوویی
بە شێوەیەکی نەریتی، زۆرجار ئافرەتان لە بڕیاردانی فەرمیی سیاسی و کۆمەڵایەتی دوور دەخرانەوە، بەڵام لە تۆڕە نافەرمییەکاندا خۆیان ڕێکدەخست بۆ چارەسەرکردنی پرسە کۆمەڵایەتییەکانی وەک پەروەردە، تەندروستی و خۆشگوزەرانی.
٢. ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییە مۆدێرنەکان
ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییە مۆدێرنەکان کە لەلایەن ئافرەتانەوە سەرپەرشتی دەکرێن یان سەرنجیان لەسەر پرسەکانی ئافرەتانە، باس لە کۆمەڵێک نیگەرانیی بەرفراوان دەکەن، لەوانە:
پەروەردە و خوێندەواری: زۆرێک لە ڕێکخراوەکان ئامانجیان زیادکردنی دەرفەتی پەروەردەییە بۆ کچان و ئافرەتان.
تەندروستی و خۆشگوزەرانی: زۆرجار گروپەکانی ئافرەتان سەرنج دەخەنە سەر تەندروستیی دایکان، خۆراک، تەندروستیی دەروونی و دەستڕاگەیشتن بە چاودێریی تەندروستی.
بەهێزکردنی ئابووری: گروپەکانی داراییی بچووک، کۆمەڵە هەرەوەزییەکان و دەستپێشخەرییەکانی ڕاهێنانی پیشەیی، یارمەتیی ئافرەتان دەدەن بۆ بەدەستهێنانی سەربەخۆیی دارایی.
داکۆکیکردن و مافەکان: ڕێکخراوە داکۆکیکارەکان بە شێوەیەکی یاسایی کار دەکەن بۆ پاراستنی ئافرەتان لە توندوتیژی، هەڵاواردن و ئیستغلالکردن.
ئەو ئاستەنگانەی ڕووبەڕووی ئافرەتان دەبنەوە:
سەرەڕای پێشکەوتنەکان، ئافرەتان لە ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕووبەڕووی چەندین ئاستەنگ دەبنەوە، وەک:
لایەنگریی جێندەری و کەمیی نوێنەرایەتی لە ڕۆڵە سەرکردایەتییەکاندا.
دەستڕاگەیشتنی سنووردار بە پارە و سەرچاوە دارایییەکان.
کورتە:
ئافرەتان لە مێژوودا لە ڕێگەی ڕێکخراوە کۆمەڵایەتییەکانەوە هەمیشە یارمەتیدەری گۆڕانکارییەکان بوون. بەشداریکردنیان نەک تەنیا بۆ خۆیان، بەڵکوو بۆ بەهێزکردنی خێزان و کۆمەڵگە بە گشتی، بایەخێکی زۆری هەیە.