سەدیق سەعید ڕواندزی
_ 1_
ئەگەر ڕۆژێك لە ڕۆژان بە یەك بگەینەوە
ئاخۆ بەهانەیەك بدۆزینەوە بۆ ئاخافتن
یان دەرفەتێك بۆ لێ بوردن؟
(بەهانەیەك هەر دەدۆزینەوە، بەڵام دەرفەت نەماوە بۆ لێ بوردن، شاعیر لێرەدا وەسفی بە یەك گەیشتنەوەی دووعاشقی دابڕاو دەكات، كە چۆن كاتێ بە یەكتری دەگەنەوە، ناتوانن ببەیڤن، چونكە عشق زمانی نییە و بە زمان وەسف ناكرێت، چۆن دەتوانین دوو مرۆڤ، لە نێو یەك ڕوح و جەستەدا، لە یەك مرۆڤدا بناسینەوە؟!)
_2_
ئەو تەرمانەی وەك زەردە گەڵای پاییزان
بە ژاكاوی گوێی ڕووباروو
وەرز و شەقام و بنار و
بەر بەیانیان تەنیوە
(شاعیر وێنەیەكی بە كۆمەڵی ئەو قوربانییانە نیشان دەدات، كە بە دەستی ڕژێمی فاشی بەغدا، كیمیا بارانكران و تەرمەكانییان لە بن هەردوو ڕۆخ چەم و دەم كانیاوەكان، وەك گەڵای كەوتووی پاییزان بە كۆمەڵ كەوتوون، كە هێمایە بۆ ڕۆژی كارەساتەكە، بەڵام ئەو هەموو خەم و مردنە، شاعیر وەك كوردێك نائومێد ناكەن، دەستەوەستان و نایڕوخێنن، چونكە ئەو دەزانێت لە پێناو نەتەوەدا، دەبێ قوربانی گەورە بدرێت)
_3_
سینگم دەبێتە گۆڕەپان
قۆڵەكانم
دەبن بە تەنگە دەربەندێك
بۆ لەشكری داگیركەران
(واتا لە پەراوێزی ئەو كارەساتەوە شاعیر نائومێد نابێت، بۆیە گەرسەرنج لە كۆی شیعرەكە بدەین، دەبینین ئێمە وێرای هەستی هاوسۆزیی و مرۆیی گەورە بۆ قوربانییان، لە ئاستی نەتەوەیی و مرۆییدا، بەڵام هەست بە شكست، نائومێدیی و ڕووخان ناكەین، بەڵكو شاعیر بە هیواوە، لە نێو تەرمی مردووان، دار و پەردووی ڕووخاوی شارەكە، بۆنی كیمیایی و خیزە خیزی هەناسەی قوربانییەكانەوە، بەردەوامی بە ژیان، بوون و مانەوە دەدات و ئەو پەیامە ئاراستەی داگیر كەران و بەعسی فاشی دەكات، كە هەڵەبجە هێشتا هەر بە پێوە وەستاوە و دەوەستێت، دەژیت و هەناسە دەدات، ڕووی بە ناو مرۆڤایەتی و هەڵوێستی وڵاتان لەو ساتدا شەرمەزار و ڕیسوا دەكات، كە بە دیار سوتماككردن و بۆنی كیمیایی هەڵەبجە، بێ دەنگ و بێ هەڵوێست دەبن.
_4_
هێشتا ساوا بووم
بە دەستوپەنجەی فریشتەییانەت
بۆ ڕێی ئازادی و
شەوی ڕەنجدەران داتدەگیرساندم.
(ناپلیۆن دەڵێت: گەورەترین قوتابخانە بۆ مرۆڤ، دایكە؛ شاعیر لەو شیعرەدا كە بۆ مەرگی دایكی نووسیویەتی، دایك وەك سەرچاوەی ئازادی و پەروەردەكردنی منداڵ بۆ خاك و ئازادی و نیشتمان و ڕەنجدەران نیشان دەدات، بۆیە گەر دایك هۆشیار بێتەوە، گەلێك هۆشیار دەبێتەوە.)
_5_
لە تۆوە فێر بووم دوندەكان بكەم بە نەسیمی گیانم
وەك ئەسپی هەتاو لە ئاسۆوە بێم
كام شەپۆل قووچە نەگاتە شانم
لە تۆوە فێر بووم بەرزەفڕ بفڕم؛ بەرز بڕوانم
دایە بمبوورە.. خودایە بمبوورە
(هیچ هەست و پاداشتێك نییە، مرۆڤ بینوێنێت لە بەرانبەر شەونخوونی و ماندووەتی دایكیدا، بۆیە شاعیر وێڕای ئەو هەموو وەسف و سمبولە جۆراوجۆرانەی بۆ دایك كردوویەتی، دواجار بە جۆرێك لە دڵتەنگی و پەشیمانییەوە داوای لێبوردن دەكات سەرەتا لە دایكی، دواتر لە خودا. دەبێ چی وای لە شاعیر كردبێت، بە دایكی بڵێت بمبوورە؟ تۆ بڵێی قەدەری دابڕانی ئەو هەموو ساڵانەی نەبێت لەو؟ كە لە ژیانی پێشمەرگایەتی، خەبات و تێكۆشان، دواتر ئاوارەیی، كە بە هۆیەوە نەیتوانی تێر لە ئامێزی دایكیدا بسرەوێت؟ شاعیر لە شاخ دەبێت كە دایكی دەمرێت، بۆیە تا زەمەنێكی درێژ بەو هەواڵە نازانێت، تا لە ڕێگەی خوشكێكیەوە هەواڵەكەی پێ دەگات. شاعیر وەك مردووێك دایكی نابینێت، چونكە هەرگیز داوای بەخشین لە كەسێك ناكرێت كە مردبێت، بۆیە لە ڕوانگەی شاعیر، دایكان لەوە مەزنترن مردن زەفەریان پێ بەرێ.)
_6_
بەرەو لات دێم
یان بمكوژە.. یان هەرەس بەم مەرگە بێنە
(هەمیشە چاوەڕوانی و دابڕان، لە مەرگ پڕ ئازارتر و بەسوێترن، چونكە مەرگ كۆتایی بە هەموو شتێك دێنێت، بەڵام دابڕان، مرۆڤ لە چاوەڕوانیدا دێڵێتەوە، چاوەڕوانییش مەرگێكی هێواشە. ئەوە نییە مرۆڤەكان، دوای ساڵانێكی كورت و كەم، لە دابڕانی ئازیزانیان، لە چاوەڕوانیی هاتنەوەیان دەمرن و خەونەكەیان دەبەنە ژێر گڵ!)
_7_
ئاسمانێكی شین و خنجیلانەم هەبوو
داگیركەران بەسەر سەرمیاندا ڕووخاند
بەڵام كاتێك هاتن پێستەكەم بگۆڕن
دەموچاوم بشێوێنن
بەفر و بروسكەم كردە بەر
وڵاتەكەم نایە كۆڵ و ڕێگای تفەنگم گرتە بەر
(تۆ هەمیشە وڵاتەكەت لە كۆڵ بووە، لە كۆڵانە تەنگ و جوانەكانی قەڵادزێوە، لە بناری مامەندەی سەركەشەوە، بۆ نێو بێشەڵانەكانی كوردستان و دارستانەكانی بولگاریا و زەوییە ڕووتەنەكانی ئەفغانستان و دواتریش ئەوپەڕی سەهۆڵبەندان! تۆ هەمیشە بەو نیشتمانەتەوە دەنازی و شانازیت پێوە دەكرد، دڵنیام دواجاریش لەگەڵ خۆت دەیبەیتە نێو گۆڕ و وەك مام هەژار وتەنی بە كوردی وەڵامی پرسیارەكانی نێو گۆڕت دەدەیتەوە.)
_8_
بەجێمان دیڵی
لوتكە و وەرزەكان دادەگیرسێنی
لەنێو گیانما لا فاو دەچێنی
(ئەوان شەهید دەبن و خوێنی خۆیان دەبەخشنە نیشتمان و ئازادی كوردستان و دواجاریش، چرایەك بۆ وەرزە تاریكەكانی تۆ و هەموومان دادەگیرسێنن و لە نێو گیانمان دەبنە لافاو، ئەمجارەیان تۆ مردیت، ئیدی كێ لوتكە و وەرزەكان دابگیرسێنێ، دە پێم بڵێ كێ؟)
_9_
هەر تەنیا یەكتری شك دەبەین
پێكەوە وڵاتێك لە خەون.. ماڵێك لە ڕووناكی
داهاتوو لە ئەڤین چێ دەكەین
(خەونی ئەم وڵاتە هەر بەردەوام دەبێت، تۆ دەمری، بەڵام خەونەكانت زیندوون. ڕۆژگارێك دێت، ماڵ بە ماڵی ئەم وڵاتە بە چرای سەربەخۆیی دادەگیرسێ و ماڵەكانمان تەژی دەبن لە ئەڤین، تۆ مردی و ئەو ڕۆژگارە نابینیت، بەڵام لە نێو خەونە زیندووەكانی نێو گۆڕیشدا، هەر بەئاواتەوە بە، كە ئەو ماڵە و ئەو ئەڤینە هەر چێ دەكرێن.)
ماڵئاوا ئەی ئەو شاعیرەی، بۆ هەمیشە وەك لاوكی هەڵەبجە لەنێو مێژوو، ویژدان و دڵ و دەروونی ئێمە و دایكانی ئەم نیشتمانە بریندارە، هەر بە زیندوویی دەمێنیتەوە. ئاخر كوا شیعر دەمرێت؟ خەون دەمرێت؟ هیوا دەمرێت؟ كوردایەتی و سەربەخۆبوون دەمرێت؟