كارزان گلی – ههولێر
دەستگیركردنی نیكۆلاس مادورۆ، سەرۆكی ڤەنزوێلا لەلایەن هێزی دەلتای ئەمەریكاوە قسەوباسی زۆری لە میدیا جیهانییەكان دروست كردووە، یەكێك لەو پرسانەش ئەوەیە، ئایە بەتۆمەتی ئەوەی بازرگانی بە مادەی هۆشبەرەوە كردووە لەسێدارە دەدرێت؟
لەیاسای ئەمەریكادا سزای لە سێدارەدان بوونی هەیە و چەندین كەسیان لە سێدارە داوە، بۆیە ئەو پرسیارە وروژاوە، ئایە مادۆرۆ لەسێدارە دەدرێت؟ بەتایبەت دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ولایەتە یەكگرتوەكانی ئەمەریكا لە وتارێكدا گوتی: ”بەهۆی بازرگانی بەمادەی هۆشبەرەوە، لەلایەن سەرۆكی ڤەنزوێلاوە، ساڵانە ٣٠٠ هەزار كەس لە ئەمەریكا گیانیان لەدەستداوە.“
ئەگەر ئاوڕێك لە مێژوو بدەینەوە، رووداوی لەوشێوەیە لەلایەن ئەمەریكاوە روویداوە، ئەویش دەستگیركردنی نۆریگا، سەرۆكی پانامایە لە ٢٠ی ١٢ی ١٩٨٩، كە بەهەمان تۆمەت دەستگیر كرا و ئەمەریكا دەیگوت بازرگانی بەمادەی هۆشبەرەوە دەكات و هەروەها ساختەكاری لە هەڵبژاردندا كردووە.
پرسیارەكە ئەوەیە، ئایە سەرۆكی پاناما لەسێدارە درا؟ چارەنووسی ئەو سەرۆكە چی لێهات؟
دوای ئەوەی سەرۆكی پاناما دەستگیر كرا، هەڵبژاردن لە پاناما ئەنجام درا، گولێرمۆ ئەندارە بووە سەرۆك، بەڵام لە بنكەیەكی سەربازی ئەمەریكا سوێندنی یاسایی خوارد و هێزی سەربازی ئەو وڵاتەش كۆتایی پێهات و لە شوێنی ئەو هێزە، سوپای پۆلیسیان دامەزراند، كە سوپایەكی مەدەنی بوو.
نۆریگا، سەرۆكی پاناما دوای ماوەیەكی زۆر لە دەستگیركردنی لە زیدانەكانی ئەمەریكا، پاشان گواسترایەوە بۆ پاریس و ئازاد كرا. دوای ماوەیەك گەڕایەوە بۆ پاناما و لە ٢٩ی ٥ی ٢٠١٧ ماڵئاوایی لە ژیاندا كرد، واتە لە سێدارە نەدراوە.
لەسەر رۆشنایی ئەو رووداوە مێژووییە، كە رێك هەمان سیناریۆی مادۆرۆیە، بەڵام لە ٢٠٢٦، مادۆرۆ لەسێدارە نادرێت، بەڵام روونیش نییە دادگای ئەمریكا چی بڕیارێكی لەبارەوە دەدات؟ ئایە بەتۆمەتی ئەوەی بووەتە هۆكاری كوشتنی هەزاران هاووڵاتی ئەمریكی٥ج بەهۆی بازرگانی بەمادەی هۆشبەرەوە سزای لەسێدارەدانی بۆ دەردەچێت، یان ئازادی دەكەن و وەكوو ئەوەی نیویۆڕك تایمز باسی دەكات، رەنگە بینێرنە توركیا و تا كۆتایی ژیانی لەوێ نیشتەجێ بێت.
وڵاتانیش بوونەتە دوو بەرە
لەبارەی دەستگیركردنی مادورۆوە، وڵاتان بوونەتە دوو بەرە، بەرەیەكیان پێیان باشە دەستگیر كراوە و پشتگیریی لە دۆناڵد ترەمپ دەكەن، بەڵام بەشێكی تر لە وڵاتانی دژی ئەو هەوڵەن و بە پێشێلی یاسا نێوەدوڵەتییەكان ناوی دەبەن.
وڵاتانی ئەورووپا، بەتایبەت ئەڵمانیا و فەڕەنسا و بەریتانیا، پاڵپشتی دەستگیركردنی مادورۆن و پێیانوایە، دەستی هەبووە لە بازرگانی بەمادەی هۆشبەر و هەروەها لە هەڵبژاردنەكاندا بە ساختەكاری چووەتە سەر كورسی سەرۆكایەتیی.
بەڵام چین و رووسیا و توركیا و وڵاتانی ئەمریكای لاتین، داوا دەكەن هەرچی زووە، ئەمریكا مادورۆ بگه ڕێنێتەوە وڵاتی خۆی و ئازادی بكات.
رەجەب تەییب ئەردۆغان، سەركۆماریی توركیا، لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەوانیدا ئاماژەی دا، ئێمە هەر دۆستی فەنزوێلاین و مادورۆش بەردەوام دۆستایەتی خۆی بۆ توركیا دووپات كردووەتەوە.
سەرۆكی چینیش داوای لە ئەمریكا كرد، بەپەلە مادورۆ ئازاد بكات، چوونكە پێشێلی سەروەری فەنزوێلای كردووە و بەهەموو شێوەیەك ئیدانەی ئەو كردەوەیە دەكەن.
دۆناڵد ترەمپ، ئەم ئۆپەڕاسیۆنەی بە سەركەوتنێكی گەورە بۆ وڵاتەكەی وەسف كرد، دوپاتی كردەوە، مادورۆ پێشێلی ئەمریكای كردووە، بەوەی مادەی هۆشبەری هێناوەتە ئەو وڵاتە، هەروەها باسی لە سەرۆكی كوبا و كۆڵۆمبیا كرد و گوتی ئەوانیش بە كەڵكی ئەوە نایەن وڵات بەڕێوە ببەن.