شێرکۆ حەبیب
“٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ خۆڕاگریی پێشمەرگە و ڕۆڵی سەرۆک بارزانی لە پاراستنی ئەزموونی دیموکراتیی هەرێمی کوردستان”
هەندێک ڕۆژ لە مێژووی گەلاندا تەنها بەروارێک نین، بەڵکو دەبنە نیشانەیەک لە خۆڕاگری، قارەمانی و بەرپرسیارێتیی نیشتمانی. ٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ یەکێک لەو ڕۆژانەیە کە لە مێژووی هاوچەرخی کوردستاندا شوێنێکی تایبەتی هەیە؛ ڕۆژێک کە پێشمەرگە بە خۆڕاگری و ئیرادەیەکی بەهێز، بەرگرییان لە خاک و گەلی کوردستان کرد و ڕێگرییان لە پێشڕەویی هێزە هێرشبەرەکان بۆ ناوچەی سەحێلا و دەوروبەری کرد.
دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەر و لەدەستدانی کەرکووک و ژمارەیەک لە ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبردنی هەرێم، بارودۆخی سیاسی و سەربازیی کوردستان لە قۆناغێکی زۆر هەستیاردا بوو. لەو کاتەدا، پێشمەرگە لە چەندین بەرەدا ڕووبەڕووی هێرش بووەوە و بەرپرسیارێتییەکی گەورەی لە ئەستۆ گرتبوو: پاراستنی خاک، گەل و کیانی دەستووریی هەرێمی کوردستان.
پێشمەرگە… هێزی بەرگریی گەل و خاک
لەو ڕۆژەدا، شەڕی سەحێلا تەنها پێکدادانێکی سەربازی نەبوو، بەڵکو تاقیکردنەوەیەکی گرنگ بوو بۆ ئیرادە و توانای پێشمەرگە لە پاراستنی کوردستان. پێشمەرگە، سەرەڕای ئەو فشار و مەترسییانەی ڕووبەڕووی بووەوە، بە خۆڕاگرییەکی بەرچاو و بە پشتبەستن بە متمانەی خۆی بە مافی گەلەکەی، بەرگریی کرد و ڕێگری لە بەردەوامبوونی پێشڕەویی هێزە هێرشبەرەکان کرد.
ئەو خۆڕاگرییە جارێکی دیکە سەلماندی کە پێشمەرگە تەنها هێزێکی سەربازی نییە، بەڵکو بەشێکە لە ناسنامە و مێژووی نەتەوەیی کورد. بۆ پێشمەرگە بەرگری لە کوردستان بەرپرسیارێکی نیشتمانییە بەرپرسیارێتییەک کە لە پێناوی پاراستنی خاک، گەل و مافە دەستوورییەکانی هەرێمدا بە ئەنجام دەگات.
قارەمانیی پێشمەرگە لە سەحێلا، بەڵگەیەکی دیکە بوو لەسەر ئەوەی کە کوردستان لە بەرامبەر فشار و هەڕەشەکاندا بە ئیرادەی گەلەکەی و بە هێزی پێشمەرگە دەتوانێت بەرگری لە خۆی بکات. ئەو ڕۆژە، پەیامێکی ڕوونیشی هەبوو: هیچ فشارێک نابێت ببێتە هۆی لەبیرکردنی مافە نەتەوەیی و دەستوورییەکان، و پاراستنی ئەو دەستکەوتانە پێویستی بە یەکڕیزی، هۆشیاری و بەرپرسیارێتییە.
سەرۆک بارزانی، ڕابەرایەتی لە کاتی قەیراندا
لەو قۆناغە هەستیارەدا، ڕۆڵی سەرۆک بارزانی لە ڕووی سیاسی و نیشتمانییەوە گرنگ بوو. کوردستان لە دۆخێکدا بوو کە پێویستی بە هەڵوێستێکی ڕوون، پاراستنی دەستکەوتەکان و بەڕێوەبردنی قەیرانەکە هەبوو. لەو بارودۆخەدا، بابەتی سەرەکی تەنها ڕووبەڕووبوونەوەی سەربازی نەبوو، بەڵکو پاراستنی کیانی دەستووریی هەرێم و ڕێگری لە فراوانبوونی قەیرانەکەش بوو.
گرنگیی ڕۆڵی ڕابەرایەتی لە کاتی قەیراندا، لەوەدایە کە بتوانێت ئاراستەیەکی ڕوون بۆ بەرگری و پاراستنی دەستکەوتە نیشتمانییەکان دیاری بکات. لە مێژووی سیاسیی کوردستاندا، هەڵوێستەکانی سەرۆک بارزانی و پەیوەندییان بە پاراستنی ماف و کیانی هەرێم، بەشێک لە باس و هەڵسەنگاندنی ئەو قۆناغە پڕئاڵنگارییەیە.
سەحێلا لەو ڕووەوە گرنگییەکی تایبەتی هەیە، چونکە لە کاتێکدا کە کوردستان ڕووبەڕووی فشارە سیاسی و سەربازییەکان بووەوە، پێشمەرگە لە مەیداندا بەرگریی کرد و ڕووداوەکانیش جارێکی دیکە پرسی پاراستنی کیانی دەستووریی هەرێمیان خستە ناوەندی سەرنجەوە.
١٦ی ئۆکتۆبەر و وانەکانی سەحێلا
بۆ تێگەیشتن لە گرنگیی شەڕی سەحێلا، دەبێت ئەو ڕووداوە لە چوارچێوەی گۆڕانکارییەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧دا بخوێندرێتەوە، ئەو ڕووداوانە، لەبەر ئەو کاریگەرییە قووڵەی لەسەر بارودۆخی سیاسی و سەربازیی کوردستانیان هەبوو، لە بیرەوەریی نەتەوەیی کورددا بە ناوی “خیانەتی ١٦ی ئۆکتۆبەر”یش ناسراون.
بەڵام ئەگەر ١٦ی ئۆکتۆبەر وێنەیەک لە شکاندنی یەکڕیزی و قەیرانی ناوخۆیی بوو، سەحێلا وێنەیەکی دیکەی هێزی خۆڕاگری و بەرگریی پێشمەرگە بوو. ئەو شەڕە نیشانی دا کە لەگەڵ هەموو ئەو زیان و فشارانەشدا، ئیرادەی بەرگری لە کوردستان نەشکا و پێشمەرگە لە مەیداندا ئەرکی خۆی بەردەوام کرد.
یەکێک لە وانە سەرەکییەکانی ئەو ڕووداوانە ئەوەیە کە پاراستنی دەستکەوتە نەتەوەییەکان تەنها بە هێزی سەربازی مسۆگەر نابێت، بەڵکو پێویستی بە یەکڕیزیی ناوخۆیی، هاوئاهەنگیی سیاسی، پابەندبوون بە یاسا و دامەزراوەکان و هەڵوێستێکی نیشتمانیی هاوبەش هەیە. هیچ گەلێک ناتوانێت بەبێ یەکڕیزیی ناوخۆیی بە ئاسانی ڕووبەڕووی مەترسییە گەورەکان ببێتەوە.
سەحێلا، بیرەوەرییەک بۆ نەوەکانی داهاتوو
ئەمڕۆ، کاتێک بیر لە ٢٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧ دەکەینەوە، ئەرکی ئێمە تەنها یادکردنەوەی ڕۆڵی قارەمانان و پێشمەرگە نییە، بەڵکو پێویستە وانەکانی ئەو ڕۆژەش بخوێنینەوە. ئەو ڕووداوە فێرمان دەکات کە پاراستنی کوردستان پێویستی بە هەستی بەرپرسیارێتی، یەکڕیزی و هۆشیاریی بەردەوام هەیە.
خوێندنەوەی مێژوو نابێت تەنها لە یادکردنەوەی ڕابردوو کورت بکرێتەوە، بەڵکو دەبێت ببێتە هۆی تێگەیشتن لە هەڵەکان، پاراستنی دەستکەوتەکان و دروستکردنی داهاتوویەکی باشتر. گەلی کورد لە ڕێگەی قوربانی و خۆڕاگریی نەوەکانی پێشووەوە گەیشتووەتە ئەو ئاستەی ئێستا، و پاراستنی ئەو دەستکەوتانە ئەرکێکی هاوبەشی هەموو لایەنە نیشتمانییەکانە.
سەحێلا تەنها ناوی شوێنێک نییە، بەڵکو بەشێکە لە بیرەوەریی خۆڕاگریی پێشمەرگە و خەباتی گەلی کوردستان. ٢٦ی ئۆکتۆبەر، ڕۆژێکە کە دەبێت بەردەوام بیرمان بخاتەوە کە بەرگری لە خاک و ماف، پێویستی بە ئیرادەی بەهێز، یەکڕیزیی ناوخۆیی و ڕابەرایەتیی بەرپرسیارانە هەیە.