دوای خوێندنەوەی خولەکە دزەپێکراوەکان…وێنەکە بۆم ڕوونتر بووەوە

وڵات بەکر
لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا، نووسراوێکی درێژ کە دەگەڕێتەوە بۆ کۆبوونەوەیەک کە لە ڕۆژانی ١ و ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ لە ئیمرالی بەڕێوەچوو، بڵاوبووەتەوە. بەگوێرەی ئەو دەقە بڵاوکراوە، لە کۆبوونەوەکەدا عەبدوڵڵا ئۆجەلان لەگەڵ چەند سەرکردەیەکی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) کۆکرایەوە، بە ئامادەبوونی بەرپرسانی تورکیا.
نووسراوەکە درێژ و ئاڵۆزە، چەندین بابەت دەگرێتەوە، بەڵام ئەوەی زۆر سەرنجی ڕاکێشام باسی سوریا و کوردەکانی سوریا و هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) و مەزلوم عەبدی و بارزانی و ئیسرائیل بوو.
من هەر سێ بەشەکەم خوێندەوە و ئەوەی لێرەدا دەینووسم، شتێکی تایبەتی خۆمە لەو خوێندنەوەیە.
سەبارەت بەو مشتومڕەی لە دەوری ڕەسەنایەتی نووسراوەکە، بوونی هەیە. لە وەڵامی سەرەتایی بزووتنەوەکە بۆ نووسراوی بڵاوکراوە باسی شێواندن و زیادکردن و سڕینەوە کراوە، بەڵام بە ئاشکرا ڕەتی نەکردووەتەوە کە خودی کۆبوونەوەکە ڕوویداوە. دواتر هەڵوێستەکان سەریان هەڵدا کە ڕەتکردنەوەی ڕەسەنایەتی ئەو شتانەی کە دەگەڕێندرێنەوە بۆ ئۆجالان. بۆیە لێرەدا باسەکەم لەسەر دەقەکە وەک چۆن سووڕاوەتەوە و ئەو وێنەیەی پێشکەشی دەکات ئەگەر وەک بڵاوکراوە وەریبگرین.
بۆ من ئەم وێنەیە قەناعەتێک بەهێز دەکات کە ماوەیەکە هەمبووە:
پرۆژەی پەکەکە بەو شێوەی ئێستای زیاتر خزمەت بە دەوڵەتی تورکیا دەکات نەک خزمەت بە پرۆژەی نەتەوەیی کورد و بە شێوەیەکی کاریگەر دۆزی کورد لە ناوەڕۆکی نەتەوەیی خۆی بەتاڵ دەکاتەوە.
من لەبەر یەک ڕستە لە خولەکەکاندا ئەمە ناڵێم.
تەواوی بەڵگەنامەکە بخوێنەرەوە و ببینە کە بەرەو ئەو ئاراستەیە دەتبات.
دەوڵەتێکی نەتەوەیی کوردی ڕەت دەکرێتەوە.
ناسیۆنالیزمی کورد دەبێتە جێی گوماناوی.
پرۆژەکەی بارزانی وەک پرۆژەیەکی دەوڵەتی نەتەوەیی پێشکەش دەکرێت کە ئیسرائیل دەیەوێت ئیستغلال بکات.
لەبەرامبەردا ئۆجەلان دەڵێت؛
“من دەڵێم با تورکیا سەرکردایەتی ئەم چارەسەرە بکات”.
ئەم ڕستەیە، بۆ من، زۆر شت دەڵێت.
ئەگەر مەسەلەکە پرسی گەلی کوردە، بۆ دەبێت دەوڵەتی تورک سەرکردایەتی چارەسەری خۆی بکات؟
وە، لە هەمووی گرنگتر بۆ من وەک کوردێکی سوریا: تورکیا چ مافێکی هەیە بۆ دیاریکردنی سنووری مافەکانی کوردەکانی سوریا و داهاتووی سیاسییان؟
خودی خولەکە ڕادەی تێوەگلانی تورکیا لەم بابەتەدا ئاشکرا دەکات. بەرپرسانی تورکیا لەگەڵ ئۆجەلان بارودۆخی سوریایان تاوتوێ کرد و هۆشدارییان دا لە پێشهاتەکانی شێخ مەقسوود. نامەیەکی نووسیوە، کە دەڵێت شاهین جیلۆ واتە مەزلوم عەبدی بە جددی وەریگرتووە.
ئۆجەلان لەبارەی مەزلومەوە وتی:
“خۆشبەختانە ئەو پەیوەندی بە منەوە هەیە و لەوێیە، دەستێوەردانی من زۆر گرنگ دەبێت.”
هەروەها وتی؛
“شاهین جیلۆ هەڤاڵمە.”
پاشان، یەکێک لە بەرپرسەکان ڕایگەیاند کە مەزڵوم گەڕاوەتەوە بۆ قەندیل و ناتوانێت بە شێوەیەکی سەربەخۆ بڕیار بدات.
لێرەدا بۆ من مەسەلەکە ڕوونە:
ئەگەر دەسەڵاتی بڕیاردانی کوردەکانی سوریا لە مەزلومەوە بگوازرێتەوە بۆ قەندیل، و لە قەندیلەوە بۆ ئۆجالان لە ئیمرالی، لە کاتێکدا ئەو بەرپرسە تورکە ئامادەیە و وردەکارییەکانی تاوتوێ دەکات، ئەوا لە کوێ دەسەڵاتی بڕیاردانی کوردی سوریایە؟
ئەمە بڕیاردانی سەربەخۆ نییە.
ڕێک ئەمەیە کە ساڵانێکە هۆشداریی لێدەدەم: پرسی کورد بەستراوەتەوە بە حیزبەوە، حیزبیش بە ئۆجەلانەوە، تا ئەو ڕادەیەی ئۆجەلان هەرچییەک بڕیاری لەسەر بدات، بووەتە ئەو سەقفەی کە بڕیارە ملیۆنان کورد پێیەوە پابەندبن.
ئۆجەلان دەوڵەتی کوردی ناوێت؟ ئەمە پڕۆژەکەیەتی.
ناسیۆنالیزمی کوردی ڕەتدەکاتەوە؟ ئەوە ئایدۆلۆژیای ئەو.
بەڵام کێ مافی ئەوەی پێبەخشی کە هەڵبژاردەی شەخسی و حزبی خۆی بگۆڕێت بۆ پێناسەیەکی نوێ بۆ تەواوی پرسی کورد؟
پرسی کورد پێش ئۆجالان و پێش پەکەکە بوونی هەبووە و لە دوای ئەوانیش هەر دەمێنێتەوە.
پاشان دێینە لای بارزانی.
ئۆجەلان سەبارەت بە مەزلوم دەڵێت:
“ئێستا پێی دەڵێن: بڕۆ تەسلیم بە بارزانی… ئێمە تەسلیمی بارزانی نابین”.
ئەمە، بۆ من، یەکێکە لە ئاشکراترین لێدوانەکانی دژایەتی.
گفتوگۆ و دانوستان لەگەڵ دەوڵەتی تورکیا جێگای قبوڵکراوە.
یەکگرتن لەگەڵ دەوڵەتی سوریا جێگەی قبوڵکراوە.
بۆ ئۆجەلان کە بڵێت تورکیا پێشەنگی چارەسەرە، جێگای قبوڵکردنە.
بەڵام کاتێک باس لە بارزانی دەکرێت دەبێتە “تەسلیمبوون”؟
چۆن نزیکبوونەوە لە حیزبێکی کوردی دەبێتە تەسلیمبوون، لە کاتێکدا دانانی ئایندەی کورد لەسەر مێز لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ پێی دەوترێت چارەسەر و یەکگرتنی دیموکراسی؟
سوریا ئەو نموونەیەیە کە هێندەی تر لە هەڵوێستەکەمدا ئیرادەم دەکات.
کوردەکانی سوریا خاوەنی دەسەڵاتی سەربازی و ئیدارە و دامەزراوە و زەوی و سامان و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان بوون و لە خوێنی ڕۆڵەکانیاندا باجی قورسیان دا.
دوای ئەو هەموو قوربانیدانانە، ئەم ئایدۆلۆژیایە دەیەوێت بەرەو کوێیان ببات؟
بۆ ئاسمیلەکردن.
بۆ دەوڵەتێکی مەرکەزی.
بۆ سەقفێک کە لەلایەن پڕۆژەی ئۆجەلانەوە دیاری کراوە.
لە ڕاستیدا لە هەمان بەڵگەنامەدا لێدوانەکەی دەبینینەوە:
“من دەڵێم با تورکیا سەرکردایەتی ئەم چارەسەرە بکات”.
بۆ من چیتر ئەمە تەنها ناکۆکییەکی فیکری نییە لە نێوان کوردێک کە پشتیوانی ئۆجالان دەکات و کوردێک دژایەتی دەکات.
لێرەدا پێویستە بپرسین: کێ سوودمەندە لە دەرئەنجامی کۆتایی ئەم پڕۆژەیە؟
دەوڵەتی تورک بە درێژایی مێژووی هاوچەرخی خۆی بەرەنگاری پڕۆژەی نەتەوەیی کورد بووەتەوە. وە ئەمڕۆش پڕۆژەیەکی چەکداری کوردی دەبینم کە دەیان ساڵە لە شەڕدا تێپەڕیوە، تەنها بۆ ئەوەی لە ڕووی ئایدیۆلۆژییەوە بگات بە ڕەتکردنەوەی دەوڵەتێکی کوردی و شەڕکردن لە دژی بیری ناسیۆنالیستی کوردی و ڕوانگەی دەوڵەتی نەتەوەیی وەک هەڕەشە و بانگەوازی ئاسمیلەکردن لە دەوڵەتە هەبووەکاندا.
کەواتە کێ سوودمەند دەبێت؟
بۆ من وەڵامەکە ڕوون بووەتەوە. بۆیە ئەمە دەڵێم وەک ئەوەی بەڕاستی باوەڕم وایە: پڕۆژەی پەکەکە، بەم شێوەی ئێستای، خزمەت بە دەوڵەتی تورکیا دەکات، لایەنگرانی پێیان خۆش بێت یان نا.
ئەوەی من زۆر بە مەترسیدار دەزانم نە چەک و نە چارەنووسی خودی حیزبە.
ئەوەی زۆر مەترسیدارە سڕینەوەی شوناسی نەتەوەیی کوردە لە ناو خودی عەقڵی کوردەوە.
بۆ ئەوەی کورد قەناعەت پێبکات کە دەوڵەتەکەی مەترسییە.
کە ناسیۆنالیزمی ئەو مەترسییە.
کە پڕۆژەی نیشتمانی ئەو پیلانگێڕییە.
بۆ ئەوەی یەکڕیزییەکەی لەگەڵ کوردێکی دیکەدا بە “تەسلیمبوون” هەژمار بکرێت.
پاشان پێی بڵێن ڕزگاربوونی لە ئاسمیلەکردندایە بەو دەوڵەتانەی کە لە بنەڕەتدا خاکەکەیان دابەشکردووە.
لێرەدا دەگەم بەو پرسیارەی کە بە گرنگتری دەزانم لە هەموو ئەو شتانەی لە خولەکەکاندا باسکراون:
ئایا ئەم وەک ئامرازێک ماوەتەوە بۆ خزمەتکردنی دۆزی کورد، یان دۆزی کورد بووەتە ئامرازێک بۆ خزمەتکردنی پڕۆژەیەکی دیکە بەکاری دەهێنێت؟