خوێندنەوەیەک بۆ پێگە و هێزی ئافرەت لە سەدەی نوێدا

مامۆستا نادیە کەنعان
مێژوو سەلماندوویەتی کە پێشکەوتنی شارستانییەت بەستراوەتەوە بە ئازادکردنی ئەو وزە شاراوەیەی کە ئافرەت بزوێنەری سەرەکییەتی. لە کۆمەڵگەی کوردەواریدا، ناسنامەی ژن تەنها جێندەری نییە، بەڵکو تێکەڵەیەکە لە قوربانیدان و ململانێ بۆ چەسپاندنی بوونی خۆی. ئەمڕۆ ژنی کورد قۆناغێکی گرنگی تێپەڕاندووە؛ لە قۆناغی هەوڵدان بۆ سەلماندنی بوونەوە، هەنگاوی ناوە بەرەو سەرکردایەتیکردن.
ئەم سەرکردایەتییە تەنها لە بواری سیاسەتدا قەتیس نەبووە، بەڵکو وەک دەردەکەوێت، ئێستا چەندین ئافرەتی بەتوانامان هەیە کە خاوەن بزنس و کۆمپانیان و تەنانەت بەڕێوەبردنی پڕۆژەی ڕێکخراوە حکومی و ناحکومییەکانیش دەکەن. ئێمە چیتر لەبەردەم وێنا کلاسیکییەکەدا نین کە ژن لە ماڵدا قەتیس دەکات، بەڵکو لە سەرانسەری کوردستاندا ژنان بوونەتە داڕێژەری ستراتیژیی کایە گشتییەکان و لە بەڕێوەبردنی ڕێکخراوەکانەوە تا بڕیاردانی سیاسی، پێشەنگن.
بێگومان ئەم گەشەیە بێ بەربەست نەبووە؛ ئافرەتان ڕووبەڕووی کەلتوورێکی نەریتیی چەقبەستوو دەبنەوە کە سنوور بۆ خەونەکانیان دادەنێت، لەگەڵ ئاڵنگارییەکانی ژیانی مۆدێرن کە دەخوازێت هاوسەنگی لە نێوان ئەرکە خێزانی و پیشەییەکاندا بپارێزن. بۆ چەسپاندنی پێگەی ئافرەت، پێویستمان بە گۆڕینی تێڕوانینی گشتییە لە دروشمەوە بۆ بنەمایەکی یاسایی و پەروەردەیی جێگیر.
داهاتووی کۆمەڵگەکەمان بەستراوەتەوە بەو ئازادی و دەرفەتانەی بۆ ئافرەتانی دەڕەخسێنین. بۆ گەیشتن بە کۆمەڵگەیەکی تەندروست، دەبێت کار لەسەر سێ تەوەر بکەین:
جێبەجێکردنی یاسا: بۆ بنبڕکردنی توندوتیژی دژ بە ئافرەتان.
سەربەخۆیی ئابووری و تواناسازی: تاوەکو ئافرەتان خۆیان بڕیاردەری ژیانی خۆیان بن.
ڕۆڵی میدیا: بۆ گۆڕینی ئەو وێنا چەوتانەی کە لەسەر تواناکانی ژن هەن.
لە کۆتاییدا، ئاستی هۆشیاریی ئافرەت پێوەری هۆشیاریی کۆمەڵگەیە. کاتێک زەمینە بۆ درەوشانەوەی ئافرەتان دەسازێنین، تەنها ژنێک ڕزگار ناکەین، بەڵکو داهاتووی نیشتمانێک لە تاریکی دەردەهێنین.