ڕۆڵی ئافرەت لە بنیاتنانی سەربەخۆییی نیشتماندا

شوعلە ڕەسوڵ
مێژووی گەلان سەلماندوویەتی کە چەمکی سەربەخۆیی و ئازادیی نیشتمان قەت بەدی نایەت، ئەگەر نیوەی کۆمەڵگە، کە ئافرەتانن، بەشدار نەبن تێیدا. ئافرەتان لە سەرجەم قۆناغە جیاوازەکانی خەباتی نیشتمانیدا پێشەنگ و کۆڵەکەی سەرەکی بوون. ئەوان لە بەشداریی سیاسی و چەکداریدا لە زۆربەی شۆڕش و بزووتنەوە ڕزگاریخوازییەکانی جیهان و بەتایبەتی لە مێژووی کورددا، تەنها چاودێر نەبوون؛ بەڵکو هەمیشە وەک فەرماندە، پێشمەرگە و خەباتگێڕی سیاسی، لەپاڵ پیاواندا ڕۆڵیان گێڕاوە.
ئافرەتان هەمیشە لە سەنگەرەکانی بەرگریدا بوون و قوربانیی گەورەیان لە پێناو پاراستنی خاک و ناسنامەی نیشتماندا داوە. هاوشانی ئەو خەباتە، منداڵەکانیان بە خۆشەویستیی خاک و نیشتمانپەروەری گۆش کردووە و تا ئێستاش لەسەر ئەو ڕێگایە بەردەوامن. ئافرەت کە دایکە، یەکەم قوتابخانەیە بۆ چاندنی تۆوی خۆشەویستیی نیشتمان، ئازادی و سەربەخۆیی لە دڵی منداڵەکانیدا. پەیامی دایکان بۆ منداڵەکانیان؛ پاراستنی زمانی ڕەسەنی کوردی، پارێزگاری لە کەلتوور و مێژووە پڕ لە سەروەرییەکەیانە، کە ئەمەش دەبێتە گەرەنتیی دەستەبەرکردنی ناسنامەی نیشتمانی.
ڕۆڵی ئافرەتانی نووسەر، شاعیر و ڕۆژنامەنووس هەمیشە دەنگێکی بڵند بووە بۆ داواکردنی مافی چارەی خۆنووسین. ئەوان لە ڕێگەی پێنووسەکانیانەوە هۆشیاریی نیشتمانییان لەناو کۆمەڵگەدا بڵاوکردووەتەوە و هانی خەڵکیان داوە بۆ داکۆکیکردن لە ئازادییەکانیان.
ڕەهەندە شاراوەکانی ڕۆڵی ئافرەت لە سەربەخۆییی نیشتماندا
کاتێک باس لە سەربەخۆییی نیشتمان دەکرێت، زۆرجار تەنها لایەنە سەربازی یان سیاسییە دیارەکان دەکەونە بەرچاو و ڕۆڵی پیاوان بەرز دەنرخێندرێت، بەڵام لە ڕاستیدا پڕۆسەی بنیاتنانی دەوڵەت و پاراستنی قەوارەی نیشتمانی، پێویستی بە چەندین ڕەهەندی تر هەیە کە ئافرەتان تێیدا کارەکتەری سەرەکین:
١. پارێزەرانی شوناس و کەلتوور:
لە کاتی داگیرکاری یان هەوڵدان بۆ سڕینەوەی ناسنامەی نەتەوەیی، ئافرەتان وەک قەڵایەکی بەهێز بۆ پاراستنی زمان، دابونەریت و جلوبەرگی نەتەوەیی وەستاونەتەوە. لە ڕێگەی گواستنەوەی چیرۆکە مێژووییەکان، لاوک و حەیرانەکان بۆ منداڵەکانیان، وایان کردووە کە کەلتووری نیشتمانی لەبەرامبەر سڕینەوەدا بە زیندوویی بمێنێتەوە. ئەم پاراستنی شوناسە، بناغەی سەرەکییە بۆ دروستبوونی هۆشیاریی نەتەوەیی کە بەرەو سەربەخۆیی هەنگاو دەنێت.
٢. گەیاندنی دەنگی نیشتمان لە دیاسپۆرادا:
ئافرەتانی کورد لە سەرانسەری جیهاندا ڕۆڵی گرنگیان بینیوە لە ناساندنی دۆزی ڕەوای گەلەکەیان بە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی. چ وەک چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ یان نوێنەری ڕێکخراوەکان، توانیویانە سەرنجی جیهان بۆ سەر چەوسانەوەی گەلەکەیان ڕابکێشن و لە خۆپێشاندان و بۆنە نێودەوڵەتییەکاندا داوای ئازادی و سەربەخۆیی بکەن.
٣. پاڵپشتیی لۆجستی:
خاڵێکی تری گرنگ ئەوەیە کە هیچ خەباتێک بەبێ پاڵپشتیی لۆجستی سەرکەوتوو نابێت. ئافرەتانی کورد لە مێژوودا پێشەنگ بوون لە دابینکردنی خۆراک، جلوبەرگ، چارەسەری پزیشکی و گواستنەوەی زانیارییە نهێنییەکان بۆ هێزەکانی بەرگری و پێشمەرگە. ئەم خۆڕاگری و قوربانیدانە بێدەنگە، کەمتر نییە لە خەباتی چەکداریی سەر شەقام و سەنگەرەکان.
ئەنجام:
سەربەخۆییی نیشتمان هاوکێشەیەکە کە بەبێ ئافرەت هەرگیز هاوسەنگ نابێت. مێژوو سەلماندوویەتی کە ئافرەتان تەنها پاڵپشت نەبوون، بەڵکو بزوێنەر و داڕێژەری ڕاستەقینەی مێژووی ئازادی بوون. جەختکردنەوە لەسەر ڕێزگرتن و بەهێزکردنی پێگەی ئافرەت لە کۆمەڵگەدا، گەرەنتیی سەرەکییە بۆ پاراستنی سەربەخۆیی و پێشکەوتنی بەردەوامی هەر نیشتمانێک.