ماڵەكە یەك دەخرێتەوە و ویژدانەكەش ساڕێژ دەكرێت

سەدیق سەعید ڕواندزی
وشەی ڕووناكبیر، كە وشەیەكی لێكدراوە لە هاوەڵناوێك و ناوێك، یەكێكە لەو وشانەی بە شێوەیەكی بەرچاو، لە نێوەندی ڕۆشنبیری كوردیدا، دەدرێتە پاڵ كەسانێكی زۆر و نووسەرگەلێكیش بۆ خۆیان دایئەتاشن، بێ ئەوەی ڕووناكبیری راستەقینە بن و بە تێز و نووسینەكانیان، خزمەت بە كایەی ڕووناكبیری كۆمەڵگە بكەن، ڕەنگە ئەمەش پەیوەندی بەوەوە هەبێت، كە لە كۆمەڵگەی ئێمەدا، بە هۆی دنیای سۆسیال میدیایەوە، بواری ئەوە بۆ هەموو كەسێك بە نەزانەكانیشەوە ڕەخساوە، كە قسە بكەن وشوناسی گەورەی بێ ناوەڕۆك بۆ خۆیان دابتاشن! تۆ سەیر كە، لای ئێمە بە كەسانێك دەگوترێت فەیلەسووف، كە لە ڕووی ژیانی خێزانی و كەسی و كۆمەڵایەتی دۆڕاوە و لەسەر شەقامەكان وەك موهەریجێك خۆی دەنوێنێ كەچی پێی دەڵێن فەیلەسووف! یان بە شاعیرێكی سادە و ساكار نووس و ڕۆماننووسێكی بیر نەكەرەوە بەهەمان شێوە. یان بەكەسێكی زۆر بڵێ، كە هەر شەوە و لەسەر شاشەیەك دەردەكەوێت، كە خۆشی نازانێت چی دەڵێت! لە بەرانبەر ئەمەدا، ڕووناكبیرانێك هەن، كە وێرای ئەوەی دەگمەنن، بەڵام بە مانای وشە، بە بەڵگەی نووسین و تێز و بیركردنەوەكانیان، سەلماندوویانە كە ڕووناكبیرن. بێگومان فاروق ڕەفیق یەكێك بوو لەوان. ئەم نووسەرە، هەر لە سەرەتاوە بە تایبەتیش لەم ساڵانەی دواییدا، لە هەوڵی كورداندنی فەلسەفە و حیكمەت و هەوڵدان بۆ خوێندنەوە و ڕاڤەكردنی هزرییانە و فەلسەفییانەی كۆمەڵگەی كوردیدا بوو. ئەم نووسەرە لە سەرەتای نەوەدەكانەوە هاوشان لەگەڵ ڕەهەندییەكان، وەك گرووپێكی چالاك و ئەكتیڤ دەركەوتن و توانیان شوناسێكی هەرە دیاری ڕووناكبیری لە نێو كۆمەڵگەی كوردی بۆ خۆیان دروست بكەن، بەڵام هەر زوو فاروق ڕەفیق، ئەوانی جێ هێشت بە تایبەتی كاتێ تێگەیشت ئەم گرووپە بە ئێستاشەوە مەبەستیانە، كۆمەڵگەی خۆرئاوایی بەپیرۆز بكەن و لە بەرانبەردا، میراتی گەورەی نەتەوەكانی ڕۆژهەڵات لە ڕووی ئەفسانەیی و ئایینی و فەرهەنگییەوە نادیدە بگرن. فاروق ڕەفیق، پێچەوانەی ئەوان، لە خەمی هایدگەر و نیتشە نەبوو بە پلەی یەكەم، بەڵكو دەیویست ئەو ویژدانە بیمارە سارێژ بكات و ئەو ماڵە لێكترازاوەی بەردەوام ڕەهەندییەكان بە ئێستاشەوە گاڵتەی پێ دەكەن و بەكەم سەیری دەكەن، یەكبخاتەوە و ئەو گوتار و پەیامە بگەیەنێت، كە كوردیش وەك هەر نەتەوەیەكی دیكەی دنیا، مافی ئەوەی هەیە سەربەست و ئازاد لە سەر خاكەكەی بژیێت. ئەم ڕووناكبیرە، بەردەوام تووڕە و نیگەران دەردەكەوێت، چونكە ئەو مرۆڤێكی كوردی دەویست، كە خۆی وەك تاكێكی سەربەخۆ و نەتەوەیی و كراوە و بیركەرەوە و مۆدێرن ببینێت، نەك بلیتی بەهەشت و جەهەننەم بفرۆشێت. ڕەخنەكانی ئەم نووسەرە، ڕەخنەیەك بوون لە ویژدانێكی بیمار و لە دڵێكی تەژی لە خەم و تاسەی نەتەوەییەوە دەردەكەوتن و نەیدەویست تاكی كورد تەنها لە چوارچێوەی ئەو ئەقڵە دۆگمایە بمێنێتەوە كە دەقی پێوە گرتووە. لە سەربەندی ڕیفراندۆمدا، چووە بەرەی نەخێرەكان، بەڵام هەر زوو زانیی ئەوێ سەنگەری ڕاستەقینەی ئەو نییە و ساتمەیەكی گەورەی بردووە، بۆیە دڵسۆزانەتر لە جاران، گەڕایەوە نێو بەرەی سەربەخۆیی و خاكپەرستی و كوردستانیبوون و ڕەخنەی ئەوەی دەگرت، كە وڵاتان ئەتۆم دروست دەكەن، كەچی دەیانەوێت ئێمە هێشتا لە نێو زوهد و سۆفیگەری و شەتەحات و ئایینداری بمێنینەوە و پێش نەكەوین، چونكە وەك خۆی وتەنی، ئەوان چاو و دڵیان بە پێشكەوتنەكانی كوردستان هەڵنایەت و نایانەوێت كوردستان پێش بكەوێت! ئاخر كێ دژمنەكەی بینیوە، بە پێشكەوتنەكانی نەیارەكەی شادومان بێت؟ ڕەخنەكانی ئەم نووسەرە، ڕەخنەیەكی نازانستی نەبوون، ڕەخنەیەك نەبوون لە زەمینەیەكی وێران و بێئاگاییانەی هزری و فەلسەفییەوە هاتبێتن، بە پێچەوانەوە، ئەم خۆی قاڵبووی دوور و درێژی نێو دنیای هزر و فەلسەفە و حیكمەت بوو، بۆیە ئەوانەی لە پاڵ ئەو ڕەخنانەی ئێستا دەیدەنە بەر كۆمێنت و قسەی نەشیاو و بە مەرگی شاگەشكە بووینە، هەرگیز نەمانبینی، تا لە ژیان دامابوو، ڕۆژێك بوێری و تێگەیشتنی ئەوەیان هەبێت وەڵامی لۆژیكییانەی ڕەخنەكانی بدەنەوە. ئەم نووسەرە، دەیزانی هزری دۆگماییانەی داعشگەرایی و ئسوڵییەت، مەترسییەكی هەمیشەیی و گەورەیە بە سەر هزری كوردایەتی و نەتەوایەتی و سەربەخۆیی وتاك، بۆیە بەردەوام ڕەخنەی ئایینی دەكرد وئامانجی ئەوە بوو، خوێندنەوەیەكی زانستییانە بۆ ئایین بكرێت و لەو سۆنگەیەشەوە ڕەخنەی دەگرت. ئەوانەی دڵخۆشن بە مەرگی ئەم نوسەرە، لە ڕاستیدا ئەوان دەیان ساڵە بەر لەم نووسەرە مردوون! مردن هەر ئەوە نییە، فیزیكییانە لێدانی دڵت بوەستێت، مردنی ڕاستەقینە ئەوەیە، هزر و خەونەكانت بەر لە خۆت مردبێتن، ئەوەیە وەك گا، تا دەمێنیتەوە دەقت بە چەند خورافە و هزرێكی دواكەوتووانە گرتبێت، ئەو كاتەیە، كە دەكەویتە سەنگەری خاكفرۆشان و گاڵتە بە خاك و نیشتمانت و ئاڵاكەت دەكەیت، ئەو كاتەیە، كە ژنەكان بە كەنیزە دەگریت و سەر و ماڵی كەسەكان حەڵاڵ دەكەیەت، چونكە وەك تۆ بیر ناكەنەوە. بۆیە لە ڕاستیدا ئەوانە مردوون، نەك هزرمەندێك كە بارتەقای هەزاران كەسی وەك ئەو مێشك دۆگما و شۆراوانە، خزمەتی بە كایەی فەرهەنگ وهزری نەتەوەكەی بە نووسینەكانییەوە كرد. فارووق ڕەفیق، سەری پێشمەرگەی نەبڕیوە، ژنەكانی بە كەنیزەك نەگرتووە، داعشییانە بیری نەكردۆتەوە، پشتی لە خاك و نیشتمانی خۆی نەكردووە، تا جوێن باران بكرێت، كە ئەمانە شایانی سڕینەوەن، بەڵكو لە خەمی هوشیاربوونەوە وتێگەیشتنی كۆمەڵگەكەی دابووە،كە واتا ئەم جۆرە مرۆڤانە چۆن دەمرن و میراتەكەیان كۆتایی دێت؟ ئەو دەڕوات و ئێمە جێ دێڵێت، كە ویژدانەكە هێشتا تاڕادەیەك بیماری پێوە ماوە و ماڵەكەش هەر ترازاوە، بەڵام بێگومان ڕۆژگارێك دادێت، زوو یا درەنگ، لەلایەن هاوبیر و هاوڕێگاكانی ئەم ماڵە یەك دەخرێتەوە و ویژدانە بیمارەكەش بەجۆرێك سارێژ دەكرێت، كە هەرگیز دەرفەتی بیمار كەوتنەوەی تیادا نامێنێتەوە، ئەوڕۆژگارەش ڕۆژگاری سەربەخۆیی و دەوڵەتدارییە !دواجار دەڵێین ڕووناكبیران نامرن، خۆشیان بمرن، هزرە ڕووناكەكەیان هەر دەمێنێتەوە و هەر دڕ بە شەوی نووتەكی مێشك داخراوەكان دەكات !