لیـــــا سیفەدین
بەشی یەکەم
لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، هەر نەوەیەک خاوەن تایبەتمەندی و ناسنامەی خۆی بووە، بەڵام هیچ نەوەیەک هێندەی “نەوەی Z” نەبووەتە جێی باسی توێژەران و ناوەندە سیاسی و ئابوورییەکان. ئەم نەوەیە کە بە “نەوەی دیجیتاڵی” یان “Zers” دەناسرێن، تەنها تەمەنێکی دیاریکراو نین، بەڵکو گوزارشت لە وەرچەرخانێکی گەورە دەکەن لە شێوازی بیرکردنەوە و ژیاندا.
نەوەی Z کێن؟
نەوەی Z بەو کەسانە دەوترێت کە لە نێوان ساڵانی (١٩٩٧ تا ٢٠١٢) لەدایکبوون. ئەوەی ئەم نەوەیە لە نەوەکانی پێش خۆی (وەک نەوەی هەزارە) جیا دەکاتەوە، ئەوەیە کە ئەمان یەکەم نەوەی ڕەسەنی دیجیتاڵین؛ واتە لە جیهانێکدا چاویان کردووەتەوە کە ئینتەرنێت، مۆبایلی زیرەک و سۆشیاڵ میدیا بەشێکی دانەبڕاو بوون لە ژیانی ڕۆژانەیان. ئەوان جیهانی پێش ئینتەرنێتیان نەبینیوە، بۆیە پەیوەندییان بە زانیاری و تەکنەلۆژیاوە زۆر خێرا و سروشتییە.
بۆچی نەوەی Z گرنگن؟
گرنگی ئەم نەوەیە لە چەند خاڵێکی سەرەکیدا کورت دەبێتەوە:
هێزی ئابووری داهاتوو: لە ئێستادا ئەم نەوەیە دەچنە ناو بازاڕی کار و بەم نزیکانە دەبنە گەورەترین هێزی کڕیار و بەرهەمهێن لە جیهاندا.
داهێنانی تەکنەلۆژی: بەهۆی لێهاتووییان لە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیا، ئەوان پێشەنگی گۆڕانکارییە دیجیتاڵییەکانن و دەتوانن چارەسەری نوێ بۆ کێشە کۆنەکان بدۆزنەوە.
گۆڕینی تێڕوانینە کۆمەڵایەتییەکان: ئەم نەوەیە زیاتر لە نەوەکانی پێشوو کراوەن بەرامبەر بە فرەچەشنی یەکسانی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی. ئەوان قبوڵی ناکەن شتەکان تەنها لەبەر ئەوەی “نەریتن” وەک خۆیان بمێننەوە.
ڕۆڵی نەوەی Z لە کۆمەڵگەدا
نەوەی Z تەنها بەکارهێنەری تەکنەلۆژیا نین، بەڵکو ڕۆڵی کاریگەریان هەیە لە:
هۆشیاری ژینگەیی: یەکێک لە خەمە گەورەکانی ئەم نەوەیە پاراستنی زەوی و ڕووبەڕووبوونەوەی گۆڕانی کەشوهەوایە. ئەوان فشار دەخەنە سەر حکومەت و کۆمپانیاکان بۆ ئەوەی دۆستی ژینگە بن.
پێناسەکردنەوەی کار: نەوەی Z چیتر نایانەوێت تەنها بۆ مووچە کار بکەن؛ ئەوان بەدوای “مانا” و “کاریگەری”دا دەگەڕێن لە کارەکانیاندا. حەزیان بە کاری سەربەخۆ و کارە داهێنەرەکانە.
بەکارهێنانی سۆشیاڵ میدیا وەک چەک: ئەوان سۆشیاڵ میدیایان لە ئامرازێکی کات بەسەربردنەوە گۆڕیوە بۆ سەکۆیەک بۆ دەربڕینی ڕا، ڕێکخستنی کەمپەین و گەیاندنی دەنگی کپکراو بە جیهان.
گرنگیدان بە تەندروستی دەروونی: بە پێچەوانەی نەوەکانی پێشوو، نەوەی Z زۆر بە کراوەیی باسی کێشە دەروونییەکان دەکەن و شکاندنی ئەو تابووەی کە پەیوەستە بە دەروونناسییەوە، بەشێکی گرنگە لە کارەکانیان.
نەوەی Z لە کوردستان
لە کوردستانیشدا، ئەم نەوەیە ڕۆڵێکی بەرچاو دەبینن. ئەوان پەنجەرەی کوردستانیان بەرەو جیهان کردووەتەوە، فێری زمانە بیانییەکان بوون، لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە فێری کارامەیی نوێ بوون و ئێستا لە زۆرینەی بوارە داهێنەرەکاندا (وەک دیزاین، پرۆگرامسازی، ناوەڕۆکسازی و بزنسی بچووک) پێشەنگن.
کەواتا نەوەی Z نەوەی خەونە گەورەکان و گۆڕانکارییە خێراکانن. تێگەیشتن لێیان و ڕەخساندنی ژینگەیەکی لەبار بۆیان، کلیلی سەرکەوتنی هەر کۆمەڵگەیەکە. ئەوان داهاتوو نین، بەڵکو “ئێستا”ن و پێویستە وەک هێزێکی ئەرێنی و داهێنەر مامەڵەیان لەگەڵدا بکرێت.
بزوێنەری گۆڕانکاری و ئایندەی جیهانی نوێ: نەوەی Z
