رۆژنامەی ھەولێر

ئـــــەفسانەکانی هـــــونەر

نورەدین جاف

 

ئەو هونەرمەندانە تەنها ناوی شێوەکار نین، بەڵکوو هەر یەکەیان بوون بە ئەفسانەیەک لە مێژووی هونەر؛ چونکە هونەرەکەیان تەنها وێنە نەبوو، بەڵکوو زمانێکی نوێ بوو بۆ بینینی ژیان.

* Pablo Picasso
پیکاسو شێوەی دنیابینینی گۆڕی. لەگەڵ «کیوبیزم»دا مرۆڤ و شتەکان بە پارچە و زاوەی جیاواز بینی. هونەرەکەی شۆڕشێک بوو دژی یاساکانی ڕاستەقینە. لە تابلۆکانی، مرۆڤ هەندێجار وەک ئاوێنەیەکی شکاو دەردەکەوێت.
* Vincent van Gogh
ڤانکوخ هونەرمەندی ئازار و ڕۆح بوو. ڕەنگ لەلای ئەو تەنها جوانی نەبوو، هاوارێکی دەروونی بوو. زەردی و شینی توند لە تابلۆکانی وەک ئاگری هەست دەدرەوشێنەوە. ژیانی پڕ لە تەنیایی و هەژاری بوو، بەڵام دوای مردنی بوو بە یەکێک لە گەورەترین ئەفسانەکانی هونەر.
* Michelangelo
مایکل ئینجیلۆ هونەرمەندی جەستە و ڕۆح بوو. لە پەیکەرسازی و نەخشکردندا مرۆڤی وەک بوونەوەرێکی پیرۆز پیشاندا. کارەکانی وەک سقفی کلیسای سیستین هێزی مرۆڤ و خواپەرستی لە یەک کاتدا هەڵدەگرن.
* Leonardo da Vinci
داڤینچی تەنها شێوەکار نەبوو؛ زانستیار، بیرمەند و داهێنەرێک بوو. لە هونەرەکەیدا زانست و خەیاڵ یەکدەبن. «مۆنالیزا» تەنها وێنەی ژنێک نییە، بەڵکوو نهێنییەکی بێکۆتاییە لە ناو چاوەکانی مرۆڤدا.
* Rembrandt
رامبرانت شێوەکاری ڕووناکی و تاریکی بوو. لە تابلۆکانی، ڕووناکی وەک ڕۆح دەهاتە ناو تاریکییەکان. زۆرجار ناخی مرۆڤی دەکێشا، نەک تەنها ڕووخساری. پرترێتەکانی وەک دانیشتنێکن لەگەڵ بیر و تەنیایی.
ئەم ئەفسانانە فێریان کردین کە هونەر تەنها جوانی نییە؛
هونەر شێوازێکە بۆ تێگەیشتن لە مرۆڤ، ئازار، خەیاڵ و بوون.
ئەفسانەکانی هونەر، تەنها لە مێژوودا ناژین؛
هەنووکەش لە هەموو تابلۆیەک، لە هەموو ڕەنگێک و لە هەموو هەناسەیەکی هونەرمەندێکدا دووبارە لەدایک دەبنەوە.
* Pablo Picasso
پیکاسو پێی وایە:
«هەر منداڵێک هونەرمەندە، بەڵام گرفت ئەوەیە چۆن کاتێک گەورە دەبین هێشتا هونەرمەند بمێنینەوە.»
ئەم وتەیە ڕازێکی قوڵی هونەر دەردەخات؛ هونەر گەڕانەوەیە بۆ سادەیی و سەرسوڕمان. ئەو شێوەی ڕووخسار شکا، بەڵام ناخی مرۆڤی کردەوە.
* Vincent van Gogh
ڤانکوخ بە تابلۆکانی دەگریا.
ڕەنگ لەلای ئەو دەنگی دەروون بوو. کاتێک «شەوی ئەستێرەدار»ی دەکێشێت، ئاسمان وەک دەریایەکی هەڵچوو دەجوڵێت. ئەو مرۆڤێک بوو لە ناو جیهاندا جێگای خۆی نەدۆزییەوە، بەڵام لە ناو هونەردا جاودانە بوو.
* Michelangelo
مایکل ئینجیلۆ بە بەرد ڕۆحی تێ دەکرد.
پەیکەرەکانی وەک ئەوەن کە لە ناو بەرددا زیندوون و چاوەڕوانی ئازادبوونن. ئەو باوەڕی وابوو کە پەیکەر لە ناو بەرددا هەیە و هونەرمەند تەنها زیندانەکەی دەشکێنێت.
* Leonardo da Vinci
داڤینچی مرۆڤێکی سنوورنەناس بوو.
لەناو یەک دەستدا فڵچەی شێوەکاری و لە دەستی دیکەدا بیرکردنەوەی زانستی هەڵگرتبوو. لە تابلۆکانی، جەستەی مرۆڤ و سروشت بە هاوسەنگییەکی نهێنی دەجوڵێن.
* Rembrandt
رامبرانت شێوەکاری ڕووناکییە خامۆشەکان بوو.
ڕووناکی لە کارەکانیدا تەنها تیشک نەبوو؛ هەست و بیرەوەری بوو. زۆرجار وەها هەست دەکەیت کە کەسایەتییەکانی لە تاریکییەوە قسەت لەگەڵ دەکەن.
ئەفسانەکانی هونەر فێری جیهان کرد کە:
هونەر ناو مۆزەخانەکاندا زیندانیکراو نییە؛
هونەر لە چاوی ئەو مرۆڤەدایە کە بە قوڵی دەڕوانێت.
هەندێک هونەرمەند تابلۆ دەکێشن،
هەندێکیانیش مێژوو.
بەڵام ئەفسانەکان ئەوانەن کە ڕۆحی مرۆڤ دەگۆڕن.
* Salvador Dalí
سلفادۆر دالی هونەرمەندی خەون و نەهۆشیاری بوو.
ئەو دەروازەیەکی کردەوە بۆ جیهانێک کە تێیدا کات دەشلێوێت، جەستە دەگۆڕێت و شتەکان وەک خەون دەردەکەون. لە هونەری ئەودا، ڕاستی و خەیاڵ تێکەڵ دەبن تا مرۆڤ بگات بە ناخی شاراوەی خۆی.
تابلۆی بەناوبانگی «دەمێکی بەردەوام» و ئەو کاتژمێرانەی دەشلێن، هێمای ئەوەن کە کات شتێکی ڕەق نییە؛
لە خەون و هەستدا دەکرێت بشکێت و بگۆڕێت.
دالی تەنها شێوەکار نەبوو؛
شانۆیەکی تەواو بوو.
ڕووخسار، جل، قژ و شێوازی قسەکردنیشی بەشێک بوون لە هونەرەکەی. ئەو دەیویست ژیان خۆی ببێتە تابلۆ.
هونەری سۆریاڵیزم لەلای دالی بریتی بوو لە:
* ئازادکردنی خەیاڵ
* گفتوگۆ لەگەڵ خەون
* دەرخستنی ترس و ئارەزووی شاراوەی مرۆڤ
ئەگەر پیکاسو جەستەی جیهانی شکان،
ئەگەر ڤانکوخ ڕۆحی ئازاری کێشا،
ئەوا دالی سنووری نێوان خەون و ڕاستی لابرد.
لە تابلۆکانی دالیدا هەموو شتێک دەکرێت:
ماسییەک لە ئاسمان بفڕێت،
ئاگر سارد بێت،
یان مرۆڤ لە ناو بیرەوەرییەکدا بتوێتەوە.
ئەو فێری کردین کە:
هونەر تەنها بینینی ئەوە نییە کە هەیە؛
هونەر بینینی ئەوەشە کە لە ناخی مرۆڤدا دەشاردرێتەوە.