سەردارئەکرەم _ بەریتانیا
شانۆی برۆدوەی تەنها شەقامێکی درێژ نییە لە جەرگەی مانهاتن، بەڵکو سیمبولێکی زیندووی کولتووری، هونەری و ئابوورییە کە بۆ ماوەی زیاتر لە دوو سەدە، شوێنپەنجەی خۆی لەسەر نەخشەی جیهان نەخشاندووە. ئەم ناوچەیە کە بە “ڕێگای سپی مەزن” ناسراوە، نەک تەنها ناوەندی نمایشە هەرە درەوشاوەکانی جیهانە، بەڵکو بزوێنەرێکی گەورەی ئابوورییە کە ساڵانە ملیاران دۆلار دەخاتە ناو خەزێنەی شاری نیویۆرک و هەزاران هەلی کار دەڕەخسێنێت. تێگەیشتن لە برۆدوەی پێویستی بە قووڵبوونەوە هەیە لە مێژووە دەوڵەمەندەکەی، ئەو ژمارە سەرسوڕهێنەرانەی کە ئابوورییەکەی پێک دەهێنن و، ئەو کاریگەرییە بێ وێنەیەی کە لەسەر کولتووری گشتی و هونەری نواندن لە ئاستی نێودەوڵەتیدا هەیەتی.
مێژووی برۆدوەی چیرۆکێکی سەرنجڕاکێشی گەشەکردن و گۆڕانکارییە کە لە ناوەڕاستی سەدەی هەژدەهەمەوە دەست پێدەکات. یەکەمین هەنگاوەکان لە ساڵی ١٧٥٠دا بوو کاتێک تۆماس کین و واڵتەر مۆرای شانۆیەکی بچووکیان لە شەقامی ناساو کردەوە کە تەنها جێگەی ٢٨٠ کەسی تێدا دەبووەوە. لەگەڵ تێپەڕینی کات و گەشەکردنی شاری نیویۆرک، ناوەندی شانۆکان بەرەو باکووری مانهاتن گوازرانەوە. لە کۆتایی سەدەی نۆزدەهەمدا، برۆدوەی بوو بە ناوەندێکی سەرەکی بۆ نمایشە جۆراوجۆرەکان، لە ڤۆدڤیلەوە تا دەگاتە ئۆپێرا سووکەکان. سەردەمی زێڕینی برۆدوەی لە چلەکانی سەدەی بیستەمدا بە نمایشی “ئۆکلاهۆما!” دەستی پێکرد، کە شێوازی چیرۆکخوانی لە شانۆی موزیکیدا گۆڕی و بنەمایەکی نوێی بۆ تێکەڵکردنی گۆرانی، سەما و دراما دانا.
ئەم گەشەسەندنە مێژووییە برۆدوەی لە کات بەسەربردنێکی سادەوە گۆڕی بۆ دامەزراوەیەکی هونەریی جیهانی کە توانای هەیە ئاڵۆزترین کێشە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان لە ڕێگەی هونەرەوە بخاتە ڕوو.
لە ڕووی ئابوورییەوە، برۆدوەی هێزێکی بێ وێنەیە و کاریگەرییەکەی زۆر لە سنووری تکت فرۆشتن تێپەڕ دەبێت. بەپێی ئامارەکانی ڕێکخراوی “برۆدوەی لیگ”، لە وەرزی ٢٠١٨-٢٠١٩دا، برۆدوەی بڕی ١٤.٧ملیار دۆلاری بۆ ئابووری شاری نیویۆرک دابین کردووە. ئەم بڕە پارەیە تەنها لە فرۆشتنی تکتەوە نایەت، بەڵکو خەرجی گەشتیاران لە هۆتێلەکان، چێشتخانەکان و گواستنەوەش دەگرێتەوە. جێگەی سەرنجە کە نزیکەی ٦٥٪ی بینەرانی برۆدوەی گەشتیارن، ئەمەش دەریدەخات کە شانۆ یەکێکە لە هۆکارە سەرەکییەکانی ڕاکێشانی گەشتیار بۆ نیویۆرک. جگە لەوەش، ئەم پیشەسازییە پشتگیری لە نزیکەی ٩٧هەزار هەلی کار دەکات، لە ئەکتەر و دەرهێنەرەوە تا دەگاتە تەکنیکار و کارمەندانی خزمەتگوزاری. تێچووی بەرهەمهێنانی نمایشێکی گەورەی موزیکی لەوانەیە بگاتە ٢٥ملیۆن دۆلار، کە ئەمەش سەرکێشییەکی دارایی گەورەیە، بەڵام سەرکەوتنی نمایشەکان دەتوانێت قازانجێکی خەیاڵی بۆ وەبەرهێنەران و شارەکە بەدەست بهێنێت.
کاریگەری جیهانی برۆدوەی لە هەموو شوێنێکی کولتووری پۆپدا هەستی پێدەکرێت. زۆرێک لەو گۆرانی و چیرۆکانەی کە ئەمڕۆ لە جیهاندا ناسراون، سەرەتا لەسەر تەختەی شانۆکانی برۆدوەی لەدایک بوون. نمایشەکانی وەک “شێری پاشا”، “تارمایی ئۆپێرا” و “هامیلتۆن” بوونەتە دیاردەی جیهانی و لە زۆربەی وڵاتانی جیهان بە زمانە جیاوازەکان نمایش دەکرێن. برۆدوەی وەک تاقیگەیەک کار دەکات بۆ داهێنانە هونەرییەکان کە دواتر دەگوازرێنەوە بۆ سینەما و تەلەڤیزیۆن. زۆرێک لە ئەکتەرە ناودارەکانی هۆڵیوود سەرەتای کارەکانیان لە برۆدوەی بووە، ئەمەش پێگەی ئەم شوێنە وەک قوتابخانەیەکی باڵای نواندن دوپات دەکاتەوە. هەروەها، برۆدوەی ڕۆڵێکی گرنگی هەبووە لە گۆڕینی تێڕوانینە کۆمەڵایەتییەکان و وروژاندنی گفتوگۆ دەربارەی مافە مەدەنییەکان، جێندەر و ناسنامە، کە ئەمەش کاریگەرییەکی قووڵی کردووەتە سەر هۆشیاریی جیهانی.