ماکوان عێزەت – هەولێر
هەستکردن بە ئازاری گەدە راستەوخۆ دوای خواردنی ژەمە چەورەکان، تەنیا تێکچوونێکی سادەی هەرس نییە، بەڵکوو زۆرجار زەنگێکی ئاگادارکردنەوەیە بۆ بوونی بەردی زراو. تێگەیشتن لە چۆنیەتیی دروستبوونی ئەم ئازارە و کاتی سەرهەڵدانی، یارمەتیدەرە بۆ دەستنیشانکردنی پێشوەختە و دوورکەوتنەوە لە ماکە مەترسیدارەکانی.
ئەگەر دوای خواردنی ژەمێکی چەور تووشی ئازاری گەدە دەبیت، ئەوا بە ئەگەرێکی زۆرەوە نیشانەی بەردی زراوە. د. شەبەن لەتیف تۆفیق، پسپۆڕی نەشتەرگەریی گشتی، ئاماژە بەوە دەدات کە ئەم جۆرە ئازارە کاتێک ڕوو دەدات کە بەردێکی زراو بۆ ماوەیەکی کاتی دەرچەی زراو دەگرێت.
میکانیزمی دروستبوونی ئازارەکە چۆنە؟ کاتێک مرۆڤ ژەمێکی چەور دەخوات، کیسەی زراو گرژ دەبێت بە مەبەستی ناردنەدەرەوەی شلەی زراو، کە ئەرکی سەرەکیی هەرسکردنی چەورییەکانە. لە کاتی ئەم گرژبوونەدا، زراو بە توندی پاڵ بە بەردەکەوە دەنێت بەرەو دەرچەی کیسەکە و دەبێتە هۆی گیرانی و دروستبوونی ئازار؛ بەڵام کاتێک زراو خاو دەبێتەوە، بەردەکە دەگەڕێتەوە شوێنی خۆی و ئازارەکە بە شێوەیەکی کتوپڕ نامێنێت.
بۆچی ئازارەکە دێت و دەچێت؟ د. شەبەن لەتیف هۆکاری ناجێگیری و پچڕپچڕیی ئەم ئازارە بۆ دوو خاڵی سەرەکی دەگەڕێنێتەوە:
• گرژبوونی کاتی: زراو تەنیا لە کاتی هەرسکردنی چەوریدا گرژ دەبێت، هەر بۆیە ئازارەکە بەردەوام نییە و تەنیا بۆ ماوەی چەند کاتژمێرێک دەخایەنێت.
• جووڵانی بەردەکە: بەردی ناو زراو جێگیر نییە، گۆڕانی شوێنەکەشی دەبێتە هۆی گۆڕانی توندیی ئازارەکە لە ئازارێکی زۆر توندەوە بۆ ئازارێکی کەمتر.
نیشانە گرنگەکان
• دروستبوونی ئازارێکی کتوپڕ و توند.
• پەیوەندیی ڕاستەوخۆ بە کاتی خواردنەوە، بە جۆرێک کە ئازارەکە زیاتر لە دوای خواردنی ژەمە چەورەکان سەر هەڵدەدات.
ڕێگەی چارەسەر لە زۆربەی حاڵەتەکاندا، باشترین و بنەڕەتیترین ڕێگە بۆ ڕزگاربوون لەم ئازارە، ئەنجامدانی نەشتەرگەریی لادانی کیسەی زراوە (Cholecystectomy)، بە مەبەستی ڕێگریکردن لەوەی بەردەکە لە داهاتوودا کێشە و ماکی گەورەتر بۆ تەندروستیی نەخۆشەکە دروست بکات.
