رۆژنامەی ھەولێر

بازنەی شوناس و سمبولە نەتەوەییەکان لە تابلۆی خاتوو هونەرمەند ڕازاو دزەییدا

نـورەدین جــاف

 

ئەم تابلۆ هونەرییە سەرنجڕاکێشە کە هونەرمەند (خاتوو ڕازاو دزەیی) بەرهەمی هێناوە، وەک ئایگۆنە و دەروازەیەک وایە بۆ ناو جیهانی دەوڵەمەندی کەلەپوور، مێژوو و هێماکانی شارەکانی هەرێمی کوردستان. تابلۆکە لە شێوەی بازنەیەکدا دیزاین کراوە کە سیمبولی یەکێتی، بازنەی ژیان و پێکەوەگرێدانی ناوچە جیاوازەکانی کوردستانە.
تەوەرەی سەرەکی (شیکردنەوەی هێماکان): لەم بەرهەمەدا، هونەرمەند بە وردی توانیویەتی هێما دیار و شارستانییەکانی شارەکانی کوردستان لە ڕێگەی هێڵ و وردەکارییەکانەوە کۆبکاتەوە. ڕەنگە تاریک و قووڵەکەی باکگراوند لەگەڵ ڕەنگی سپی و زێڕینی هێماکان، دیمەنێکی پڕ شکۆ و سەرنجڕاکێشی بە تابلۆکە بەخشیوە کە تێیدا شوێنەوارە مێژووییەکان، سیمبولی ئاژەڵ و باندۆڕە فۆلکلۆرییەکان و نیشانە هاوچەرخەکان تێکەڵ بە یکتری بوون. ئەمە نیشانەی قووڵایی ڕۆشنبیری و هەمەڕەنگیی جوگرافیای هەرێمی کوردستانە.
لایەنی هونەری و دەستڕەنگینی: بەکارهێنانی وردەکاریی زۆر و نەخشە رستەییەکانی ناو بازنەکە، ئاماژەن بۆ لێهاتوویی و خۆشەویستیی قووڵی هونەرمەند بۆ خاکی نیشتمان. هەر هێمایەک لەم تابلۆیەدا چیرۆکێکی تایبەت بە خۆی هەیە و یادوەریی کۆمەڵگەی کوردی زیندوو دەکاتەوە، لە قەڵا و منارەکانەوە تاوەکو دەگاتە سیمبولە نەتەوەیی و سروشتییەکان.
بەرهەمەکەی خاتوو ڕازاو دزەیی تەنها کارێکی هونەریی چاو ڕاکێش نییە، بەڵکو بەڵگەنامەیەکی بینرا و مێژووییە بۆ پاراستنی شوناس و ناسنامەی شارەکانی کوردستان، و شایستەی ئەوەیە بە چاوی رێز و لێکۆڵینەوەی زیاترەوە سەیر بکرێت.
لە مێژووی هونەری شێوەکاریدا، تابلۆ هەمیشە تەنها ڕەنگ و هێڵ نەبووە، بەڵکو ئاوێنەیەک بووە بۆ پاراستنی یادەوەری و گێڕانەوەی مێژووی نەتەوەکان. بەرهەمەکەی هونەرمەند (خاتوو ڕازاو دزەیی) کە گوزارشت لە هێماکانی شارەکانی باشووری کوردستان دەکات، نموونەیەکی زیندووە لە ئاوێتەکردنی هونەری هاوچەرخ لەگەڵ قووڵایی مێژوو و کەلەپووری کوردیدا.

فەلسەفەی بازنە و تێکەڵکردنی ڕەنگەکان
لە یەکەم نیگادا، ئەوەی سەرنجی بینەر ڕادەکێشێت، کۆکردنەوەی تەواوی هێماکانە لە ناو چوارچێوەی بازنەیەکدا لەسەر ڕووبەرێکی چوارگۆشەیی تاریک. بازنە لە فەلسەفەی هونەریدا هێمای بێکۆتایی، یەکگرتوویی و بەردەوامیی ژیانە؛ لێرەدا هونەرمەند شارەکانی کوردستانی وەک ئەندامانی یەک جەستە لەم بازنەیەدا کۆکردووەتەوە.
هەڵبژاردنی باکگراوندێکی تاریک (شینی تۆخ یان ڕەش) کە هاوشێوەی ئاسمانێکی شەوانە دەردەکەوێت، لەگەڵ نەخشاندنی هێماکان بە ڕەنگی زێڕین و سپی، جۆرێک لە شکۆو
ڕەسەنایەتی و پیرۆزیی بە کارەکە بەخشیوە. ڕەنگی زێڕین ئاماژەیە بۆ بەنرخیی مێژوو و شارستانیەت، ڕەنگی سپیش وەک هێمای ئاشتی و ڕووناکیی ئایندە دەدرەوشێتەوە.
شیکردنەوەی هێماکان و فرەچەشنیی شارەکان
وردبوونەوە لە ناوەڕۆکی تابلۆکە، گەشتێکی مێژوویی و جوگرافییە بە ناو هەرێمی کوردستاندا:
مێژوو و شوێنەوار: بوونی هێماکانی وەک قەڵای دێرینی هەولێر، منارەی چۆلی، پردی دەلالی زاخۆ و سەرای سلێمانی، نیشانەی قووڵایی شارستانیەتی کوردستان و ئاوەدانیی بەردەوامی ئەم خاکەن.
خۆڕاگری و ناسنامەی نەتەوەیی: دەرکەوتنی هێمای پێشمەرگە و ئاڵای کوردستان، مۆنۆمێنتی هەڵەبجە و مەشخەڵی ئاگر (نەورۆز و بابەگوڕگوڕ)، گوزارشت لە مێژووی پڕ لە قوربانیدان، خەبات و ئیرادەی مانەوەی گەلی کورد دەکەن.
سروشت و فۆلکلۆر: هونەرمەند تەنها لایەنی تەلارسازی و سیاسیی وەرنەگرتووە، بەڵکو لە ڕێگەی نەخشاندنی خۆر، کێو و شاخەکان، کەو، گوڵی نێرگز، هەنار، گوڵەگەنم و نەخشە فۆلکلۆرییەکانی وەک (بۆتە/ مێخەک)، ڕۆحی سروشت و ژیانی کۆمەڵایەتیی کوردەواریی تێکەڵ بە تابلۆکە کردووە.
مۆدێرنێتە و ئاوەدانی: بوونی هێما هاوچەرخەکانی وەک تاوەر و بینا نوێیەکان و چەرخ و فەلەک لە تەنیشت شوێنەوارە دێرینەکان، پەیامێکی ڕوونە کە کوردستان لە نێوان ڕابردوویەکی پڕ شانازی و ئێستایەکی گەشەسەندوودا پردێکی بەهێزی دروست کردووە.

تەکنیک و دەستڕەنگینیی هونەرمەند
ئەوەی ئەم تابلۆیە لە کارێکی دیکۆریی ئاسایی جیا دەکاتەوە، ئەو وردەکارییە زۆر و هێڵکارییە وردانەیە کە لە ناو جەستەی هەر هێمایەکدا بەکارهاتوون. هێڵەکان وەک نەخشی سەر مافوور یان هەڵکۆڵینی سەر بەرد و کانزا دەردەکەون، ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت کە خاتوو ڕازاو دزەیی بە ئارامییەکی زۆر و هەستێکی قووڵی نیشتمانپەروەرانەوە مامەڵەی لەگەڵ هەر بستێکی تابلۆکەدا کردووە.
بەم شێوەیە، ئەم بەرهەمە هونەرییە تەنها تابلۆیەک نییە بۆ جوانکردنی دیوارەکان، بەڵکو بەڵگەنامەیەکی بینراو ئەرشیفێکی هونەرییە کە هەر تاکێکی کورد لە هەر شارێکەوە بێت، بەشێک لە ڕۆح و ناسنامەی خۆی تێدا دەدۆزێتەوە.