فەرحانی حاجی حەسەنی
ڕەخنەیەکی هونەری لە نمایشی «ئیمپراتۆریەتی هایاس»
نووسەر: دکتۆر محەمەد
دراماتۆرژی و دەرهێنان: دکتۆر ژیلوان تاهیر
شوێنی نمایش: هۆڵی ڕۆشنبیری ـ هەولێر
رێکەوت: یەکشەممە، ١/١١/٢٠٢٦ ـ کاتژمێر ٦ـی ئێوارە
نمایشی «ئیمپراتۆریەتی هایاس» بە ئامانجی پیشاندانی بەشێک لە مێژوو و بەخشراوەکانی شاری هەولێر، هەوڵ دەدات پەیوەندییەک لە نێوان شانۆ، ناسنامەی مێژوویی و کەلتووریی شارەکە دروست بکات. هەڵبژاردنی ئەم بابەتە بەهای خۆی هەیە، بەڵام پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: تا چەندە نمایشەکە توانیویەتی زانیاریی مێژوویی بگۆڕێت بۆ ئەزموونێکی زیندووی شانۆیی؟
لە دەستپێکی نمایشەکەدا، نەبوونی پێشەکییەکی شانۆیی و کەشێکی گونجاو لە ڕێگەی ڕووناکی و دەنگەوە، دەرفەتی ئامادەکردنی هەستی بینەر کەم دەکاتەوە؛ چونکە دەستپێک تەنها دەستپێکردنی باس نییە، بەڵکو بەشێکە لە دروستکردنی کەشی دراماتیک.
لە ڕووی دەق و ناوەرۆکەوە، نمایشەکە زیاتر پشت بە گێڕانەوە و باسکردنی بەخشراوەکانی هەولێر دەبەستێت، بەڵام زانیارییەکان بە شێوەیەکی پێویست نەخرانەتە ناو بنیاتێکی دراماتیک. سادەیی و ڕاستەوخۆیی دیالۆگ، کەمیی ململانێ و هێما و وێنەی شانۆیی، وای کردووە دەقەکە زیاتر لە ئاستی گواستنەوەی زانیاری بمێنێتەوە، نەک دروستکردنی ئەزموونێکی هونەری.
لە بواری نواندنی ئەکتەرانیشدا، ئەدا زیاتر لە ئاستی گواستنەوەی زانیاری ماوەتەوە. کردارە ناوەکی و دەرەکییەکان، ڕیتمی ئەدا و گۆڕانی دۆخی کەسایەتییەکان بە شێوەیەکی پێویست پەرەیان نەسەندووە. نواندن تەنها وتنی وشە نییە، بەڵکو دروستکردنی کەسایەتی و پەیوەندییەکی زیندووە لەگەڵ بینەردا.
هەروەها بەکارهێنانی چەترە گوڵدارەکان و کۆترەکە، لە ڕووی هێماییەوە پرسیاری مانایی دروست دەکات؛ چونکە هەر ئامرازێکی شانۆیی دەبێت پەیوەندییەکی ڕوون بە بیرۆکەی سەرەکیی نمایشەکەوە هەبێت، نەک تەنها ئامرازێکی جوانکاری بێت. لە دیزاینی جل‌وبەرگ و ڕەنگەکانیشدا، پێویستە ڕەنگ و شێوە لەگەڵ کەسایەتی و کاتی ڕووداوەکاندا هاوتەریب بن.
لە ڕێکخستنی جووڵە و فەزای شانۆییدا، کۆبوونەوەی قورساییی وێنە و کردارەکان لە لای ڕاستی تەختەی شانۆ، پێویستی بە هاوسەنگیی زیاتر لە دابەشکردنی جووڵە و بەکارهێنانی فەزا پیشان دەدات. ئەمەش دەتوانێت لە ڕێگەی ڕێکخستنێکی وردتری جووڵە و پەیوەندیی ئەکتەرانەوە باشتر بکرێت.
لە کۆتاییدا، «ئیمپراتۆریەتی هایاس» لە ڕووی هەڵبژاردنی بابەتێکی مێژوویی و ناسنامەییەوە هەوڵێکی گرنگە، بەڵام گرنگیی بابەت بە تەنها بەڵگەی سەرکەوتنی هونەری نییە. شانۆ تەنها ئامرازی گواستنەوەی زانیاری نییە، بەڵکو هونەری گۆڕینی مێژووە بۆ کردار، بیرەوەری بۆ ئەزموون و وشە بۆ وێنەیەکی زیندووی شانۆیی. بۆیە نمایشەکە بۆ گەیشتن بە ئاستێکی هونەریی قووڵتر، پێویستی بە پەرەپێدانی دەق، نواندن، هێما و ڕێکخستنی فەزا و ڕیتمی شانۆیی هەیە
