سەردار ئەکرەم – بەریتانیا
بەشی چوارەم
ڕۆژێکی پشومان هەبوو هەردووکمان چووین بۆ Fox Cafe هاوڕێکەم هەمیشە چاوی لەسەر شاشەکان بوو وتی: «سینەمایمالایالامی، ئەوەی ئێمە پێی دەڵێین مۆلیوود، نەک تەنها فیلمە، بەڵکو مێژوویەکی تەواوی خەبات و هونەر و ڕاستگۆییە کە لە خاکی سەوز و بارانەکانی کێراڵا سەری هەڵدا و ئێستا جیهان دەیناسیت.»
ڕاجا بە وردی و بە حەماسەت باسی سەرەتاکانی کرد. لە ساڵی ١٩٢٨دا پزیشکێکی ددان بە ناوی جەی.سی. دانیێڵ، کە هیچ پێشینەیەکی سینەمایی نەبوو، دەستی کرد بە دروستکردنی یەکەم فیلمی درێژی بێدەنگی مالایالامی بە ناوی «ڤیگاتاکوماران» یان «منداڵی ونبوو». فیلمەکە لە ساڵی ١٩٣٠دا لە شانۆی کاپیتۆڵ لە تریڤاندرۆم نمایشکرا. دانیێڵ خۆی نووسی، دەرهێنا، وێنەی گرت، مۆنتاژی کرد و تێیدا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا. پێ.کەی. ڕۆزی، یەکەم خانمەئەکتەری مالایالامی، تێیدا بەشدار بوو، بەڵام فیلمەکە ڕووبەڕووی ناڕەزایی کۆمەڵگای پارێزەر بوو چونکە ژنان لەسەر شاشە دەرکەوتن. دانیێڵ زەرەری زۆری دارایی کرد و کاری سینەمایی وازی لێ هێنا، بەڵام ئەو هەنگاوە بوو بە دایکی مۆلیوود و ئەو پیاوە بە باوکی سینەمای مالایالامی ناسرا.
دوای چەند ساڵێک فیلمی دووەمی بێدەنگ «مارتانداڤارما» لە ١٩٣٣ هات، کە لەسەر ڕۆمانی مێژوویی سی.ڤی. ڕامان پیلای دروستکرابوو. بەڵام گۆڕانکاری گەورە لە ١٩٣٨ ڕوویدا کاتێک «بالان»، یەکەم فیلمی قسەکەری مالایالامی، بە دەرهێنانی ئێس. نۆتانی دەرکەوت. لەو کاتەدا پیشەسازییەکە هێشتا لاواز بوو و زۆربەی کارەکان لە مەدرەس (چێنای ئێستا) ئەنجام دەدران. لە ١٩٤٧دا ستۆدیۆی یودایا لە ئەلاپوژا دامەزرا و لە ١٩٥١دا ستۆدیۆی مێریلاند لە تریڤاندرۆم، کە بوونە بنەمای بەرهەمهێنانی ڕێکخراو لە خودی کێراڵا.
ڕاجا بەردەوام بوو و وتی ئەم قۆناغە سەرەتاییە تەنها دەستپێک بوو. لە پەنجاکان و شەستەکاندا سینەمای مالایالامی هەستێکی کۆمەڵایەتی قووڵی گرت. فیلمی «نیلاکوییل» لە ١٩٥٤ مەدالیای زیوی سەرۆککۆماری بەدەستهێنا و باسی کێشەی کاست و کۆمەڵایەتی کرد. بەڵام لووتکە لە ١٩٦٥دا هات کاتێک «چێمێن» بە دەرهێنانی ڕامو کاریات و لەسەر ڕۆمانی بەناوبانگی تاکاژی شیڤاشانکارا پیلای دروستکرا. ئەم فیلمە یەکەم فیلمی باشووری هیندستان بوو کە خەڵاتی زێڕینی باشترین فیلمی درێژی نیشتمانی وەرگرت و سینەمای مالایالامی گەیاندە سەکۆی نیشتمانی و نێودەوڵەتی. تێیدا مۆسیقای سالیل چۆودهوری، وێنەگرتنی مارکێس بارتلی و مۆنتاژی هریشیکێش موکەرجی تێکەڵ بوون و بوونە نموونەی تەکنیکی و هونەری.
لە حەفتاکاندا شەپۆلێکی نوێ سەریهەڵدا کە ڕاجا پێی دەوت «ڕێنیسانسی سینەمایی». دەرهێنەرانی وەک ئەدوور گۆپالاکریشنان لەگەڵ «سوایامڤارام»ی ١٩٧٢، جی. ئاراویندان لەگەڵ «ئوتارایانام» و جۆن ئەبراهام، فیلمەکانیان لە ڕاستگۆیی و ڕەخنەی کۆمەڵایەتی و فەلسەفەدا دەستیان خست. ئەم شەپۆلە، کە لە ژێر کاریگەری جوڵەی کۆمەڵە سینەماییەکان و فیلمە کلاسیکەکانی جیهان دروست بوو، سینەمای مالایالامی لە بازرگانی سادە دوورخستەوە و کردی بە هونەرێکی قووڵ. لە هەمان کاتدا سینەمای ناوەندی سەریهەڵدا لەگەڵ دەرهێنەرانی وەک کەی.جی. جۆرج، پادمەراجان و بەهاراتان، کە نێوان هونەری و بازرگانیان پێکەوە گرێدا.
هەشتاکان و نەوەدەکان سەردەمی زێڕینی مۆلیوود بوون. ئەستێرە گەورەکان وەک مۆهانلال و مامووتی دەرکەوتن و فیلمەکانی وەک «کیرییدام»، «مانیچیتراپاژو»، «ئۆرو ڤاداکان ڤیراگاتا» و کارەکانی ئاێ.ڤی. ساسی و ساتیان ئەنتیکاد بوونە کلاسیک. پیشەسازییەکە گەڕایەوە بۆ کێراڵا و کۆچی بوو بە ناوەندی سەرەکی. تەنانەت یەکەم فیلمی سێ ڕەهەندی هیندستان «مای دیەر کوتیچاتان» لە ١٩٨٤ و یەکەم فیلمی ٧٠ میلیمەتری ناوخۆیی «پادایۆتام» لە ١٩٨٢ لە مۆلیوود دروستکران.
ڕاجا لە کۆتاییدا بە گەشەیەکی گەورەوە باسی قۆناغی نوێی کرد. لە دەوروبەری ٢٠١٠دا شەپۆلێکی نوێی نەوەی گەنج سەریهەڵدا. فیلمی «تڕافیک»ی ٢٠١١ ڕێگای هایپەرلینکی کردەوە، «دریشتیام»ی ٢٠١٣ بوو بە دیاردەیەکی سەرتاسەری هیندستان، «بانگالۆر دەیز»ی ٢٠١٤ و «کومبالانگی نایتس»ی ٢٠١٩ ناوی مۆلیوودیان گەیاندە جیهان. فیلمەکان لە ڕەگەز و زمان و ڕاستگۆیی کۆمەڵایەتیدا قووڵتر بوون و لە هەمان کاتدا لە بازاڕی بازرگانیدا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا. ئێستا مۆلیوود نەک تەنها لە کێراڵا، بەڵکو لە پلاتفۆرمەکانی ئۆتی‌تی و فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکاندا دەدرەوشێتەوە و فیلمەکانی وەک «مانجوممێل بۆیز» و کارەکانی دەرهێنەرانی نوێ وەک لیجۆ جۆس پێلیسێری و دیلێش پۆتان بەردەوامن لە گۆڕینی وێنەی سینەمای هیندستان.
ڕاجا چاوی هەڵبڕی و وتی: «مۆلیوود چیرۆکی خەباتی مرۆڤێکە کە لە دژی کۆنەپارێزی و نەبوونی پارە و ستۆدیۆ وەستا و لە کۆتاییدا بوو بە دەنگی ڕاستگۆی کۆمەڵگایەک. ئەم سینەمایە هێشتا گەنجە و هەر ڕۆژێک چیرۆکێکی نوێ دەگێڕێتەوە.» ئەو شەوە دوای گوێگرتن لە ڕاجا، تێگەیشتم کە مۆلیوود تەنها پیشەسازییەکی فیلم نییە، بەڵکو میراتێکی زیندووی هونەر و خەبات و ڕاستگۆییە کە لە خاکی کێراڵا سەری هەڵدا و ئێستا جیهان دەیبینێت.