بەڕێوەبەرایەتی گشتی رۆشنبیری و هونەری هەولێر، بەهاوبەشی بەڕێوەبەرایەتی سینەما و شانۆی هەولێر، هۆڵێکی شانۆ بەناوی هونەرمەند (سەفوەت جەڕاح) لە دیوانی بەڕێوەبەرایەتی سینەما و شانۆی هەولێر کرایەوە.
شاخەوان مستەفا، بەڕێوەبەری سینەما و شانۆی هەولێر گوتی: سەفوەت جەڕاح لەو هونەرمەندانە بوو شانۆی تەنیا بە پیشەیەک یان سەرگرمییەک نەدەبینی، بەڵکو شانۆی بە دەنگی کۆمەڵگە، بە ئاوێنەی ژیان و بە شوێنێک بۆ دەربڕینی ئازار و خۆشەویستی و خەباتی مرۆڤ دەزانی. لەسەر تەختەی شانۆدا، رۆڵەکانی تەنیا وەک کارەکتەرێک نەبوون؛ بەڵکو هەست و پرسیار و دەنگی کۆمەڵێک مرۆڤ بوون کە لە ژیاندا دەژین و دەگەڕێن بەدوای مانایەک بۆ بەردەوامبوونیان.
گوتیشی: لە ماوەی چالاکییە هونەرییەکانی دا، سەفوەت جەڕاح بە توانای خۆی لە بواری شانۆدا، بەشداری لە دروستکردنی ئەو رەوتە هونەرییە کرد و شانۆی کوردی لە قۆناخێکەوە بۆ قۆناخێکی تر برد. ئەو بە کار و ماندووبوونی خۆی پیشانی دا هونەرمەند تەنیا ئەو کەسە نییە کە لەبەر چاوی خەڵکدا دەردەکەوێت، بەڵکو ئەوەیە لە پشت پەردەش هەموو ژیانی خۆی بۆ هونەر و بۆ بەردەوامیی رۆحی شانۆ تەرخان دەکات.
شاخەوان مستەفا باس لە ژیانی هونەری سەفوەت جەڕاح دەکات و دەڵێت: ژیانی سەفوەت جەڕاح لەگەڵ شانۆدا تێکەڵ بوو؛ تەختەی شانۆ بۆی تەنیا شوێنی نمایش نەبوو، بەڵکو قوتابخانەیەک بوو بۆ ناسینی مرۆڤ و کۆمەڵگە. هەر بۆیە ناوی ئەو لەگەڵ ئەو هونەرمەندانەدا دەمێنێتەوە کە بە خەبات و بەردەوامی، بناخەی شانۆی کوردیان بەهێزتر کرد.
دەربارەی گرنگیی ناونانی هۆڵێکی شانۆیی بەناوی سەفوەت جەڕاح، شاخەوان مستەفا دەڵێت: ناونانی هۆڵێکی شانۆ بە ناوی سەفوەت جەڕاح، تەنیا ناونانی شوێنێک نییە؛ یادکردنەوەی ناوی هونەرمەندێکە کە ژیانی خۆی کرد بە بەشێک لە ژیانی شانۆ. ئەم هەنگاوە رێزێکە بۆ رابردوو، بەڵام لە هەمان کاتدا پەیامێکە بۆ نەوەکانی داهاتوو؛ بەوەی هونەرمەند ئەگەر بە راستی خزمەتی هونەر بکات، لە دوای خۆیشی شوێنێک بەجێدەهێڵێت کە ناوی و بیرەوەرییەکانی تێدا دەژی.
شاخەوان مستەفا جەختی لەوەش کردەوە: سەفوەت جەڕاح لە شانۆدا رۆڵێکی مێژوویی گێڕاوە. کردنەوەی هۆڵێک بەناوی ئەوەوە، نیشانەی ئەوەیە؛ شانۆ تەختەکەی بۆ یادەوەریی هونەرمەندێک رووناک دەکاتەوە کە ساڵانێک لە پێناوی رووناکیی ئەو تەختەیەدا خەباتی کردووە.”
سەفوەت جەڕاح، هونەرمەند، شانۆکار، ئەکتەر، دەرهێنەر، سیناریۆنووس و فیلمسازی کورد، لە ساڵی 1935 لە کۆیە لەدایکبووە. سەفوەت لە منداڵییەوە لەگەڵ ژیانی کۆمەڵایەتی و کولتووریی ئەو سەردەمە گەورە بوو، بەڵام ئەوەی دواتر ژیانی بۆ هەمیشە ئاراستەیەکی جیاوازی پێدا، شانۆ بوو. شانۆ بۆ ئەو تەنیا پیشەیەک نەبوو؛ بەڵکو بوو بە بەشێک لە ناسنامە و ژیانی رۆژانەی. دەستپێکی کاری هونەری سەفوەت جەڕاح دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی 1953–1954، کاتێک لە هەولێر وەک ئەکتەر لە شانۆگەری “ئۆتێلۆ” بەشداری کرد، سەفوەت لەو شانۆیەدا رۆڵی دێزدەمونەی گێڕا؛ رۆڵێکی ژن کە بەهۆی نەبوونی ئەکتەری ژن لەو سەردەمەدا، ئەو خۆی گێڕایەوە. بەم شێوەیە یەکێک لە سەرەتاییترین ئەزموونە مێژووییەکانی ئەکتەرێکی پیاو لە رۆڵی ژن لە شانۆی کوردی تۆمار کرد. ئەم دەستپێکە تەنیا سەرەتای گەشتی هونەری ئەو بوو. سەفوەت جەڕاح بەردەوام بوو لە فێربوون و پەرەپێدانی تواناکانی، تا ئەوەی لە ساڵی 1959 لە بەشی شانۆی پەیمانگەی هونەرە جوانەکانی بەغدا خوێندنی تەواو کرد. دوای ئەوە هەلی خوێندنی بواری وەرزشی شانۆیی لە ئیتاڵیا بۆی رەخسا، بەڵام بەهۆی نەخۆشی و دۆخی تەندروستی دایک و باوکی نەیتوانی ئەو گەشتەی خوێندنە ئەنجام بدات. سەفوەت جەڕاح تەنیا بە ئەکتەری نەمایەوە، بە تێپەڕینی ساڵان، بوو بە دەرهێنەر و بەرهەمهێنەر و بەڕێوەبەری شانۆ و سینەما و لە بواری بەڕێوەبردنی دامەزراوە هونەرییەکانیش رۆڵی گرنگی هەبوو. لە نێوان ساڵانی 1970 تا 1999 لە بواری بەڕێوەبردن و بەرهەمهێنانی شانۆ و فیلمسازی چالاک بوو و لە دەزگەی سینەما و شانۆ و کۆشکی رۆشنبیری و هونەر لە بەغدا و هەروەها لە بەڕێوەبەرایەتی سینەما و شانۆ و هونەرە میللییەکان لە هەولێر، پۆست و بەرپرسیاریەتییە هونەرییەکانی بەڕێوە بردووە. لە شانۆی کوردیدا، دەرهێنانی بۆ چەندین بەرهەمی گرنگ کردووە وەکو، سورمێ خان لە 1985، کانی مەلەک رێزان لە 1986، خاتوو کڵاوزەر لە 1987، پرسەی سیراجەددین لە 1988، و راوچی و کونەبا لە 1989، لەگەڵ چەند شانۆگەرییەکی منداڵان.
سەفوەت جەڕاح لە 19ی تەممووزی 2010 کۆچی دوایی کرد، بەڵام کۆچی ئەو کۆتایی ژیانی هونەرییەکەی نەبوو؛ چونکە ناوی لەگەڵ شانۆی کوردی مایەوە و بەرهەم و رۆڵ و خزمەتەکانی بوونە بەشێک لە بیرەوەریی نەوەکانی شانۆ.