سروە عەبدوڵا
تەندروستیی ئافرەتان بەهۆی گۆڕانکارییە هۆرمۆنی و فیزیۆلۆژییە بەردەوامەکانەوە (وەک سوڕی مانگانە، دووگیانی، قۆناغی دوای منداڵبوون و تەمەنی لێچوونەوە) پێویستیی بە چاودێرییەکی تایبەت هەیە. لەم ساڵانەی دواییدا، پەنابردن بۆ چارەسەرە سروشتییەکان (Natural Remedies) و چارەسەری فیزیایی (Physical Therapy) وەک ڕێگەیەک بۆ کەمکردنەوەی ئازارەکان و بەهێزکردنی جەستە بەبێ بەکارهێنانی دەرمانی کیمیایی، گرنگییەکی زۆری پێ دراوە.
١- چارەسەری فیزیایی بۆ ماسولکەکانی حەوز (Pelvic Floor PT)
ماسولکەکانی بنی حەوز بەرپرسن لە ڕاگرتنی منداڵدان، میزڵدان و ڕیخۆڵەکان. لاوازبوونی ئەم ماسولکانە بەهۆی منداڵبوون یان چوونە تەمەنەوە، دەبێتە هۆی کێشەی وەک دزەکردنی میز یان داکشانی منداڵدان.
چارەسەر: ئەنجامدانی ڕاهێنانی تایبەت بە بنی حەوز (وەک ڕاهێنانی کیگڵ بە شێوازێکی زانستی) لەژێر سەرپەرشتیی پزیشکی پسپۆڕ.
سوودەکان: بەهێزکردنەوەی ماسولکەکان، کەمکردنەوەی ئازاری درێژخایەنی حەوز و خێراکردنی چاکبوونەوەی دوای منداڵبوون.
٢- بەکارهێنانی ڕووەکە دەرمانییەکان بۆ هاوسەنگیی هۆرمۆنەکان
گۆڕانی هۆرمۆنەکان لە کاتی سوڕی مانگانە یان تەمەنی لێچوونەوەدا دەبێتە هۆی ئازار و گۆڕانی میزاج. سروشت چەندین چارەسەری تێدایە کە یارمەتیدەرن:
زەنجەفیل و دارچینی: دژەهەوکردنی بەهێزن و ئازاری توندی کاتی سوڕی مانگانە (Dysmenorrhea) بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەم دەکەنەوە.
تۆوی کەتان (Flaxseeds): دەوڵەمەندە بە فایتۆئێسترۆجین (Phytoestrogens) کە یارمەتیی ڕێکخستنەوەی ئاستی ئێسترۆجین دەدات لە جەستەدا.
ڕووەکی شەوگێڕ (Evening Primrose Oil): زۆر بەسوودە بۆ کەمکردنەوەی نیشانەکانی پێش سوڕی مانگانە (PMS) و ئازاری مەمک.
٣- کۆنترۆڵکردنی ئازارە درێژخایەنەکان (کیس و ئەندۆمیتریۆسیس)
نەخۆشییەکانی وەک کیسی هێلکەدان (PCOS) و شانەی دەرەوەی منداڵدان (Endometriosis) دەبنە هۆی ئازاری توندی سک و حەوز و زیادبوونی سترێس لە جەستەدا.
چارەسەری سروشتی: وەرزشی هێمن وەک (Yoga) و ئەنجامدانی مەساجی پزیشکی (Therapeutic Massage).
سوودەکان: چالاککردنی سوڕی خوێن لە ناوچەی حەوزدا، کەمکردنەوەی هۆرمۆنی سترێس (Cortisol) و کەمکردنەوەی گرژبوونی ماسولکەکان.
٤- گرنگیی خۆراک و شێوازی ژیان
سیستەمی خۆراکی ڕۆڵێکی سەرەکی دەبینێت؛ کەمکردنەوەی شەکر و خواردنە پڕۆسێسکراوەکان و زیادکردنی خواردنی دەوڵەمەند بە ئۆمێگا-٣ (وەک ماسی و گوێز) هەوکردنەکانی جەستەی ئافرەت کەم دەکاتەوە و وزەی پێویستی پێ دەبەخشێت.
دەرەنجام
چارەسەرە سروشتییەکان و ڕاهێنانە فیزیاییەکان تەنیا بۆ نەهێشتنی ئازار نین، بەڵکو شێوازێکی ژیانن بۆ گەڕاندنەوەی هاوسەنگیی سروشتی بۆ جەستەی ئافرەت.