نوێترین یاسای چین بۆ پاراستنی مافی كەمینەكان

مەشخەڵ كەوڵۆسی
لەم قۆناغەی ژیانی مرۆڤایەتی و ئەزمونی دەوڵەتداریدا، یەكێك لە كێشە قووڵەكان بریتییە لە شێواز و چۆنێتی پاراستنی مافی كەمایەتییەكان. دەوڵەتەكانی دنیا لە نێو كێشەیەكی جەوهەریدان و چەندین ڕێگە دەگرنە بەر بۆ ئەوەی ماف و تایبەتمەندی كەمایەتییەكان بپارێزن.
لەو وڵاتانەدا كە فرە پێكهاتەن، كێشەی سەرەكیی بریتییە لە پاراستنی هاوسەنگی لەنێوان دەستەڵاتەكانی دەوڵەت و تایبەتمەندییەكانی كەمایەتییەكان. ئایا چۆن و بەچ ڕێگەیەك هەم پارێزگاری لە دەستەڵاتەكانی دەوڵەت بكرێت، شكۆی دەوڵەت بپارێزرێت، لەلایەكی تریشەوە مافە مەدەنی و فەرهەنگی و ئابووری و سیاسییەكانی كەمایەتییەكان بپارێزرێت و، لەهەمان كاتدا بتوانێت شكۆ و دەستەڵاتی دەوڵەت بەسەر هەموو جوگرافیای سیاسی دەوڵەتەكەدا بسەپێنێت.
لەڕاستیدا كێشەیەكی قووڵە بۆ ئەقڵی دەوڵەتداری و بڕیاردەری دەوڵەت، تۆ چۆن دەتوانیت لەلایەكەوە دەستەڵات بسەپێنیت و لەلایەكی تریشەوە وا بكات هاووڵاتییان بەگشتی و كەمایەتییەكان بەتایبەتی ئینتیمایان بۆ دەوڵەت هەبێت و، دڵسۆزبن بۆ بەرقەراری دەوڵەت و شانازی بە ئینتیما بۆ دەوڵەت بكەن و كار بكەن بۆ بەهێزكردنی!.
ئەمە ئەو كێشە جەوهەرییەیە كە دەوڵەتەكان ناتوانن تەنها لەڕووی تیۆرییەوە مامەڵەی لەگەڵدا بكەن، بەڵكو پێویستە بە پرۆسەیەكی ئەزمونكاری دوورو درێژ و بڕوای تەواو بە مافی یەكسانی هاووڵاتییان و تایبەتمەندی فەرهەنگی ئەوانی ترەوە، هەنگاو بۆ چارەسەر بنرێت و، خودی چارەسەریش لە نێو پرۆسەی هەموواركردنەوەدا بێت و، بەهیچ شێوەیەك دەوڵەت بڕوای بە چارەسەری كۆنكرێتی نەبێت، بەڵكو چارەسەر پێویستە نەرم بێت و، بەگوێرەی پێشهاتەكان بگۆڕێت و، قوفڵدان لەدرگای چارەسەر، مانای دووچاربوونی دەولەتە بە شێرپەنجەی سیاسی و یاسایی قووڵ.
هەر دەوڵەتێك لەدنیادا كە بیەوێت بەهێز وبەرقەرار و پێشكەوتوو بێت، ئەزمونی تایبەتی خۆی هەیە لە چارەسەری كێشەی كەمایەتییەكان. لەم ڕووانگەیەشەوە كۆماری میللی چین ئەزمونێكی یەكجار دەوڵەمەندی هەیە كە دەكرێت ئەو وڵاتانەی كەمایەتییان تێدایە، سودی لێوەربگرن.
دیارە لە چیندا 56 نەتەوەی جیاواز دەژین، بەڵام هەرگیز ئەو فرەپێكهاتەییە نەبووە هۆكاری دروستبوونی خەلەل لە وەزیفەكانی دەوڵەتدا، بەپێچەوانەوە، بەردەوام ئەو دەوڵەتە ئەزمونی مامەلەكردنی لەگەڵ كەمایەتییەكان ئەپدەیت كردۆتەوەو، بەوەش توانیویەتی زۆرینەی ڕەهای مافەكانی كەمایەتییەكان مسۆگەر بكات.
لەتازەترین ڤێرشنی چارەسەری ماف وتایبەتمەندی پێكهاتەكانی گەلی چین، لەپێناوی دروستكردنی “كۆمەڵگەی مەزنی گەلی چین” و ” ڕێنیسانی مەزنی نەتەوەی چینی” وەك لە ئەدەبیاتی حیزبی شیوعی چین ئاماژەی پێدەكرێت، یاسای ” یەكبوون و پێشكەوتنی پێكهاتەكان”ی لە مانگی سێی ئەم ساڵدا دەركرد و لەمانگی ڕابردوودا كەوتە بواری جێبەجێكردن.
یاساكە لە دەستپێك “دیباجە” یەك و 65 مادەی جیاواز پێكهاتووە، لەناو ئەو یاسایەدا، وردو درشتی مافی پێكهاتەكان، لەهەموو بوارەكانی سیاسی، ئابووری، كۆمەڵایەتی، خزمەتگوزاری، بابەتەكانی دامەزراندن و ئەركەكانی هاووڵاتی بەرانبەر دەوڵەت و بەپێچەوانەشەوە، بەكارهێنانی زمان لە ئاستی خوێندن و مامەڵە و دۆكیۆمێنتی فەرمی و، سەرجەم بابەتەكانی تایبەت بە ژیان و گوزەرانی هەر هاووڵاتییەك…هتد.
یاساكە ئەوەندە بەوردی داڕێژراوە، یاسادانەر ڕێگەی نەداوە كەلێنی بچوكیشی تێدا دروست ببێت، تاكو كەمایەتییەكان هەست بكەن، شكۆ و ماف و ژیانیان بەتەواوی پارێزراوەو، دەوڵەت پابەندە بەوەی یەكسانی پێڕەو بكات و، مافەكانیان مسۆگەر بكات.
ئێمە لەبەر گرنگی ئەو ئەزمونە تازەیە لە چارەسەری كێشەی وڵاتە فرە نەتەوەكاندا، لەئایندەی نزیكدا دەیكەینە كوردی و، هیوادارین سودێك بە ئەزمونی مسۆگەركردنی مافەكانی كوردیش بگەیەنێت.
دواجار دەڵێم: چونكە چین دەیەوێت وەك زلهێز و ئیمپراتۆریەتێكی گەورە لەسەدەی 21 دا ئامادەگی هەبێت و بناغەی دەستەڵاتی خۆی بۆ سەدەكانی داهاتوو دابڕێژێت، لەئێستاوە ماڵی خۆی تۆكمەتر دەكات و، سەرجەم پێكهاتەكان دەكاتە یەك جەستە و یەك هێز بۆ دروستكردنی ڕێنیسانی مەزنی نەتەوەی چینی، ئەوجا كاریگەرییەكانی لەسەر جیهانیش دەبینین.