شێرکۆ حەبیب
بەشی دووەم
ڕۆژنامەنووس لە کاتی نووسین یان ئامادەکردنی هەواڵێکدا دەبێت چیرۆکەکە تەواو بکات بۆ ئەوەی ڕۆژنامەکە بتوانێت بڵاوی بکاتەوە. مەبەستمان لە تەواوکردنی چیرۆکەکە ئەوەیە کە چیرۆکەکە زانیاری لەخۆبگرێت کە وەڵامی پرسیارەکانی خوێنەر بداتەوە و ڕازی بکات، چونکە پرسی ڕازیکردنی خوێنەر کارێکی ئاسان نییە، بەو پێیەی فرەیی و هەمەچەشنی کولتوور و تەمەن و ئاراستە و پەیوەندی خوێنەر لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی دیکە جیاوازە.پیشەسازی هەواڵ و شێوازەکانی ئامادەکاری و بەرهەمهێنانی لە ساڵانی ڕابردوودا شایەتی گەشەسەندنی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. ئەم پەرەسەندنە بۆ زمانی هەواڵ و فۆرمولەکردن و مۆنتاژ و فۆرمات و شێوازی گەیشتن بە بینەر درێژ بووەتەوە. بۆیە توێژەران گرنگییەکی تایبەتیان بەم بابەتە داوە و بەردەوامیشیان هەیە، هاوتەریب لەگەڵ ئەم پێشهاتە گەورەکانی ڕۆژنامەگەری، کە ئێمە وەک زانست و هونەر و پیشەسازییەک سەیری دەکەین.
هەواڵ لە سێ بەشی سەرەکی پێکدێت.
یەکەم: پێشەکی
هەڵبژاردنی گرنگترین بەشی هەواڵەکە، کە نوێنەرایەتی ناوەندی کێشکردن دەکات، و فۆرمولەکردنی لە پەرەگرافێکدا کە لە سی وشە زیاتر نەبێت کە پوختەیەکی بابەتەکە لەخۆدەگرێت، ناسنامەی کەس و شوێنەکانی پەیوەندیدار ئاشکرا دەکات، تیشک دەخاتە سەر سیمای جیاکەرەوەی هەواڵەکە، نوێترین وردەکاری لەبارەی ڕووداوەکەوە دەدات، هەروەها ئارەزووی خوێنەر بۆ بەردەوامبوون لە خوێندنەوەی هەواڵەکە دەوروژێنێت.
دووەم: وردەکاری ڕووداوە هەواڵییەکان
پێکدێت لە بەشەکان، کە هەریەکەیان پارچەیەک لە هەواڵەکان پێکدەهێنن، مامەڵە لەگەڵ بەشێک لە ڕووداوەکانی دەکات لە یەکەیەکی یەکگرتوودا کە بە پێی گرنگی دابەزینی هەریەکەیان بە ڕێکوپێکی ڕێکدەخرێن… واتە لە گرنگترینەوە دەست پێدەکەین، پاشان لە کەمترین گرنگ و هتد. بەپێی یاسای هەرەمی هەڵگەڕاوە.
سێیەم: پاشخانی هەواڵ
ئەمانە هۆکاری سەرەکین کە بوونەتە هۆی ڕووداوەکە یان پێشهاتەکانی پێشووی و دەتوانرێت توخمە سەرەکییەکانی ڕووداوەکە دابەش بکرێت بەسەر بڕگەدا، کە هەریەکەیان بەشێک لەو توخمە سەرەتاییانە یان لە یەکەیەکی یەکگرتوودا لەخۆدەگرێت و بەپێی گرنگی دابەزینی هەریەکەیان ڕێکخراون.
ڕاپۆرتی تەواو ئەو ڕاپۆرتەیە کە وەڵامی تەواو دەداتەوە بۆ ئەم شەش پرسیارەی خوارەوە:
بۆ ئەوەی ڕۆژنامەنووسێک بە سەرکەوتوویی هەواڵەکە بە تەواوی بگەیەنێت، دەبێت پابەند بێت بە یاسای 5W’s و H کە بە Five Ws ناسراوە.
ئەگەر ڕۆژنامەنووسێک بەپێی ئەم ڕێسایە هەواڵەکە ئامادە بکات یان بنووسێت، لەوانەیە وەڵامی پرسیار و پرسیارەکانی خوێنەریان دابێتەوە. بریتین لە:
کێ ڕۆڵی سەرەکی لە چالاکییەکەدا گێڕاوە؟
چی ڕوویدا؟
ڕووداوەکە کەی ڕوویدا؟
ڕووداوەکە لە کوێ ڕوویدا؟
بۆچی؟ هۆکارە سەرەتاییەکان یان پاشخانی ڕووداوەکە چین؟
جگە لە:
چۆن…وردەکاری ڕووداوەکان
کێ وەڵامی خۆی بۆ ناوی ئەو کەسە یان ئەو کەسانەی لە هەواڵەکەدا ڕووماڵیان کردووە، چی داوا دەکرێت لە ڕووداوەکە (ڕووداوەکە)، و کەی: کاتی ڕووداوەکە دیاری دەکات، لە کوێدا: شوێنی ڕووداوەکە دیاری دەکات، لە کاتێکدا بۆچی: هۆکاری ڕووداوەکە و چۆنیەتی ڕوون دەکاتەوە: بۆ وردەکارییەکانی دیکە.
مەرج نییە هەواڵەکە وەڵامی شەش پرسیارەکە بداتەوە، بەڵام سەرنووسەری ڕۆژنامە هەمیشە هەوڵدەدات دڵنیابێت لەوەی هەواڵەکەی وەڵامی زۆرترینی ئەو پرسیارانە لەخۆبگرێت تا دەتوانێت.مەرج نییە هەموو هەواڵەکان زانیاری پاشخانیان هەبێت؛ هەندێک چیرۆک هیچ کۆنتێکستێکی پێشوەختەیان نییە و تەنانەت ئەگەر ئەم کۆنتێکستەش باس بکرێت و بۆ خوێنەران بزانرێت، ئەوا دەبێتە شتێکی ناپێویست.