ئیڤان فەیسەڵ نوری
مێژووی مرۆڤایەتی گەواهی ئەوە دەدات کە چەمکی شارستانییەت و پێشکەوتن، بەبێ ئامادەیی کارا و کاریگەریی ئافرەت، چەمکێکی ناتەواو و بێمانایە. ئافرەت تەنها نیوەی کۆمەڵگە نییە لە ڕووی ژمارەوە، بەڵکوو ئەو ڕۆحە زیندووەیە کە بەها ئەخلاقی، سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان لەناو کایە جیاوازەکاندا ڕێک دەخاتەوە. لەم سەردەمەدا، بەشداریی ئافرەت لە کایەی دەسەڵات و بەڕێوەبردندا نەماوەتە تەنها داخوازییەکی مافی مرۆڤ، بەڵکوو بووەتە پێویستییەکی حەتمی بۆ بەدیهێنانی دادپەروەری و گەشەپێدانی بەردەوام.
ئافرەت لە کایەی دەسەڵات و بەڕێوەبردندا
کاتێک باس لە بەڕێوەبردن و ناوەندەکانی بڕیار دەکەین، ئامادەیی ئافرەت وەک ڕەگەزێکی وردبین، داهێنەر و لێهاتوو دەردەکەوێت. مێژوو سەلماندوویەتی؛ ئەو وڵات و کۆمەڵگەیانەی دەرفەتی یەکسانیان بۆ ئافرەتان ڕەخساندووە تا بگەنە لوتکەی هەڕەمی دەسەڵات، لە ڕووی ئابووری و سەقامگیریی سیاسییەوە هەنگاوی گەورەیان ناوە. ئافرەتان بەهۆی سروشتی خۆیان کە دوورن لە توندوتیژی و زیاتر مەیلیان بەرەو دیالۆگ و چارەسەری ئاشتییانە هەیە، دەتوانن لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکاندا کلتوورێکی نوێی کارکردن بونیاد بنێن کە بنەماکەی مرۆڤدۆستی و شەفافییەت بێت. بەرز نرخاندنی ڕۆڵی مێژوویی ئافرەت تەنها پیاهەڵدان نییە، بەڵکوو داننانە بەو ڕاستییەی کە ئافرەتان لە قۆناغە سەختەکاندا هەمیشە وەک ڕاوێژکار و سەرکردەی ژیر دەرکەوتوون.
ئافرەتانی کەرکووک: قەڵای خۆڕاگری و شوناس
لە مێژووی هاوچەرخی گەلی کورددا، ئافرەتانی شاری کەرکووکی دڵی کوردستان، نموونەیەکی بێوێنەی خۆڕاگری و قوربانیدانیان پێشکەش کردووە. لەو کاتانەی کە هەوڵە چەپەڵەکانی تەعریب و سڕینەوەی شوناسی نەتەوەیی لەوپەڕی توندوتیژیدا بوون، ئافرەتی کەرکووکی بوو کە وەک پاسەوانێکی دەستوەشێن، زمانی کوردی و دابونەریت و عەشق بۆ خاکەکەی لەناو ماڵەکاندا پاراست و گواستییەوە بۆ نەوەکانی دواتر. ئەوان تەنها دایک نەبوون، بەڵکوو پارێزەری ئەو سەنگەرە مەعنەوییە بوون کە داگیرکەر نەیدەتوانی بیڕووخێنێت. خۆڕاگریی ئافرەتانی کەرکووک لە بەرانبەر بێبەشکردن، ڕاگواستن و ستەم، وانەیەکی مێژووییە لەسەر ئەوەی چۆن ئیرادەیەک دەتوانێت شوناسی نەتەوەیەک لەناو گەورەترین زریانەکاندا بپارێزێت.
خزمەتکردنی کۆمەڵگە و نیشتمان
پێگەی بەهێزی ئافرەت لە ناوەندی خێزانەوە دەست پێ دەکات و تاوەکو جومگە هەستیارەکانی دەوڵەتداری درێژ دەبێتەوە. ئافرەتێک کە لە کایەی پەروەردە، تەندروستی، یان ئەمنیییدا کار دەکات، تەنها ئەرکێکی وەزیفی ڕاپەڕ ناکات، بەڵکوو خەریکی داڕشتنەوەی پێکهاتەی کۆمەڵگەیەکی تەندروستە. کاتێک ئافرەت لە خاک و نیشتمانەکەی دەڕوانێت، وەک دایکێک دەڕوانێت کە دەبێت بیپارێزێت و گەشەی پێ بدات؛ هەر بۆیە ئەو دڵسۆزییەی ئافرەتان لە خزمەتکردنی نیشتماندا نیشانی دەدەن، کەم وێنەیە.
پشتیوانییەکانی سەرۆک بارزانی بۆ مافەکانی ئافرەتان
لە کاروانی بونیادنانی هەرێمی کوردستان و چەسپاندنی پایەکانی دیموکراسیدا، پشتیوانییەکانی جەنابی سەرۆک مەسعوود بارزانی بۆ پرسی ئافرەت، وەرچەرخانێکی گرنگ بووە. سەرۆک بارزانی هەمیشە جەختی لەوە کردووەتەوە کە: “پێشکەوتنی کۆمەڵگە بەبێ ئازادی و بەشداریی کارای ئافرەتان مەحاڵە”. لەژێر سایەی ئەم دیدگایەدا، هەوڵێکی زۆر دراوە بۆ ئەوەی یاساکان بە جۆرێک دابڕێژرێنەوە کە مافەکانی ئافرەت بپارێزرێن و ڕێگری لە هەر جۆرە پێشێلکارییەک بکرێت. جەنابیان وەک ڕێبەرێکی نەتەوەیی، هەمیشە ئافرەتانی وەک هاوبەشێکی ڕاستەقینە لە خەبات و لە حوکمڕانیدا بینیوە، ئەمەش وای کردووە کە ژینگەیەکی لەبار بۆ گەشەکردنی تواناکانی ئافرەت لە کوردستان بێتە ئاراوە و پێگەیان لە ناوەندە سیاسییەکاندا پارێزراو بێت.
مافی ئافرەت تەنها دروشم نییە، بەڵکوو پێوەرێکە بۆ ئاستی هۆشیاری و شارستانیبوونی هەر گەلێک. بۆ ئەوەی نیشتمانێکمان هەبێت کە تێیدا دادپەروەری باڵادەست بێت، دەبێت ڕێگاکان بۆ ئافرەتان بڕەخسێت تا بتوانن بەبێ ترس و بە شکۆوە خزمەت بکەن. وەک کۆفی ئەنان، سکرتێری پێشووتری نەتەوە یەکگرتووەکان دەڵێت:
“یەکسانیی جێندەری تەنها ئامانجێک نییە لە خۆیدا، بەڵکوو مەرجێکی بنەڕەتییە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەددییەکانی کەمکردنەوەی هەژاری، برەودان بە گەشەپێدانی بەردەوام و بونیادنانی حوکمڕانییەکی باش.”
با هەموومان پێکەوە کار بکەین بۆ ئەوەی ئافرەتی کورد، وەک هەمیشە، بەوپەڕی توانایەوە لە گۆڕەپانی بونیادنان و پاراستنی نیشتماندا بدرەوشێتەوە، چونکە نیشتمانێک ئافرەتەکەی شکۆمەند بێت، هەرگیز شکست ناهێنێت.