سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا
میتۆدی ستانسلاڤسکی، کە لەلایەن کۆنستانتین ستانسلاڤسکییەوە پەرەی پێ دراوە، شۆڕشێکی لە جیهانی نواندندا بەرپاکرد و بووە بنەمای قوتابخانەی نواندنی ئەمریکی. ئەم میتۆدە جەخت لەسەر تێگەیشتنی قووڵ لە دەروونی کارەکتەر و بەکارهێنانی ئەزموونە کەسییەکان دەکاتەوە بۆ دروستکردنی نمایشێکی ڕاستەقینە و باوەڕپێکراو. کاریگەریی ئەم میتۆدە بە ڕوونی لە کارەکانی دوو ئەکتەری گەورەی سینەمادا دەبینرێت: مارلۆن براندۆ و ڕۆبێرت دی نیرۆ. هەردووکیان بە شێوەی جیاواز، بەڵام کاریگەر، بنەماکانی ستانسلاڤسکییان لە نواندنیاندا جێبەجێ کردووە و بوونەتە هێمای نواندنی واقیعی.
مارلۆن براندۆ، کە بە یەکێک لە پێشەنگەکانی میتۆدی نواندن دادەنرێت لە ئەمریکا، لە سەرەتای کارە هونەرییەکانیدا لە ستۆدیۆی ئەکتەران (Actors Studio) لەژێر ڕێنماییی لی ستراسبێرگ و ستیلا ئەدلەردا مەشقی کردووە، کە هەردووکیان شاگردی ستانسلاڤسکی بوون یان لەژێر کاریگەریی ئەودا بوون. براندۆ بە توانای خۆی ناسراوە لە تێکەڵکردنی تەواو لەگەڵ کارەکتەرەکانیدا، بە جۆرێک کە سنووری نێوان ئەکتەر و کارەکتەرەکەی کاڵ دەکردەوە. بۆ نموونە، لە ڕۆڵی “تێری مالۆی” لە فیلمی (دەوزێ (کەناراو)؛ On the Waterfront (1954))ـدا، براندۆ بە شێوەیەکی بێوێنە هەستەکانی کارەکتەرەکەی دەربڕی، لە ڕێگەی بەکارهێنانی بێدەنگی، جووڵەی جەستە و دەربڕینی ڕوخسارەوە کە هەموویان لە بنەماکانی میتۆدی ستانسلاڤسکییەوە سەرچاوەیان گرتبوو. ئەو تیشکی خستە سەر “یادەوەری و هەست (emotional recall)” کە یەکێکە لە تەکنیکە سەرەکییەکانی ستانسلاڤسکی، بۆ ئەوەی هەستە ڕاستەقینەکان لە ناوەوەی خۆیدا بدۆزێتەوە و لە ڕۆڵەکەیدا بەکاریان بهێنێت.
ڕۆبێرت دی نیرۆش، کە بە یەکێک لە گەورەترین ئەکتەرەکانی نەوەی خۆی دادەنرێت، بە هەمان شێوە قوتابی میتۆدی نواندن بووە و لەژێر ڕێنمایی ستێلا ئەدلەر و، لی ستراسبێرگدا مەشقی کردووە. دی نیرۆ بە پابەندییەکی بێوێنە بە ڕۆڵەکانیەوە ناسراوە، زۆرجار کێشی خۆی گۆڕیوە، فێری زمان یان شێوەزاری نوێ بووە، یان ماوەیەکی زۆر لەگەڵ کەسانی ڕاستەقینەدا بەسەر بردووە کە هاوشێوەی کارەکتەرەکانی بوون. ئەمەش ڕەنگدانەوەی بنەمای “ژیانی گشتی (public solitude)” و “بازنەی سەرنجدان (circles of attention)”ـەکەی ستانسلاڤسکییە، کە تێیدا ئەکتەر خۆی لە ژینگەی کارەکتەرەکەیدا نوقم دەکات و بە تەواوی سەرنجی لەسەر جیهانی ناوەوەی کارەکتەرەکەی دەبێت. بۆ نموونە، لە ڕۆڵی “جەیک لامۆتا” لە فیلمی (Raging Bull (1980))ـدا، دی نیرۆ نەک تەنها فێری بۆکسێن بوو، بەڵکو کێشی خۆی زیاد کرد بۆ ئەوەی قۆناغە جیاوازەکانی ژیانی لامۆتا بە شێوەیەکی باوەڕپێکراو نیشان بدات. ئەم جۆرە ئامادەکارییە قووڵە، کە بە “نوقمبوون لە کارەکتەر (immersion in character) ناسراوە، ڕاستەوخۆ لە فەلسەفەی ستانسلاڤسکییەوە سەرچاوە دەگرێت کە جەخت لەسەر ئەوە دەکاتەوە ئەکتەر پێویستە بە تەواوی لەگەڵ کارەکتەرەکەیدا بژیێت.
جیاوازیی سەرەکی لە نێوان براندۆ و دی نیرۆ لە جێبەجێکردنی میتۆدەکەدا لەوەدایە کە براندۆ زیاتر جەختی لەسەر هەست و سۆزی ناوەوە دەکردەوە، لە کاتێکدا دی نیرۆ زیاتر گرنگی بە لایەنە فیزیکی و دەرەکییەکانی کارەکتەر دەدا، لەگەڵ ئەوەشدا هەردووکیان بە قووڵی لەگەڵ دەروونی کارەکتەرەکانیاندا تێکەڵ دەبوون. کاریگەریی میتۆدی ستانسلاڤسکی لەسەر ئەم دوو ئەکتەرە گەورەیە، نیشانەی ئەوەیە کە چۆن ئەم میتۆدە توانیویەتی نواندن لەسەر شاشە و شانۆ بگۆڕێت و، ببێتە هاندەرێک بۆ دروستکردنی نمایشگەلێکی واقیعی و کاریگەر کە تا ئێستاش بینەران سەرسام دەکات.