سەردار ئەکرەم/ بەریتانیا
لە دڵی ویلایەتی کرالای هیندستان، لە نێو سەوزەڵانی دارستانەکان و دەنگی شەپۆلی دەریا، هونەرێکی سەما-درامای پیرۆز هەڵقوڵاوە کە بە کاتاکالی ناسراوە. ئەم هونەرە، تەنها نمایشێکی سادە نییە، بەڵکو گەشتێکە بە نێو مێژوو، ئەفسانە، و فەلسەفەی هیندۆسیدا، کە بە جووڵەی دەست و دەربڕینی چاو، گریمە ڕەنگاوڕەنگەکان، و میوزیکی کلاسیکی کەرناتیک، چیرۆکە ئەفسانەیی و ئایینییەکانی وەک مەهاباراتا و رامایانا بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش و زیندوو پێشکەش دەکات. کاتاکالی، کە سەرچاوەکەی بۆ سەدەی ١٦ و ١٧ دەگەڕێتەوە، لە نەریتە ئایینییەکانی وەک کریشناناتام و راماناتامەوە گەشەی کردووە و بووەتە ناسنامەیەکی گرنگی کولتووری کرالا، وەک سیمبولێکی زیندووی میراتی دەوڵەمەندی ئەم خاکە. مێژوو و سەرچاوەی ڕەگ و ڕیشەی هونەرێکی پیرۆزچیرۆکی کاتاکالی لە پەرستگەکانی کرالا دەست پێدەکات، ئەو شوێنە پیرۆزانەی کە لە سەرەتادا وەک بەشێک لە بۆنە ئایینییەکان و ڕێوڕەسمە ڕۆحییەکان پێشکەش دەکرا. لەوێدا، هونەرمەندان بە جلوبەرگی ڕەنگاوڕەنگ و گریمەی تایبەتەوە، چیرۆکەکانی خوداوەند و پاڵەوانەکانیان دەگێڕایەوە، کە هەمووی لە چوارچێوەی فەلسەفەی هیندۆیی و چەمکی ‘بھاکتی’ (خۆداسەرگەرمی) بوو. بە تێپەڕینی کات، ئەم هونەرە لە دیوارەکانی پەرستگەکانەوە تێپەڕی و گەیشتە سەکۆی گشتی، بەڵام هەرگیز پەیوەندی قووڵی خۆی بە ڕەگ و ڕیشە ئایینییەکانییەوە لەدەست نەدا. یەکێک لە خاڵە وەرچەرخانەکانی مێژووی کاتاکالی، دامەزراندنی (کرالا کالاماندالام) بوو لە ساڵی ١٩٣٠، لەلایەن شاعیری ناودار وەلاتهۆڵ نارایانا مێنۆن. ئەم دامەزراوەیە ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی گێڕا لە پاراستن، پەرەپێدان، و بڵاوکردنەوەی ئەم هونەرە، وەک قەڵایەک بۆ فێرکردن و پاراستنی نەریتەکانی کاتاکالی. تەکنیکە هونەرییەکانی زمانی جەستە و دەربڕینی ڕۆحی کاتاکالی بە وردبینی و قووڵی تەکنیکە هونەرییەکانی ناسراوە، کە هەر جووڵە و دەربڕینێک مانایەکی قووڵی لە پشتەوەیە. جووڵەی دەستەکان، کە بە ‘مودرا’ ناسراون، سیستەمێکی ئاڵۆزن لە هێماکان کە چیرۆکەکە دەگێڕنەوە. ئەکتەرەکان ساڵانێک مەشقی قورس دەکەن بۆ فێربوونی ئەم مودرایانە، هەروەها بۆ کۆنترۆڵکردنی دەربڕینی چاوەکانیان، کە بە ‘نەترابینایا’ ناسراوە. چاوەکان لە کاتاکالیدا وەک ئاوێنەی ڕۆح وان، کە هەست و سۆزی کارەکتەرەکان بە بینەر دەگەیەنن. گریمەکان، کە بە سەعاتەکان دەکێشرێن و بە ‘چوتتی’ ناسراون، تەنها ڕازاندنەوە نین، بەڵکو بەشێکی دانەبڕاون لە ناسنامەی کارەکتەرەکان. هەر ڕەنگێک مانایەکی سەمبۆلیکی هەیە: سەوز بۆ کەسایەتییە پاک و خوداییەکان، سوور بۆ کەسایەتییە خراپەکان و شەیتانییەکان، و سپی بۆ کەسایەتییە ئاساییەکان. پۆشاکە گەورە و دراماتیکییەکانیش، کە بە ‘کۆپپو’ ناسراون، قەبارەیەکی زۆریان هەیە و یارمەتی دروستکردنی کەشێکی ئەفسانەیی دەدەن. میوزیکیش، کە لە ئامێرەکانی وەک چەندا (دەهۆڵی گەورە) و چەنگالا (سنجەکان) پێکدێت، هاوڕێی جووڵەی ئەکتەرەکانە و چیرۆکەکە بە شێوەیەکی سەماگەری پێشدەبات، وەک دەنگێکی ڕۆحی کە لەگەڵ جەستەی ئەکتەرەکاندا یەکدەگرێت. گرنگی کولتووری و گۆڕانکارییە هاوچەرخەکان لە پەرستگەوە بۆ شانۆی جیهانی کاتاکالی تەنها هونەرێکی سەرگەرمکەر نییە، بەڵکو وەک پلاتفۆرمێک کاردەکات کە پەیامە ئەخلاقی و فەلسەفییەکانی هیندۆییزم دەگەیەنێت. لە سەردەمی مۆدێرندا، کاتاکالی بووەتە هونەرێکی جیهانی کە لە فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییەکان وەک ناسنامەیەکی کولتووری کرالا پێشکەش دەکرێت. لە سەدەی ٢١دا، کاتاکالی لە چوارچێوەی پەرستگەکانەوە بۆ تەلارە گشتییەکان و تەنانەت سەکۆ نێودەوڵەتییەکان گەشەی کردووە. نمایشنامە نوێکان، کە هەندێکجار لە سەرچاوەی غەیری هیندۆیی وەک داستانە مەسیحییەکان یان نمایشنامەکانی شکسپیر وەرگیراون، نیشاندەری ئەوەن کە کاتاکالی وەک هونەرێکی پەرەسەندوو بەردەوامە. ئەم گۆڕانکارییانە نیشانەی زیندوویی و توانای کاتاکالین بۆ خۆگونجاندن لەگەڵ سەردەمی نوێدا، بەڵام لە هەمان کاتدا، کێشەی وەک کەمی خوێنەر و کاریگەری گۆڕانکارییە کولتوورییەکان
بۆ پاراستنی ئەم نەریتە. پاراستنی کاتاکالی پێویستی بە هەوڵێکی بەردەوام هەیە بۆ فێرکردنی نەوەی نوێ و ناساندنی بە جیهان، تاوەکو ئەم گەنجینە کولتوورییە بۆ نەوەکانی داهاتوو بپارێزرێت.