حەسەن حەمەد ئاندێکی
بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان (Human Resource Management – HRM) لە چەندین دەیەی ڕابردوودا لە ڕەوتێکی کارگێڕییەوە گەیشتووە بە پایەیەکی ستراتیژی لە ناوەندی سەرکەوتنی هەر ڕێکخراوێکدا (دامەزراوەیەک، فەرمانگەیەک). ئەم لقە هەستیارەی کارگێڕی مامەڵە لەگەڵ گەورەترین و بەنرخترین سەرمایەی هەر دامەزراوەیەکدا دەکات کە بریتیە لە مرۆڤ.
لە جیهانی بازرگانی و کارگێڕیی هاوچەرخدا، مرۆڤ چیتر وەک ئامرازێکی بەرهەمهێنان سەیر ناکرێت، بەڵکو وەک سەرمایەیەکی تاکتیکی و بنەڕەتی بەرچاو دەکرێت.
ئەرکە بنەڕەتییەکانی بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان
بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان پێک هاتووە لە پێنج ئەرکی سەرەکی پێکەوە زنجیرەیەکی بەهێز دروست دەکەن:
١. پلاندانانی هێزی کار: دیاریکردنی ژمارە، جۆر و ئاستی لێهاتوویی ئەو کارمەندانەی ڕێکخراوەکە ئێستا و لەمەولایش پێویستی پێیانە. ئەمەش ڕێگاخۆشکەرە بۆ ڕێگریکردن لە کەمی یان زۆری هێزی کار.
٢. دۆزینەوە و دامەزراندن: پرۆسەی ڕاکێشانی باشترین کاندیدەکان بۆ پڕکردنەوەی شوێنە چۆڵەکان. کارگێڕی سەرکەوتوو ئەو بەشەیە دەتوانێت کەسی گونجاو بخاتە شوێنی گونجاوەوە، لە کاتی گونجاو و بە تێچوویەکی مامناوەند.
٣. ڕاهێنان و گەشەپێدان: جیهان بە خێرایی دەگۆڕێت. پێویستە کارمەندەکان بەردەوام ڕابهێنرێن لەسەر تەکنەلۆژیا، ڕەفتار و زانیارییە نوێیەکان تا بتوانن لە کێبڕکێدا بمێننەوە. ئەمەش پلانی بەردەوامی فێربوون دەگرێتەوە.
٤. هەڵسەنگاندنی ئەنجامەکان (Performance Appraisal) : چاودێریکردنی ئاستی کارکردنی کارمەندەکان و پێدانی فیدباکی پێویست پێیان. ئەمە یارمەتی کارمەند دەدات بزانێت لە چ لایەنێکدا باشتر بێت و لە چ لایەنێکدا پێویستی بە پەرەپێدان هەیە.
٥. سیستەمی پاداشت و مووچە: داڕشتنی سیستەمێکی دادپەروەرانەی مووچە و پاداشت کە ببێتە هۆی هاندانی کارمەندەکان بۆ کاری زیاتر. ئەمەش پاداشتی دارایی و نادارایی (وەک ستایش و پێزانین) لەخۆ دەگرێت.
گرنگیی HRM لە ڕێکخراوەکاندا (دامەزراوەکاندا)
بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان تەنها بە دامەزراندنەوە سنووردار نییە، بەڵکو کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر چەند تەوەرێکی سەرەکی هەیە:
• کولتووری ڕێکخراوەیی: دروستکردنی ژینگەیەکی کاری تەندروست کە تێیدا کارمەند هەست بە ڕێز، بەها و بەشێک لە بردنەوەکان بکات.
• کەمکردنەوەی ڕێژەی وازهێنان: کاتێک کارمەند هەست بە ئارامی، گەشە و بایەخدان دەکات، کەمتر بیر لە جێهێشتنی کارەکەی دەکاتەوە. ئەمەش تێچووی دامەزراندنی دووبارە بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەکاتەوە.
• داهێنان و بەرهەمهێنان: مرۆڤی دڵخۆش، خاوەن لێهاتوویی پێویست و هاندەر، توانای داهێنانی زیاتر و بەرهەمهێنانی باشتری هەیە.
ئالنگارییە نوێیەکان لە سەردەمی مۆدێرن
ئێستاکە بەشی HRM ڕووبەڕووی چەندین ئالنگاری نوێ بووەتەوە کە پێویستی بە ڕاهێنانی بەردەوامی بەرێوەبەرانی ئەم بەشە هەیە:
١. کارکردن لە دوورەوە (Remote Work) و چۆنیەتی پاراستنی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و هەستی سەربەخۆیی کارمەندان لە ڕێگەی ئینتەرنێت.
٢. تێکەڵکردنی ژیری دەستکرد (AI) لەگەڵ کاری مرۆییدا، بە شێوەیەک کە مافی کارمەندەکان پارێزراو بێت و بەهای مرۆیی نەشکێت.
٣. جیاوازی نەوەیی لە نێوان کارمەندانی گەنج و بەساڵاچوودا و، چۆنیەتیی ڕێکخستنی ئەم جیاوازییانە بۆ گەیشتن بە ئامانجی هاوبەش.
بۆیە سەرکەوتنی هەر دامەزراوەیەک، چ حکومی بێت یان کەرتی تایبەت، بەستراوەتەوە بەوەی تا چەند بایەخ بەو مرۆڤانە دەدات کە تێیدا کار دەکەن. بەڕێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان ئەو پردە زێڕینەیە کە ئامانجەکانی کارمەند و ئامانجەکانی ڕێکخراو بە شێوەیەکی پتەو و بەردەوام پێکەوە گرێ دەدات. هەر ڕێکخراوێک کە HRM بە شێوەیەکی ستراتیژی و بەرپرسیارانە بەڕێوە ببات، ڕێگای گەشەی درێژخایەن و بەردەوام بۆ خۆی مسۆگەر دەکات.
سەرچاوە:
1. www.shrm.org
SHRM (Society for Human Resource Management)
2. www.cipd.org
Chartered Institute of Personnel and Development (CIPD)